مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠

[ 42 ] ذكر جميل مولانا فخر الدّين على واعظ

مزاج شريف ملّا از ديدن آن آشفته گرديده « « 10 » » و گفته كه كاتب اين بيت گوييا به خلوت ما رسيده « « 11 » » . ملّا اهلى در آن مجلس « « 12 » » بوده و ملّا حسين « « 13 » » خيال كرده كه او نوشته باشد ؛ « « 14 » » فرموده كه مسئله بگويم : حمار بر دو نوع مىباشد ، « « 15 » » يكى اهلى و ديگرى وحشى . وحشى حلال است و اهلى مردار . وحشى آن است كه در صحرا مىباشد و اهلى آن است « « 16 » » كه در ميان « « 17 » » مردم است . و به ملّا اهلى اشارتى كرده است « « 18 » » .

و « « 19 » » وضع مولانا « « 20 » » اهلى به خركاران مشابهتى « « 21 » » داشته . مولانا بنائى مولاناى « « 22 » » اهلى را خركار بيكار گفته « « 23 » » ، و او مقصود ملّا را درنيافته « « 24 » » گويند « « 25 » » بعضى از واعظان در سر منبر سخنان سرورانگيز مطايبه‌آميز « « 26 » » مىگفته‌اند . مشهور است كه شخصى خواست كه به واعظى تعرّض كند كه شايد خجل شود ، « « 27 » » به شخصى كه خر « « 28 » » گم كرده بود گفته كه اين مرد « « 29 » » كه بر بالاى منبر است منادىگر است اگر از گم‌شدهء « « 30 » » خود گويى ، شايد كه پيدا كند « « 31 » » او تصديق نموده ، حال خود را « « 32 » » به ملّا گفته . واعظ « « 33 » » دانسته كه يكى او را به اين « « 34 » » وادى آورده . گفته است : " اى عزيزان آيا از شما كسى باشد كه در كوچهء عاشقى قدم ننهاده باشد " ، و چند بار اين سخن را تكرار كرده و مبالغه نموده ، « « 35 » » هيچ‌كس جواب نداده .

بيت « « 36 » »

به جرمِ عشق همين متّهم نثارى نيست * مذاق عشق سرشتَست « « 37 » » در گلِ همه كس

چون مبالغهء ملّا از حدّ گذشته ، ناگاه پارساى پشمينه‌پوشى سست عنانى گفته « « 38 » » كه « مرا هرگز به عشق و عاشقى ميلى « « 39 » » و معرفتى نبوده است « « 40 » » » .

( 10 ) . K , P مزاج ملّا آشفته گشته ( 11 ) . P رسيده + است ( 12 ) . P ميان ( 13 ) . P « حسين » ندارد ( 14 ) . P نوشته است ( 15 ) . P است ( 16 ) . B « است » ندارد ( 17 ) . P ميانهء ( 18 ) . P اشارت است ( 19 ) . P + و به جهت اين كلفت يك ماه وعظ نگفته . ( 20 ) . P ملّا ( 21 ) . P مشابهتى ( 22 ) . B « مولاناى » ندارد ( 23 ) . P خركار بيگانه گفته است ( 24 ) . P و او فى الحال مقصود ملا را نيافته ( 25 ) . P « گويند » ندارد ( 26 ) . P بهجت‌آميز ( 27 ) . P « كه شايد خجل شود » ندارد ( 28 ) . P خرى ( 29 ) . P شخص ( 30 ) . گم كرده ( 31 ) . P شايد پيدا شود ( 32 ) . K او تصديق اين سخن كرده از حال خود ( 33 ) . P , K ملّا ( 34 ) . P بدين ( 35 ) . P گفته كه كسى باشد كه در كوچه عاشقى ندويده باشد هرچند مبالغه نموده ( 36 ) . P لمؤلفه ( 37 ) . P سرشتيست ( 38 ) . P چون مبالغه از حد گذشت پشمين‌پوشى سست عنانى يا رساى يا نارسايى گفته ( 39 ) . P « ميلى » ندارد ( 40 ) . P « است » ندارد