مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ١٩٢

[ 146 ] ذكر جميل قدوة العلماء مولانا « « 1 » » عصام الدين ابراهيم

بيت

شكر مىگويم كه خانِ عرصهء دوران « « 14 » » رسيد * خانِ دين‌ْپرور عبيد الله غازى خان رسيد

به اندك مرضى « « 15 » » مرغ روحش « « 16 » » از قفس تن پرواز نمود « « 17 » » و در جوار مزار « « 18 » » جدّ بزرگوارش مدفون گشت « « 19 » » .

[ 146 ] ذكر جميل قدوة العلماء مولانا « « 1 » » عصام الدين ابراهيم

از علماى متبحّر « « 2 » » بود و در اكثر علوم تصانيف نيكو داشت « « 3 » » بتخصيص در فنّ عربيّت « « 4 » » . انشايش به مرتبه‌اى بوده كه معانى كثير را در كلام موجز قصير در كمال بلاغت بيان كرده « « 5 » » ، قصر اطناب مىكرد « « 6 » » . و با وجود كثرت « « 7 » » مشاغل روزگار در « « 8 » » روز آن مقدار « « 9 » » درس گفتى كه حوصلهء بشرى متحمّل آن نبودى . و شب « « 10 » » چندان درر « « 11 » » و لآلى سفتى كه گويا هيچ جزو شب از اجزاى مسودّه‌اش « « 12 » » خالى نيست . [ [ گويند : مولانا وقتى كه تفسير سورهء يوسف عليه السّلام مىنوشته‌اند ، در واقعه ديده كه جوانى بغايت جميل ظاهر شده در برابر ملّا كفهاى دست برهم مىزد ، و در دستهايش چيزها نوشته بود . و اين بيت از آن جمله به خاطر شريف مولوى مانده « « 13 » » ] ] :

( 14 ) . P عرصهء عالم ( 15 ) . B فرصتى ( 16 ) . P روح پرفتوحش ( 17 ) . P نموده ( 18 ) . P « مزار » ندارد ( 19 ) . P است [ 146 ] : ( 1 ) . P « مولانا » ندارد ( 2 ) . P عظام ( 3 ) . P , K دارد ( 4 ) . P بتخصيص در فن عربيت قوهء عظيم داشت ( 5 ) . P انشايش به مرتبه‌اى بود كه معانى كثيره در كلام موجز درج مىنمود و در كلام بلاغت بيان كرده ( 6 ) . P مىفرمود ، بعد از « مىفرمود » ؛ اين عبارت را دارد : « حضرت عبيد الله خان بعد از پيشين رباعى گفته فرستادند ، ملّا تا نماز شام رساله‌اى عربى در آن بابت تصنيف كرده‌اند و يك مصراع رباعى را ششصد و پنجاه و شش معنى گفته‌اند » ( 7 ) . P « كثرت » ندارد ( 8 ) . P , K « در » ندارد ( 9 ) . P آن قدر ( 10 ) . P و شب + با كثرت مزاحمت ( 11 ) . P درّ ( 12 ) . P سوادش ( 13 ) . عبارات داخل قلاب در P به اين صورت آمده : « در زمانى كه تفسير سورهء حضرت يوسف عليه السلام مىنوشت درو واقعه دست داده بر اين وجه كه جوانى در كمال حسن و جمال در مقابله ظاهر شده و هر دو دست خود را بر يكديگر مىزده و در هر بارى كه دست خود را برهم مىزدى در كفهاى او خطوط نورانى ظاهر مىشده چنان‌كه به يك بار اين بيت نمودار شد »