بخشى از زيبايى هاى نهج البلاغه ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٥

قانون اساسى حكمرانان

پس رنج و كوشش هر يك از آنان را براى خودش بدان و رنج كسى را به ديگرى نسبت مده ، و شرافت كسى تو را وادار نكند كه كار كوچك او را بزرگ بشمارى ، و پستى كسى تو را بر آن ندارد كه كار بزرگ او را كوچك پندارى .

براى قضاوت بين مردم ، بهترين رعيت خود را انتخاب كن

، كسى كه كارها براى او سخت نيايد و دشمنان با او ستيزه نكنند و بر لغزش مداومت ننمايد و نفس او به طمع نزديك نباشد و بجاى درك وسيع ، به فهم نزديك اكتفا نكند

. كسى كه در شبهه‌ها بيشتر از همه تأمل كند

و بيش از همه حجت و دليل فراگيرد و از مراجعهء دادخواه ، كمتر از همه رنجيده شود و در آشكار ساختن كارها از همه بردبارتر و هنگام روشن شدن حق از همه برنده‌تر باشد . كسى كه ستايش ديگران او را به خودبينى وادار نكند و فريب دادن آنان وى را منحرف نگرداند و اين گروه كم هستند . آن گاه قضاوت او را زياد مورد بررسى قرار ده و به قدرى بذل و بخشش را نسبت به او گسترده كن كه عذر او را

( 1 ) - انتقال از سخن در زمينهء سپاه به سخن در بارهء قضاوت است .

( 2 ) - يعنى به آنچه بار اول درك كرد اكتفا نكند بلكه تأمل و بررسى كند تا به آخرين مرتبهء فهم كه به حقيقت نزديكتر است نائل گردد .

( 3 ) - شبهه چيزى است كه حكم آن بطور صريح آشكار نيست ، از اين رو بايد در زمينهء شبهات به اصل صحيحى استناد كرد .