قانون در طب ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٦

فصل بيست و پنجم : تشريح استخوان شرمگاه ( لگن خاصره ) « 1 »

دو پاره استخوان يكى راست و ديگرى چپ استخوان خاجى ، « 2 » پيوسته است و در وسط ( شرمگاه ) توسّط مفصل محكمى به هم متصل مىشوند ، اين دو به منزله پايه براى همه استخوان‌هاى فوقانى و در عين حال حمل كننده و جابجاكننده براى اندام تحتانى مىباشد و هر يك از اين دو استخوان به اجزاى چهارگانه‌اى تقسيم مىگردند :

1 . استخوانى كه در سمت خارجى قرار دارد ، استخوان حَرقفى و خاصره « 3 » ناميده مىشود ؛

2 . استخوانى كه در سمت قدامى قرار دارد ، استخوان شرمگاه « 4 » ناميده مىشود ؛

3 . استخوانى كه در سمت خلفى قرار دارد ، استخوان سرين « 5 » ناميده مىشود ؛

4 . استخوانى كه در سمت پايين داخلى قرار دارد ، استخوان حُقّه ران « 6 » ناميده مىشود ، زيرا در آن حفره‌اى است كه سر كوژى ران در آن فرو مىرود بطور كلى بر استخوان شرمگاه اعضاى با اهميتى ، مانند : مثانه ، رحم ، كيسه‌هاى منوى از نرينه‌ها ، نشيمنگاه و مخرج قرار دارد .

( 1 ) تشريح استخوان هيپ يا بىنام ( Innominateor Hip Bone ) مىباشد كه از نام اجزاى آن براى نام گذارى آن استفاده مىشود مانند استخوان عانه ( شرمگاه ) و يا استخوان لگن خاصره ، كه در عنوان قانون از تشريح عانه تعبير آورده شد . سيد اسماعيل جرجانى مىگويد : با استخوان‌هاى عجز ، دو پاره استخوان پيوسته است يكى از سوى راست و يكى از سوى چپ و هر دو بزرگ است و اين استخوان‌ها را نامى خاصه نيست لكن آن موضع كه زير اوست و پهن‌تر است استخوان خاصره و حرقفه نيز گويند ؛ يعنى استخوان تهى گاه و آنچه فروتراست و از سوى بيرون است آن را استخوان ورك گويند ؛ يعنى استخوان سرين و آنچه سوى پيش است و باريك‌تر است و در وى سولاخى است آن را استخوان عانه گويند ؛ يعنى استخوان زهار و پيوستن سرهاى هر دو به يكديگر اينجاست . . . . ( ذخيره خوارزمشاهى ، ص 23 ) ( 2 ) ساكروم ( Sacrum ) . ( 3 ) ايليوم ( Ilium ) . ( 4 ) پوبيس ( Pubis ) . ( 5 ) ورك ، ايسكيوم ( Ischium ) . ( 6 ) روى سطح خارجى استخوان بىنام ، فرورفتگى عميقى به نام استابولوم - Acetabulum ( حقه ) وجود دارد كه با سر استخوان ران مفصل مىشود . ( ضروريات آناتومى اسنل ، ص 37 ) .