مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ٢٢١

[ 174 ] ذكر جميل معصوم خواجهء عشقى « « 1 » »

مخدوم‌زاده - أعنى معصوم خواجه - در زمان عنفوان شباب به طوف حرمين شريفين - زاد هما اللّه شرفا - شتاب نموده ، به بخارا تشريف آورد و محبّان را به شرف ملاقات مشرّف ساخته « « 8 » » ، بغايت صورت خوب و سيرت مرغوب داشت . گويا ذات شريفش مورد اين معنى بود :

بيت

ايزد كه جهان به قبضهء قدرت اوست * دادَست ترا دو چيز كان هر دو نكوست « « 9 » »

هم سيرت آن‌كه دوست دارى كس را * هم صورتِ آن‌كه كس ترا دارد دوست

هركس آن يوسف شمايل را مىديد ، به جان و دل مايل گشته ، قايل كلمهء ما هذا بشرا « « 10 » » مىگرديد .

بيت

آن پسر كو يوسفِ عهد است دى مىشد به راه * هركه ديدش از تحيّر گفت : ما هَذا بَشَر « « 11 » »

اگر عرض محسنات او كرده شود ، به طول مىانجامد ،

مصرع

آنچه خوبان همه دارند تو تنها دارى -

- در مدح او كافى است . طبع نيكو داشت و در فنّ سخنورى و در نكته‌پرورى دقيقه‌اى فرو نمىگذاشت .

سوز خسرو دارد و الفاظ حافظ در سخن * نازكيهاى حسن آنگه خيالات كمال « « 12 » »

و اين مطلع رنگين از سخنان اوست :

شادم كه دامنم سگِ كوى تو مىكشد * وين شادىِ دگر كه به سوى تو مىكشد

نهال حياتش در بهار جوانى از صرصر باد خزانى [ بى ] برگ « « 13 » » گرديده و در راه كعبه معظّمه وديعت حيات سپرده .

نظم

جمالِ تو ناديده جان داد جامى * زهى نااميدى زهى نامرادى

و گويا در زمان ارتحال به اين مقال مترنّم بوده :

( 8 ) . B « و محبان . . . ساخته » ندارد ( 9 ) . P دادست دو چيز كان ترا رهبر اوست ( 10 ) . P ما هذا [ الّا ] ملك كريم ( 11 ) . P بيت : آن پسر . . . را ندارد ( 12 ) . B بيت : سوز . . . را ندارد ( 13 ) . P , B باد خزانى برگ