سير الملوك ( سياستنامه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٧

فهرست لغات و اصطلاحات

س 10 « از تندى كه بودى » : تاريخ بيهقى ص 546 س 22 « از تنگدلى كه بود » :

نوروزنامه ص 61 س 1 « از لطيفى كه شراب است » )

نكتهء جالب در بعضى از اين مثالها آن است كه فاعل فعل مثلا در جملهء « از بدحالى و برهنگى كه بودم » همان صفت شخص نيست بلكه خود شخص است .

استشعار : بيم 24 / 15

اصطبل : طويله 291 / 11

افتادن ، اوفت

152 / 7 « اوفتيم » :

161 / 6 : 164 / 6 : 177 / 5 : 251 / 13 « نيوفتد » :

166 / 1 « بيوفتد »

اقطاع 43 / 3 ، 8 : 134 / 3 ، 11 : 138 / 8 177 / 2 : 251 / 15

( مفاتيح العلوم ص 59 س 12 « الاقطاع :

ان يقطع السلطان رجلا ارضا فتصير له رقبتها و تسمى تلك الارضون قطائع واحدتها قطيعة » )

اقطاع‌دار 135 / 4

اقطاع‌دارى 134 / 4

الا ، و الا 99 / 12 : 128 / 11

( تاريخ بيهقى ص 56 س 13 ح 7 :

نوروزنامه ص 59 س 1 : اگر نه آنستى كه تو هنوز خردى و اين ادب نياموخته و الا من ترا امروز مالشى دادمى كه بازگفتندى » ) اين كلمه زيادى به نظر مىرسد و مجتبى مينوى آن را در متن نوروزنامه درج نكرده است اما اشاره داده كه در يك نسخهء خطى « و الا » هست . گويا اين كلمه فقط براى تأكيد به كار مىرفته است .

امر معروف كردن : اعتراض كردن 75 / 9 :

78 / 1

امضا كردن : اجرا كردن 56 / 9 : 118 / 8

اندى كه : مادامى كه ، به شرط اينكه ، آنگاه كه 27 / 1

لغت فرس ص 527 « اندى - خاصه . عماره گفت :

« گر خوار شدم سوى بت خويش روا باد * اندى كه بر مهتر خود خوار نيم‌خوار »

: ديوان معزى ص 802

« اى داده به تو خداى جاه پدرت * خرم به تو ميران و سپاه پدرت

گر بىپدرت بماند گاه پدرت * اندى كه توى بجايگاه پدرت » :

ديوان عنصرى ص 320 س 3050

« گر بوستان بباد خزان زرد شد رواست * اندى كه سرخ ماند روى خدايگان » :

ديوان خاقانى ص 12

« گر حلهء حيات مطرز نگرددت * اندى كه در نماندت اين كسوت از بها » )

در شواهد فوق از اشعار معزى و خاقانى لفظ « روا باشد » حذف شده است و بايد بفراست دريافت همچنانكه « فبها » را پيش از « اگر نه » حذف مىكنند

( 75 / 11 « اگر اين زن را بيرون فرستى و اگرنه هم‌اكنون بدرگاه معتصم رويم » )

اوام : وام 197 / 14 « اوامهاى مفلسان بتوخت »

اوكندن : افكندن 113 / 5 : 151 / 17 :

182 / 17 : 225 / 17 : 270 / 8 :

271 / 2 : 273 / 5 : 276 / 10 : 292 / 13

اوميد : اميد 195 / 5 : 199 / 8

ايستادن : قيام كردن

102 / 13 « چون در راه ايستاديم » :

140 / 4 « بندگان كه به خدمت مىايستند »

ايستاده : قائم ، ثابت 139 / 4 « حقى ايستاده »

باز ، با : باز بسوى 113 / 6 : 146 / 14 : 166 / 5 :

264 / 15 : 307 / 19 : 316 / 16