روضة المنجمين ( فارسى ) — الصفحة ١١٨
مسئله پنجم : از چه سبب شمس و قمر هريك را خانهء دادند و ديگران را دو
آوردن آنست كى از همه پيذاتر قمرست چون به مغرب رسذ آنگاه كى نو شوذ نگاه كن كى چون شب ديگر بوذ او را از آنجا بازپس يا بى و شب ديگر همچنين تا بر آن نهاذ با مشرق آيذ و همچنين طلوع او را سوى مشرق بازپس مىافتذ تا بدانجايگاه [ رسد كى ] ديگر بار [ ه ] طلوع از مغرب كنذ . و ازينجا پيذا آمذ كى هر ستارهء را حركتى و سيرى است در قدر خويش از مغرب سوى مشرق . و اين دور شبانروزى حركتى كلى است و همه را با خويشتن همى گردانذ . و همچنين چون كسوف بوذ پيذا آيذ كى گرفتن از جانب مغرب بوذ ( 105 ) و گشاذن از سوى مشرق ، چه سير برين جمله است .
مسئله چهارم : از چه سبب اول برجها حمل نهاذند
مسئله چهارم : از چه سبب اول برجها حمل نهاذند
جواب : از پيش اين گفتيم كى فلك مانند گوى است و سر و بن پيذا نبوذ لكن از بهر آن كى چون آفتاب درين خانه افتذ روز و شب راست بوذ و روز روى بفزونى نهذ و جهان بر طبع كوذكى بوذ از نرمى و ترى و اعتدلال ازين سبب ابتداء از حمل كردند .
مسئله پنجم : از چه سبب شمس و قمر هريك را خانهء دادند و ديگران را دو
مسئله پنجم : از چه سبب شمس و قمر هريك را خانهء دادند و ديگران را دو
جواب : فلك البروج [ را ] به دو قسمت كردند يك نيمه از اول اسد تا آخر جدى آفتاب را دادند و نيمه دوم از اول دلو تا آخر سرطان ماه را دادند تا خانه شمس در اول قسمت بوذ بر تشريق و خانه قمر در آخر قسمت در تغريب و چون همه [ فلك ] در حكم ايشان بوذ يك خانه كفايت بوذ .
وجهى ديگر از بهر آنك شمس و قمر را سيرى راست است كى بنگردذ ، يكى خانه بس بوذ و پنج ستاره متحيره [ را از آن ] كى راجع و مستقيم همىگردند خانهء از قسمت و حيّز شمس و خانهء از قسمت و حيّز قمر ، هر يكى را دو داذند تا در يكى [ خانه ] بر حال رجوعت باشذ در دوم [ بر حال ] استقامتى دارند .