الأرض و التربة الحسينية ( زمين و تربت حسينى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٧

فائدهء چهارم [ عناصر اجسام ماديه از چهار عنصر مختلف كه عبارتند از : آب خاك ، آتش ، و هوا مركب مىشوند ]

كرة النار على أيدي الهوى * رفعت يحملها ابن السماء

اسطقصات بزعم الحكماء * بعضها من فوق بعض ركبا

ليتني كنت تمام الأربع

يكى از نجفىها در پاسخ او بطور شوخى گفت : خداوند هم مىفرمايد : « يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً » آرى عناصر در نزد قدماء چهار قسم بيشتر نبود ، اما امروز عناصرى كه از وى اجسام جامده و يا مركبه و سائله و يا گاز مركب مىشوند بيش از هفتاد نوع هستند ، اكثر عناصر كيميائى كه زمين از آنها تكوين پيدا مىكند ، مخصوصا اراضى زراعتى عبارتند از :

آزوت سليس ، اكسيژن ، كربن و غير از اينها ، اين عناصر به جهت اختلاف زمين‌ها با يكديگر تفاوت پيدا مىكنند و در نزد دانشمندان به عنوان عناصر غالب معرفى شده و به صورت‌هاى شن و ريگ و خاك ديده مىشوند :

همانگونه كه خاك از عناصر مختلف مركب گرديده ، آب و هوا هم از دو عنصر كه اكسيژن و هيدروژن باشند مركب شده و به نسبت و اندازهء معينى در آن دو تركيب يافته‌اند ، اجسام انسان و حيوان و نباتات نيز به همين صورت مىباشند ، هر كدام از اين عناصر خود مزيت و اختصاصى دارد كه به بعض ديگرى ارتباط ندارند ، تمام اين مطالب و موضوعات در علوم طبيعى تشريح شده و در اين رساله مختصر جاى بحث آنها نيست ، هر كس طالب تفصيل است به كتب مربوطه مراجعه كند .

يكى از مسائل مهمه زمين كه افكار علماء و دانشمندان