ترجمه رساله اضحويه ( فارسي ) — الصفحة ١٣٤

آنچه از آن عالم باشد به چشم اين عالم نتوان ديد

آنچه از آن عالم باشد به چشم اين عالم نتوان ديد

آنچه از آن عالم باشد به چشم اين عالم نتوان ديد

همانا كه گويى : از ظاهر شرع معلوم است كه اين اژدها ببينند به چشم سر ، و آن اژدها كه در ميان جان باشد ديدنى نيست .

بدان كه اين اژدها ديدنى است ، لكن همه مرده بيند ، و كسانى كه در اين عالم بوند نبينند ، كه چيزى را كه از آن عالم باشد ، به چشم اين عالم نتوان ديدن . و اين اژدها مرده را متمثّل بباشد - تا همچنان مىبيند كه در اين جهان اين اژدها را بينند - و لكن تو نبينى . چنان كه خفته بسيار بيند كه وى را مارى مىگزد ، و آن كه در بر وى نشسته باشد نبيند . و آن مار ، خفته را « 1 » موجود است و رنج آن وى را حاصل است ، و در حقّ بيدار معدوم است . و از آنكه بيدار وى را نبيند ، از رنج وى « 2 » هيچ كم نشود .

و چون خفته به خواب بيند كه او را مارى مىگزد ، آن زخم دشمنى است كه بر وى ظفر خواهد يافت و آن رنج روحانى بود و بر دل باشد و لكن مثال آن - چون از اين عالم به عاريت خواهند - مارى باشد « 3 » . و باشد كه چون دشمن بر وى ظفر يابد ، وى گويد : « تعبير خواب خويش بديدم . » و گويد : « كاشكى مارى مرا بگزيدى و اين دشمن ، كام خويش بر من نراندى . » كه اين عذاب بر دل وى از آن رنج - كه بر تن باشد از مار - عظيمتر بود .

پس اگر گويى كه اين مار معدوم است و آنچه وى را مىگزد و مىباشد خيالى است ، بدان كه اين غلطى عظيم است . بلكه آن مار موجود است ، كه معنى موجود يافته بود ، و معنى معدوم نايافته بود . هر چه يافتهء تو باشد در خواب و تو آن را مىبينى ، آن موجود است در حق تو ، اگرچه هيچ كس ديگر آن را نتواند ديد ؛ و هر چه تو آن را نمىبينى ، آن نايافته و ناموجود توست ، اگرچه همه خلق وى را مىبينند . و چون عذاب و سبب عذاب مرده و خفته را - هر دو « 4 » - يافته است ، از آنكه ديگرى نبيند در آن چه نقصان آيد ؟

اما اين هست كه خفته زود بيدار شود و از آن برهد ؛ پس آن را خيالى نام كنند . اما مرده اندر آن بماند - كه مرگ را آخر نيست - پس با او بماند و همچون محسوسات اين عالم باشد در ثبات .

و در شريعت نيست كه آن مار و كژدم و اژدها كه در گور باشد بدين چشم ظاهر عموم خلق

( 1 ) . خفته را ، براى خفته ، در نظر خفته . ( 2 ) . رنج خفته . ( 3 ) . مثال ، مستعار و نمودگار آن رنج روحانى مار است . ( 4 ) . براى مرده و خفته ، هر دو .