كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٩

ب . عبادت و بندگى خداوند ، ثمرهء به كارگيرى عقل

2 . عبادات جوانحى و قلبى ، نظير : ديانت ، اعتقاد به خداوند و ايمان خالصانه به او ، و خوف از خداوند . در اين باره ، امام صادق عليه السلام مرز ميان ايمان و كفر را عقل دانسته و عقل را موجب تحصيل ايمان ، ذكر فرموده است . « 1 » يكى ديگر از كاركردهاى عقل در بُعد عبادى ، از نظر روايات ، كسب بهشت است :

العقل ما عبد بِه الرّحمن و اكتسب به الجنان . « 2 »

همچنين امام صادق عليه السلام مىفرمايد :

لا يفلح من لا يعقل ؛

كسى كه از عقل خود بهره نگيرد ، رستگار نخواهد شد .

علاوه بر موارد ياد شده ، آن چنان كه از روايات به دست مىآيد ، ارزش اعمال و رفتار عبادى انسان ، بر اساس عقل ، سنجيده مىشود . پيامبر خدا فرموده است :

فنوم العاقل أفضل من سهر الجاهل ، و إقامة العاقل أفضل من شخوص الجاهل . . . و لا بلغ جميع العابدين فى فضل عبادتهم ما بلغ العاقل ؛ « 3 »

خوابيدن عاقل ، از شب‌ْبيدارى جاهل ، بهتر است و در منزل ماندن عاقل ، از مسافرت جاهل [ به سوى حج يا جهاد ] ، برتر است . . . . همهء عابدان ، در فضيلت عبادتشان به پاى عاقل نمىرسند .

همچنين آمده است كه ميزان بازخواست از انسان‌ها در روز قيامت ، به ميزان عقلى است كه به آنها داده شده است . امام باقر عليه السلام در اين باره مىفرمايد :

إنّما يُداق اللَّه العباد فى الحساب يوم القيامة على قدر ما آتاهم من العقول فى الدنيا ؛ « 4 »

همانا بازخواست خداوند از بندگان ، در روز قيامت ، به مقدار عقلى است كه در دنيا به آنها عطا نموده است .

( 1 ) . ر . ك : همان ، ح 33 . ( 2 ) . همان ، ح 3 . ( 3 ) . همان ، ح 11 . ( 4 ) . همان ، ح 7 .