مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ١١١

[ 51 ] ذكر جميل مولانا شهاب الدّين معمّائى

و اين معمّا به اسم « فكرى » از ابكار « « 13 » » افكار اوست :

نظم

شد فلك آيينه و « « 14 » » مه عكسِ رويت اى پرى * روى پنهان كن كه از اغيار پنهان خوشترى

چون پرى روى پنهان كند ، عكس رويش - كه لام فلك است « « 15 » » - نيز پنهان خواهد شد و « « 16 » » مقصود بحصول خواهد پيوست . و اين معمّا را نيز « « 17 » » به اسم شهاب بغايت « « 18 » » نيكو گفته :

معمّا

شكر اللّه كه درين ديرِ خراب * شاه آشفتهء ما نيست به خواب

" شاه آشفته " گفته و " شها " خواسته . و چون در خواب نباشد ؛ بيدار خواهد بود . يعنى چون كلمهء شها " بى " دار باشد ، مقصود حاصل گردد « « 19 » » .

و گويند در هند قصبه‌اى بوده " پالم " نام ، نزديك به دهلى ، كه آنجا درخت « « 20 » » بسيار خوب مىشده « « 21 » » ؛ و آن ده را « « 22 » » پادشاه به مولانا شهاب عنايت كرده‌اند . « « 23 » » و جناب مولانا محمّد پلغرى - كه اوستاد و وزير پادشاه بوده - عمارت بسيار مىكرده ، و دايم از ملّا چوب مىطلبيده « « 24 » » ؛ ملّا به تنگ آمده‌اند « « 25 » » و اين رباعى را گفته و فرستاده :

رباعى

اى عالمِ پلغرى « « 26 » » چه نالم « « 27 » » از تو * علّامه عالمى و عالم از تو

تا چند ز من تو چوب پالم طلبى * پالم از تو و چوب پالم از تو

به طريق قاعدهء معمّا « « 28 » » چون " پا " ى " چوب " به " لم " تبديل يابد « « 29 » » ، صورت عجب‌انگيز مىيابد . و از پادشاه صله يافته « « 30 » » ، [ در هند مدفون است ] .

( 13 ) . P اكابر ( 14 ) . P « و » ندارد ( 15 ) . P كه لازم فلكى است ( 16 ) . B و + به ( 17 ) . P « نيز » ندارد ( 18 ) . P بسيار ( 19 ) . P شاه آشفته يعنى بىترتيب چون در خواب نباشد بيدار خواهد بود پس اسم مذكور حاصل مىشود ( 20 ) . B عمارت ( 21 ) . P در هند پالم به نام برگنه بوده كه درو درخت خوب مىشده ( 22 ) . P , H او را ( 23 ) . P , K نموده ( 24 ) . H , P و جناب مولانا محمد فلغرى به جهت عمارت از ملا چوب بسيار مىطلبيده ( 25 ) . P آمده ( 26 ) . K , H , P فلغرى ( 27 ) . H پالم ، P نام ( 28 ) . P « به . . . معما » ندارد ( 29 ) . P چون پاى چوب لم شود ( 30 ) . P يافته + است