مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ٧٥

[ 20 ] ذكر جميل صاحب فضل جلى خواجه محمد افضلى « « 1 » »

افادهء هر فايده‌اش مستفيد بوده‌اند . و جمعى از شاگردان رشيدش به مرتبهء مولويّت رسيده‌اند « « 6 » » . و مشهور است « « 7 » » كه در ايجاز سخن ، مولانا ، بىمثل بوده . و تصانيف لطيفش به يادگار مانده . و چنان منقول است كه « « 8 » » در كبر سنّ به حفظ كلام ملك علّام « « 9 » » اهتمام تمام داشته و با وجود كثرت اشتغال « « 10 » » درس به شعر نيز « « 11 » » جهت انشراح قلب توجّهى مىنموده . « « 12 » » [ [ و اشعار نيكو دارد « « 13 » » ] ] . و اين مطلع از كلام بلاغت نظام « « 14 » » اوست .

نظم

مهر و محبّتِ تو كه مُهرِ جبين ماست * سرمايهء سعادت دنيا « « 15 » » و دين ماست

در جوار مزارِ فيض‌آثار خواجهء بزرگوار مدفون است ، رحمة الله عليه . « « 16 » »

[ 20 ] ذكر جميل صاحب فضل جلى خواجه محمد افضلى « « 1 » »

صدر و معلّم عبيد اللّه خان « « 2 » » بوده و با وجود مستى جاه ، امور ناملايم از ايشان كم صادر مىشده « « 3 » » . گويا طبع سليمش مصدر افعال حميده و ابواب پسنديده بوده . و در اكثر علوم شروعى داشته « « 4 » » و خود را از هيچ فضيلتى خالى نمىگذاشته « « 5 » » . و در علم هيأت صاحب وقوف بوده . و خدمت مولانا محمّد مزيد « « 6 » » - نوّر اللّه مرقده - در تفاضل قوس الليّل و قوس النّهار - كه علّامهء قوشچى ضعف تعديل النّهار قرار داده - نوشته است « « 7 » » كه مولانا خواجه محمّد ضعف ضعيف « « 8 » » اثبات نموده و چون فقير شبهه‌اى « « 9 » » را به خطّ استاد خود ديد ، مزيد اعتقاد گرديد ، و بعد از تأمّل ظاهر شد كه در صورت مغالطه بوده آن هم سبب انشراح صدر « « 10 » » گرديد ، رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي . « « 11 » » و در شعر « افضلى » تخلّص مىنموده بواسطهء نسبت اولادى حضرت صدّيق « « 12 » » - رضى اللّه عنه - و اين مطلع رنگين از گفتار « « 13 » » نمكين اوست :

( 6 ) . P رسيده ( 7 ) . P و چنان مشهور است ( 8 ) . K « كه » ندارد ( 9 ) . P عالم ( 10 ) . P « اشتغال » ندارد ( 11 ) . P « نيز » ندارد ( 12 ) . P توجهاتى نموده ( 13 ) . B داخل قلاب را ندارد ( 14 ) . P از گفتار بلاغت آثار ( 15 ) . P دنياى ( 16 ) . K , P « در جوار . . . عليه » را ندارد [ 20 ] : ( 1 ) . P ذكر جميل مولانا خواجه محمد حيدرنجادى ( 2 ) . P حضرت عبيد الله خان ( 3 ) . P و با وجود مستى جاه از اوامر ناملايم كم صادر شده ( 4 ) . K , P جواب ( 5 ) . K نمىگذاشت ( 6 ) . P محمد مريد ( 7 ) . P « است » ندارد ( 8 ) . P ضعيف صفت ( 9 ) . P شبه ( 10 ) . B « صدر » ندارد ( 11 ) . ط ( 20 ) 25 - 26 ( 12 ) . P صديق اكبر ( 13 ) . H , P سخنان