دستور الوزاره ( فارسى ) — الصفحة ١٣٨

باب دوم

*

( 21 ) ذراير وجود را در سايهء رعايت و تربيت جاى داده :

در فرهنگهاى موجود جز « معين » هيچ كدام كلمهء « ذراير » را ضبط نكرده‌اند . معين مىنويسد : ذراير : ج ذريّه : احفاد ، اولاد ، اولاد اولاد .

در صورتى كه فرهنگهاى عربى جمع ذريّه را ذرارى مىنويسد . معلوم نيست كه مرحوم معين از چه مأخذى ذراير را جمع ذريّه ضبط كرده است .

بهر تقدير اين كلمه دو بار در كتاب حاضر آمده كه مورد دوم در ص 102 بدين صورت است :

[ شفقت و مرحمت او بر كافّهء خلايق عام باشد و سايهء رعايت و آفتاب عنايت او بر ذراير وجود پاينده و تابنده ] در صورتى كه ذراير درست نباشد به نظر مىرسد كه « ذرارى » باشد كه جمع ذريّه و بمعنى ( فرزندان ) است كه كاربرد زياد داشته از جمله : [ كفّار و فجّار آن ولايت بقتل مىآورد و ذرارى و اولاد و اطفال ببردگى مىگرفت ] ترجمهء تاريخ يمينى .

* ( 22 ) وَ اللَّهُ يُؤْتِي . . . :

و خداوند ملك خود را به هركسى بخواهد ، مىدهد .

بخشى از آيه 247 سورهء بقره است .

* ( 23 ) اللَّيْلِ . . . :

شب و روز همچون دو مركب‌اند .

* ( 24 ) درس خلاف :

خلاف علمى است كه در آن كيفيت ايراد حجج شرعى و نارسايى دلايلى كه هم‌ساز نيستند بحث مىشود . در حقيقت آن جدلى است كه سروكار با مقاصد دينى دارد .

مىگويند علم خلاف را ابو زيد عبد اللّه بن عمر بن عيسى حنفى سمرقندى ايجاد كرد .

( لغت نامه )

* ( 25 ) من سنّ . . . :

هركه رسمى نيكو نهد او را بود مزد آن و مزد هركه به آن كار كند .

تمام حديث چنين است : [ من سنّ فى الاسلام سنّة حسنة فعمل بها بعده كتب له مثل اجر من عمل بها و لا ينقص من اجورهم شىء و من سنّ فى الاسلام سنّة سيّئة فعمل بها بعده كتب له مثل وزر من عمل بها و ينقص من اوزارهم شىء . ] صحيح مسلم . ج 8 .

ص 61 . نيز ر ك صحيح بخارى كتاب 96 باب 15 ، جامع الصغير ج 1 ص 47 ، فيض القدير ج 2 . ص 9 .

* ( 26 ) اختلاف امّتى :

براى حديث ر ك جامع الصغير ( ج 1 ، ص 13 ) .

در كنوز الحقايق : اختلاف اصحابى رحمة ضبط شده .