مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ١٩٦

[ 148 ] ذكر جميل قدوة العلماء مولانا كمال الدّين ابو الخير قدّس سرّه « « 1 » »

[ [ اگر در مجلس از كسى به خلاف قاعده چيزى صادر شدى چنان تنبيه مىنمود كه سبب شگفتگى مىگشت « « 12 » » ] ] .

در « « 13 » » وقتى كه ملّا هلالى تصنيف « « 14 » » شاه و گدا مىگفته ، گاهى به خدمت ملّا عرض مىكرده « « 15 » » ، بعضى ابيات كه بر زبان ملّا بر سبيل بديهه مىگذشته در كتاب خود درج كرده ، مىنوشته « « 16 » » . و اين دو بيت را از آن جمله مىگويند « « 17 » » :

مثنوى « « 18 » »

سرو قدى كه چون « « 19 » » قدم مىزد * هر قدم عالمى بهم مىزد

شوخ چشمى كه چون « « 20 » » نگه مىكرد * خانهء مردمان سيه مىكرد

خطّ نستعليق را خوب مىنوشت و انشايش بغايت نيكو بود « « 21 » » . اشعار خوب و قصايد مرغوب دارد [ [ و اين بيت قصيدهء وى شهرتى تمام دارد و بسيار مخيّل و خوب است :

بيت

به دورِ عدلِ تو اضداد را به هم الفت * چنان‌كه موى نگنجد ميانهء شب و روز « « 22 » » ] ]

و اين غزل را نيز بسيار شورانگيز و بغايت دلاويز گفته : « « 23 » »

غزل

اى سبزه به گردِ سمنَت غاليه‌آميز « « 24 » » * وز غاليه‌ات آتشِ سودازده‌ها « « 25 » » تيز

فرهاد به دل كوه غم از محنت شيرين * آسوده از آن بارِ گران خاطرِ پرويز

( 12 ) . عبارات داخل قلاب در چنين آمده : « روزى ملا با يكى از ظرفا مىگذشت به ملّا گفته‌اند كه اين صعوه‌اى است او گفته كه صعبه است . ملّا گفته كه و الله كه به واو است . او گفته بالله به ب است » ( 13 ) . P « در » ندارد ( 14 ) . B , H « تصنيف » ندارد ( 15 ) . P تصنيف شاه و گدا مىنمود به عرض ملّا مىرسانيد ( 16 ) . P بعضى از ابيات كه بر سبيل بدايت به زبان ملّا مىگذشته تيمّنا در تصنيف خود درج نموده ( 17 ) . P گويند اين دو بيت از آن جمله است ( 18 ) . P « مثنوى » ندارد ( 19 ) . B كه تا ( 20 ) . P كه تا ( 21 ) . P خط نسخ و تعليق را نيكو مىنوشت و انشا را خوب تقرير مىنمود ( 22 ) . عبارات داخل قلاب در بعد از رباعى : « نى سايهء . . . » آمده است به اين صورت : « و اين بيت رنگين را به ملّا نسبت مىدهند : به دور عدل تو اضداد را به هم پيوست - چنان‌كه موى نگنجد ميانه شب و روز » ( 23 ) . P و اين غزلش شوق‌انگيز و شورآميز واقع شده ( 24 ) . K غاليه‌انگيز ( 25 ) . P سودازدگان