سير الملوك ( سياستنامه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٥
فهرست لغات و اصطلاحات
بار ديگر برويد »
« سعدى گلستان باب 5 حكايت 10
« بوستان تو گندنازاريست * بس كه برمىكنى و مىرويد
متعلق : معلق ، خلق 119 / 3
متصرف : مأمور ديوانى 40 / 3 : 211 / 3 : 225 / 13 : 227 / 8 :
229 / 14 ، 16 : 250 / 2 ، 6
متصرف‌پيشه :
215 / 11 : 229 / 20 : 231 / 16
مثال : فرمان پادشاهى 97 / 2 : 190 / 16 : 252 / 9
مجلس :
39 / 5 « مجلس زرين و مرصع » ( مجلسى
P
) :
51 / 1 : 228 / 11 « مجلس نهادند » :
290 / 16 « آلت مجلس و زينتى كه از زرينه و سيمينه باشد » :
292 / 2 « مجلس زرين و سيمين » :
292 / 18 « يك دست مجلس زرين مرصع »
( تاريخ بيهقى ص 540 س 1 « سيصد و هشتاد پاره مجلس زرينه نهاده هر پاره يك گز درازى و گزى خشكتر پهنا » : ص 539 س 21 « تخت زرين و بساط و مجلس خانه » زين الاخبار ص 65 س 20 « مجلس جامهاى زرين و بلور » ) در حواشى چاپ اول خاطرنشان كردم كه در موارد ص 39 س 5 و ص 292 س 18 لفظ « خانه » يا « جامه » بعد از « مجلس » در بعضى از نسخه‌هاى جديدتر ديده مىشود و در حواشى ص 540 تاريخ بيهقى دكتر غنى و دكتر فياض اظهار عقيده كرده‌اند كه « مجلس » و « مجلس خانه » چيزى مثل خوانچه يا ميزى بوده .
در زرين الاخبار هم كلمهء « مجلس جامها » وجود دارد . ولى در نسخهء
N
سير الملوك بعد از « مجلس » هيچ نشان اينچنين كلمهء « چوانچه » يا « جام » پيدا نيست . پس ما بايد كلمهء غيرمركب مجلس را بمعنى ميز يا خوانچه قبول كنيم و يا به اين توجه كنيم كه در مورد ص 39 نسخهء
P
كلمهء « مجلسى » را ضبط كرده است و تازه بآگاهى من رسيده است كه « مجلسى » اصطلاح امروزه‌ايست كه گاهى بمعنى سينى بزرگ يا طبق به كار مىرود . بنابراين محتمل است كه در اين دو مورد « مجلسى » درست و اصلى باشد .
محدث : ( به ضم ميم و سكون ح و فتح دال ) تازه 230 / 2
مخرقه : حيله 171 / 7 : 202 / 9 ، 10 : 283 / 10
مشعود : شعبده‌باز 283 / 9 ، 11
مشعوده : شعبده 283 / 10
مطرح : فرش ، نهالى 228 / 10 : 290 / 16 « طرحها » كلمهء « طرح » را به اين معنى بايد مورد شبهت دانست
مطمع : طمع‌كار 169 / 5
مظالم : دادگاه 18 / 3 : 44 / 20 : 116 / 8 : 176 / 3 :
258 / 3 : 326 / 9
معجم : مبهم 283 / 2
معربد : عربده‌جو 185 / 14
معروف : اصلى ، مهم ( براى غير از انسان ) 12 / 20 : 117 / 3 : 127 / 9
معطله : ملحدان 258 / 4
معول : اعتماد 107 / 15 ( مأخوذ است از عبارت تازى « ليس عليه معول » )
مقرمط : نوعى خط باريك 282 / 9 : 311 / 2 ( تاريخ بيهقى ص 148 س 12 )
مقرمه : بستر آهنگ 113 / 4 ، 9 ، 12 ، 17 ، 19 :
114 / 3 ، 7 ، 8 ، 16
مقطع : اقطاع‌دار 43 / 3 ، 6 ، 7 ، 10 : 44 / 18 : 87 / 17 :
88 / 2 : 97 / 8 : 101 / 7 : 177 / 2 ، 7 ، 10 ، 211 / 1 : 215 / 2