قراضه طبيعيات ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦٢

6 - وضع و ترتيب كتاب

1 - فصول كتاب : قراضهء طبيعيّات بتصريح مؤلف آن چهار فصل است :

فصل اول در مسائل حيوانى و آن شانزده بابست .

فصل دوم در مسائل نباتى و آن هشت بابست .

فصل سوم در مسائل معدنى و آن ده بابست .

فصل چهارم در مسائل نوادر و آن شانزده بابست .

چنان كه ملاحظه مىشود عدهء ابواب در فصول مختلف كتاب يكسان نيست و كتاب مجموعا حاوى پنجاه بابست كه در بعضى از آنها مؤلف مسائل را مشروح‌تر مورد بحث قرار داده و در بعض ديگر باختصار گراييده است .

حاجت بتذكار نيست كه ابواب كتاب قراضهء طبيعيّات مشتمل بر جميع مسائل مهم طبيعى نتواند بود ولى از نظر علم طبيعى جديد ( فيزيك ) مؤلف در مبحث حركت و صوت و حرارت و نور بمطالب قابل مطالعه‌اى پرداخته است .

مؤلف دربارهء خردى كتاب خود گويد : « و سبب خرد حجمى كتاب آن بود كه اعتماد بر محفوظ و خاطر خويش كرد اندر جمع سؤال و استنباط جواب دور از آنك از كتب نقل كرد . » ( ص 4 ) .

2 - طريق طرح مباحث : مؤلف در ترتيب كتاب خود روش سؤال و جواب را به كار برده و چنين مىنمايد كه اختيار اين صورت بفرمان امير بوده ؛ مؤلّف ( ص 3 - 4 ) گويد : « بفرمود [ يعنى امير ] اين خادم را تا كتابى كند اندر مسائل طبيعى بر طريق سؤال و جواب بپارسى . . . اين خادم آن مثال را امتثال كرد . » . شيوهء سؤال و جواب در تأليف در ميان مؤلّفان و