زينت المجالس ( فارسى ) — الصفحة ٩٥٧

ميرزا سلطان‌حسين بن ميرزا منصور بن ميرزا بايقرا بن عمر شيخ بن امير تيمور

هرات به دو رسيد لشكرها جمعكرده بحدود استرآباد آمده در نواحى بندشقان در ميان ايشان در هشتم ربيع الثانى سنهء اربع و سبعين و ثمانمائه جنگ شد و يادگار محمد منهزم شد حسن بك ديگر بار او را بلشكر مدد كرد و باز بخراسان فرستاد بعضى از امراى سلطان حسين ميرزا روىگردانشده ببارگاه محمد ملحق شدند و سلطانمحمد حسين ميرزا هراترا گذاشته بجانب ميمند و فارياب رفت يادگار محمد بعظمت هرچه تمامتر در محرم سنهء خمس و سبعين و ثمانمائه در هرات نزول نمود و بعيش و عشرت مشغول شد و از كيد دشمن قوى غافل ماند ميرزا سلطان حسين از موضع بابا الهى از حدود مرغاب با هزار مرد ايلغار نموده بر سر او شبيخون آورد و در نصف شب چهارشنبهء بيست و هفتم صفر سنه مذكوره او را در باغ زاغان گرفت و بكشت و نسل ميرزا شاهرخ بقتل او منقطع گشت و خراسان بر ميرزا سلطانحسين قرار گرفت مولانا كمال الدين عبد الواسع در تاريخ واقعه يادگار محمد گفته :

شد شهر صفر شهيد و هم شهر صفر * از سال شهادتش دهد باز خبر

ميرزا سلطان‌حسين بن ميرزا منصور بن ميرزا بايقرا بن عمر شيخ بن امير تيمور

ميرزا سلطان‌حسين بن ميرزا منصور بن ميرزا بايقرا بن عمر شيخ بن امير تيمور

پادشاه صاحبدولت و اقبال است از سلطنت و عمر دراز بهره‌مند بود كه در اعانت علماء و تقويت فضلا جد تمام مينمود طلبه علوم و مدرسه از ابتداى سلطنت تا انتهاى عهد او از وظايف تمتعها يافتند و جهة ايشان در شهر هرات مدرسهء ساخته و عمارتى پرداخته كه نظير آن در ايران و توران نيست و در زمان او ده هزار ملا و طالب علم در شهر هرات جمع آمده بودند و معاش ايشان از انعام امرا و پادشاه ميگذشت و خراسان بنوعى آبادان شده بود كه هرگز مثل آن نبود در شهر هرات باغ جهان‌آرا كه آن را باغ مراد نيز گويند از محدثات او است و در آنجا خانهاى پرگار و قصرهاى زرنگار كرده و شعراى نامدار در توصيف و تعريف آنعمارت اشعار زيبا و قصايد غرا بنظم آورده‌اند چونعمارت دوست بود امراى او همه ميل عمارت كردند و هريك سراهاى خوب و منزلهاى مرغوب ساختند و امير على شير كه مقدم امراء و مطاع پادشاه بود آنقدر مساجد و مدارس و رباط و خوانق و بقاع الخير در بلاد و صحارى و برارى خراسان باتمام رسانيده كه زبان قلم از شرح و بيان او عاجز است و بسيارى از علما و فضلا و شعرا تصانيف از نظم و نثر بنام او كرده‌اند و از فوايد احسان او محظوظ و بهره‌مند گشته ولادت امير عليشير در سنهء