زينت المجالس ( فارسى ) — الصفحة ٩٤٨

ميرزا خليل سلطان بن ميرزا ميرانشاه بن امير تيمور

ماوراء النهر طلب كرد چون شمع جهان بحدود ماوراء النهر آمد امير خدايداد حسينى بخدمتش رسيده در وقت ملاقات سر او را برداشتند و نزد ميرزا شاهرخ بخراسان فرستادند و بسزاى كفران نعمت گرفتار شد و ميرزا خليل سلطان از حبس خلاص يافته ببعضى از حصون متحصن شد و در اين اثنا ميرزا شاهرخ بماوراء النهر آمد و ميرزا خليل سلطان بعد از عهد و پيمان به خدمت ميرزا شاهرخ رسيد و احترام يافت ميرزا شاهرخ او را به طرف عراق و آذربايجان كه در زمان امير تيمور نامزد پدرش و برادرش ميرزا عمر بود فرستاد و ماوراء النهر به پسر خود ميرزا الغ بيك داده اين صورت در شهور سنهء اثنى و ثمانمائه بود و چون ميرزا خليل سلطان بعراق آمد بعد از مدتى در شب چهارشنبه شانزدهم رجب سنهء اربع عشر و ثمانمائه در رى وفات يافت ولادتش در شب پنجشنبه رابع و عشرين ربيع الاول سنهء ست و ثمانين و سبعمائه بوده در شهر هرات ميرزا الغ بيك بن ميرزا شاهرخ پادشاه فاضل عاليمقدار بود و در اقسام رياضى مهارتى تمام داشت در سنهء ثلاث و عشرين و ثمانمائه باتفاق مولانا صلاح الدين موسى قاضىزادهء رومى و مولانا علاء الدين على قوشجى كه شارح تجريد است و به زبان عنايت او را فرزند خطاب ميفرمود و مولانا غياث الدين جمشيد و مولانا معين الدين كه ايشانرا از سمرقند بكاشان آورده بود در شمال سمرقند مايل بمشرق رصديست و زيج جديد خانى كه در اين ايام مدار استخراج تقويم برآنست از مصنفات اوست يكى از فضلا در باب الغ بيك گفته :

چون الغ بيك بعلم هندسه * يافت نبود در هزاران مدرسه

ميرزا شاهرخ در سنهء ثمانمائه سلطنت ماوراء النهر و تركستان به دو ارزانى داشته بود تا انقراض ايام حيات پدرش حاكم آن ديار بود و چوندر محرم سنهء احدى و خمسين و ثمانمائه خبر فوت پدرش به دو رسيد بعزم تسخير خراسان ببلخ آمد در آنجا شنيد كه برادرزاده‌اش ميرزا علاء الدين بايسنغر در هرات بتخت نشسته است و پسرش ميرزا عبد اللطيف را گرفته محبوس ساخته بنابراين با اميرزاده علاء الدوله از راه صلح درآمد و ايلچيرا بهرات فرستاد و ميرزا عبد اللطيف و ميرزا عبد العزيز بخراسان آمده در چهارده فرسخى هرات در حدود مرغاب با اميرزاده علاء الدوله جنگ كرد و او را بشكست ميرزا علاء الدوله گريخته باستراباد نزد برادرش ميرزا