كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٨
ب . عبادت و بندگى خداوند ، ثمرهء به كارگيرى عقل
ديوانه ، مكلّف نيست . در دو روايت اوّل و بيست و ششم كتاب العقل و الجهل ، تصريح شده كه امر و نهى ، به واسطه عقل ، محقّق مىگردند :
إيّاك آمر و إيّاك أنهى !
ب . عبادت و بندگى خداوند ، ثمرهء به كارگيرى عقل
ب . عبادت و بندگى خداوند ، ثمرهء به كارگيرى عقل
در روايات كتاب العقل و الجهل ، اداىِ تكاليف و عمل به وظيفهء بندگى ، از ثمرات به كار گيرى عقل به حساب آمده است :
العقل ما عُبد به الرّحمن . « 1 »
و در مقابل ، پيروى از شيطان ، نتيجهء نبودِ عقل دانسته شده است :
وَ أَىّ عقلٌ له و هو يُطيع الشيطان . « 2 »
از اين دو روايت ، مىتوان نتيجه گرفت كه فرمان‌بُردارى از خداوند و نافرمانى شيطان ، از آثار عقل و ملازم يكديگرند . علاوه بر مطالب ذكر شده در روايات ، دو نوع عبادت براى عقل ، ذكر شده است :
1 . عبادت جوارحى و جسمى ، نظير : نماز ، روزه و جهاد كه لشكريان عقل به حساب آمده‌اند و در مقابل ، گناهانى چون : ترك نماز ، روزه‌خوارى ، و فرار از جنگ ، از لشكريان جهل به حساب آمده‌اند و عقل ، به عنوان شرط و مقدّمهء انجام دادن اين كارهاى عبادى دانسته شده :
ما أدّى العبد فرائض اللَّه حتّى عَقَل عنه . « 3 »
و در برابر آن ، دورى از گناهان نيز ثمرهء به كارگيرى عقل ، ذكر شده است :
إنّ العقلاء تركوا فضول الدّنيا فكيف الذّنوب . « 4 »
( 1 ) . همان ، ح 3 . ( 2 ) . همان ، ح 10 . ( 3 ) . همان ، ح 11 . ( 4 ) . همان ، ح 12 .