قانون در طب ( فارسى ) — الصفحة ٤٣١
فصل سىام : تشريح استخوان گام
استخوان‌هاى گام بيست و شش عدد مىباشد كه عبارتند از : استخوان قاپ ( كعب ) « 1 » كه بدان بندگاه ساق كامل مىگردد ، استخوان پاشنه ( عقب ) كه پايه راست ايستادن بر آن استوار مىباشد ، استخوان زورقى ( ناوى ) كه بدان گودى كف پا به وجود مىآيد ، استخوان‌هاى چهارگانه « 2 » ميخى ( مچ پا ) آنها با استخوان‌هاى كف پا پيوند مىخورند ؛ يكى
از آنها استخوان نردى ( مكعبى ) است كه چون شش ضلعى در جانب خارجى گام قرار دارد و به وسيله آن ، جانب خارجى پا به خوبى روى زمين قرار مىگيرد و استخوان‌هاى پنج گانه كف پايى .
درباره استخوان قاپ ، بايد گفت كه استخوان قاپ ( كعب ) انسان نسبت به استخوان قاپ ديگر حيوانات به شكل مكعّب ، نزديك‌تر مىباشد ، گويا برجسته‌ترين استخوان گام است كه در حركت كردن سودمند مىباشد ، چنان كه استخوان پاشنه برجسته‌ترين ( بزرگ‌ترين ) استخوان پا است كه در ايستادن سودمند مىباشد .
استخوان قاپ در بين دو انتهاى برآمده از درشت نى و نازك نى « 3 » قرار دارد كه آن را همه جانبه ، يعنى از بالا و عقب آن و نيز از دو طرف خارجى و داخلى ، احاطه نموده‌اند . « 4 »
دو طرف استخوان قاپ ( از پايين ) در دو گودى استخوان پاشنه بسيار محكم فرو رفته است و استخوان قاپ واسطه بين استخوان ساق و پاشنه مىباشد و بدان وسيله پيوند آن دو به نيكويى انجام مىگردد و بندگاه بين آن دو محكم و از لرزش مصون مىباشد .
( 1 ) استخوان قاپ ( تالوس - Talus ) با مفصل شدن به انتهاى تحتانى نازك نى ، قوزك خارجى را ايجاد مىكند . ( 2 ) پاره‌اى از علماى تشريح استخوان نردى ( كوبوئيد - Cuboid ) را از استخوان‌هاى رسغ محسوب نداشته‌اند لذا نزد آنها سه عدد مىباشد ( گزيده از شرح آملى ، ص 245 ) در ضروريات آناتومى اسنل ، ص 43 نيز استخوان‌هاى ميخى ( كونئيفورم - Cuneiform ) را سه عدد برمىشمرد و مىگويد : استخوان‌هاى كوچك و گوه‌اى شكل‌اند كه در خلف با استخوان ناويكولار ( ناوى - Navicular ) و در قدام با استخوان متاتارسال ( كف پايى - Metatarsal ) مفصل مىشوند . ( 3 ) بدان دو برآمدگى كعبين ( دو كعب ) مىگويند . ( 4 ) معناى عقب آن ( قفاه ) پشت نيست زيرا آن دو برآمدگى از پشت احاطه ندارند بلكه مقصود پشت دو طرف از بالا مىباشد . ( گزيده از شرح آملى ، ص 246 ) و از جلو با استخوان زورقى مفصل مىباشد .