مذكر احباب ( فارسى ) — الصفحة ٥٧

[ 12 ] ذكر جميل محمّد كامران پادشاه بن بابر پادشاه « « 1 » »

[ بدان كه مكّه - حماه اللّه تعالى - در ميان كوهها واقع شده و از هر جانب جبال بر او مشرف است . و كعبهء مشرّفه - زادها اللّه تعالى شرفا - در بطن وادى است و بنايش از سنگ خارهء سياه است . و از جملهء آيات بيّنات كه در شأن آن نازل گشته يكى اين است كه : اگر گرگ قصد آهو كند چون آهو به زمين حرم درآيد گرگ متعرّض او نگردد . و مسجد حرام در زمان خليفهء ثانى از خلفاى راشدين - رضى الله عنه و عنهم و عن كلّ الصحابة أجمعين - بنا شده « « 22 » » ] امّا نه اين مقدار كه الحال نمودار است ، بلكه بغايت مختصر بوده و آنچه ألآن ظاهر است از طول و عرض و أروقه 29 و ابواب ، در ايّام دولت خلفاى عباسى عمارت كرده شده « « 23 » » ] . و طول مسجد سيصد و هشتاد ذراع است « « 24 » » و عرضش سيصد و پانزده ، و مساحت مسجد حرام سى و دو جريب و نصف باشد تخمينا « « 25 » » . و اساطين مسجد « « 26 » » چهارصد و شصت و چهار « « 27 » » است . و كعبه در وسط مسجد الحرام است « « 28 » » مربّع الشّكل . و در خانه در ديوار شرقى است . و آستانهء در كعبه از روى زمين به قدر قامت مردى بلند قد ، مرتفع است « « 29 » » و در دو مصراع دارد و طول آن شش ذراع و ده إصبع است و عرضش « « 30 » » سه ذراع و هژده إصبع . و روى تختهء در را به صفايح نقره پوشيده‌اند و مذهّب و منقّش گردانيده « « 31 » » . و طول كعبه بيست و پنج ذراع است « « 32 » » و عرض آن بيست و يك « « 33 » » ذراع و شبرى . و ارتفاعش « « 34 » » بيست و هفت ذراع [ به گز شرع ، كه بيست و چهار انگشت معتدل است . لا إله إلّا اللّه ، محمّد رسول اللّه « « 35 » » ] . و حجر أسود « « 36 » » در ركن « « 37 » » شرقى است نزديك به باب كعبه . و آنچه ظاهر است مقدار روى آدمى است . و لونش سياه است « « 38 » » و باقيش « « 39 » » كه در ميان « « 40 » » ديوار است سفيد است . و گويند : « « 41 » » در زمانى كه عبد اللّه بن زبير -

( 22 ) . عبارات داخل [ ] در نسخهء P چنين آمده : « در مكهء معظمه - زادها الله شرفا - در وادى واقع شده كه كوه برو مشرف است و بنايش از سنگ سياه و سفيد و از عجايب آن است كه گرگ قصد آهو مىكند چون به حرم درآيد گرگ متعرض او نمىشود . و مسجد الحرام در زمان خليفهء ثانى - رضى الله عنه - بنا شده ( 23 ) . K , P عبارات داخل [ ] را ندارد ( 24 ) . P طولش سيصد و هفتاد ذرع است ( 25 ) . P و مساحتش سى و دو جريب و نيم تقريبا . ( 26 ) . K مساجد ( 27 ) . P چهارصد و سى و چهار ( 28 ) . P واقع + است ( 29 ) . P و در خانه از جانب مشرق است و آن زمين به قدر قامت يك مرد مرتفع است ( 30 ) . P عرض ( 31 ) . P و آن را به صفايح نقره مطلّا ترتيب كرده پوشيده‌اند . ( 32 ) . H و P بيست و چهار ذراع است و شبرى ( 33 ) . P بيست و سه ( 34 ) . P ارتفاع آن ( 35 ) . P « به گز . . . الله » ندارد ، H « لا إله . . . اللّه » را ندارد ( 36 ) . P حجر الأسود ( 37 ) . P بر ركن ( 38 ) . P نزديك به در خانه بر زاويه ديوار و آن بر مقدار يك سر آدمى است و سياه است ( 39 ) . P باقى ( 40 ) . P « ميان » ندارد ( 41 ) . P , K « و گويند » ندارد