زينت المجالس ( فارسى ) — الصفحة ٨٠٦
استراباد
مبتلا ميشوند و زمينش شوره‌زار است و آبش از مرو الرود و چند كاريز آب احداث نمودند و بعضى از اراضى آن كشته‌زار است و از ميوهايش انگور و خربزه در نهايت شيرين مىباشد برزويه طبيب و ابو زر جمهر از مروند
ابيورد و نسا
ابيورد و نسا
از جملهء اقليم چهارم است در او ميوها فراوان مىباشد و در آنجا گوسفندان دنبه‌بزرگ مىباشند
خاوران
خاوران
از اقليم چهارم است و مهنه كه مولد و مدفن شيخ ابو سعيد ابو الخير است از توابع خاورانست شيخ ابو سعيد فرمايد :
اندر همه دشت خاوران سنگى نيست * كز خون دل و ديده در او رنگى نيست
در هيچ زمين و هيچ فرسنگى نيست * كز دست غمت نشسته دلتنگى نيست
حكيم انورى نيز از خاورانست چنان كه در قصيده قسميه كه در مدح اهل بلخ در سلك نظم كشيده اشعارى بآنكرده
دى ز خاك خاوران چون ذره ناچيز آمده * گشته امروز اندرون چون آفتاب خاورى
سرخس
سرخس
از اقليم چهارم است افراسياب بنا نهاده و دور بارويش پنجهزار گام است و قلعهء محكم دارد و هوايش گرمسير است و آبش از رودخانهء كه ازهرى بطوس ميآيد و خربزه و انگور در او نيكو مىباشد
شيرخان
شيرخان
شهرى كوچك است و گرمسير و غلهء بسيار دارد
مرو الرود
مرو الرود
از اقليم چهارم است دور بارويش پنجهزار گام و هوايش گرمسير تندرست است
قلعه ناى
قلعه ناى
قلعه‌ايست كه مسعود سعد سلمانرا در آنجا بند كرده بوند ولايت مازندران هفت بلوكست اول جرجان دوم مورستان سيم استراباد چهارم آمل پنجم رستمدار و دهستان ششم وغد هفتم سياه‌رستان
جرجان
جرجان
از اقليم چهارم است آبش از كوه است و كوه به شهر نزديك و اهل آنجا شيعى و صاحب مروتند و در اوايل اسلام كثرت عظيم در آنشهر بود و در زمان آل بويه خرابى بسيار فاحش بآنراه يافت و در عهد مغول قتل عام روى نمود و اكنون چندان معمورى ندارد و فيروز ساسانى جهة دفع نزاع تورانيان ديواريكه طولش پنجاه فرسنك است در آنديار ساخت و از امرا و اكابر قبر محمد بن امام جعفر صادق ( ع ) آنجا است و در آنشهر سنك آسيا هست كه قطر هريك بيست گز باشد و در ضخامت دو گز
استراباد
استراباد
از اقليم چهارم است طولش از جزاير خالدات حط له و عرض از خط استوا لوله نزديك بدرياى خزر است و حاصل اينجا ابريشم و انگور