روضة العقول ( فارسى ) — الصفحة ٨٣٨

ذيل واژه‌نامه

خطوب تعدّى : بلاهاى تجاوز و ستم .

خفير راه : محافظ ، كسى كه مسافران را در طى سفر از خطر دزدان و غيره حفظ مىكند .

خلابت عارضت : فريبندگى بيان ، سخن دلفريب .

خلوّ بال : آسايش خاطر ، دل‌آسودگى .

دايرهء معرك : بلاى دهم كوبنده .

دحور : راندن ، طرد كردن ، دفع كردن .

دخور : خوار كردن .

دول : دولتها .

ذايع : مشهور ، معروف ، پرآوازه .

ذرو سخن : سخن‌پراكنى .

ذما : ( مخفّف ذماء ) در صفحهء 428 - به معناى « راه رفتن » است . جملهء « در حجر جهاندارى ذما راسخ گردانيده » يعنى در دامان پادشاهى شروع به حركت و راه رفتن كرده و پرورش يافته است .

رايد : پيشاهنگ ، كسى كه پيشاپيش قبيله حركت مىكند تا براى آن آب و چراگاه و منزلگاه پيدا كند ، و به همين معناست آنجا كه منوچهرى گفته است :

الا يا خيمگى فروهل - * كه پيشاهنگ بيرون شد ز منزل .

ص 189

و گاه چنان‌كه در صفحات 78 و 385 و 462 ديده مىشود به معناى « باعث ، سبب » به كار رفته است « رايد چيزى گشتن » يعنى منجر به چيزى شدن .

رقاعت : وقاحت ، بىشرمى .

رقوع : ظاهرا جمع رقعه به معناى « قطعه زمين » است ، رقعه‌ها ، پهنه‌ها . ص 13

رقيع و قريع : يا « قريع و رقيع » مترادف است با « شريف و وضيع » به معناى « مهتر و كهتر » و « خرد و كلان » كنايه از همه‌كس ، همگان .

ركز : چنان‌كه نوشته‌ايد « ركز » يعنى فرو بردن نيزه و مانند آن در زمين است و مراد ثابت ماندن ، از جاى خود تكان نخوردن است ، تعبير « ركز و نكز » كه در وصف اسب به كار رفته در مجموع يعنى « از جاى خود نجنبيدن و تن به سوارى ندادن » .