برهان شفا ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٨
يادداشت‌ها
نهايت به گزاره‌اى برسيم كه حمل در آن حمل اوّلى است ؛ يعنى حملى است كه به وسط و واسطه نياز ندارد .
( 454 ) - ترجمه‌ى لفظ به لفظ متن عربى در اين‌جا چنين است : « همان‌طور كه « منا » اوّل وزن است » . منا واحد وزن در زبان يونانى و لاتينى است ، يونانى آن به صورت «
anm
» و لاتين آن به صورت
» anim «
نوشته مىشود .
( 455 ) - بعد كلّ رااكتاو (
evatco (
، و بعد پنج را دو مينانت
) tnanimod (
، و بعد چهار را ساب دومينانت
) tnanimod - buS (
، و بعد طنينى راتونيك
) cinot (
و ربع طنينى را «
enot retrauq
» مىنامند .
( 456 ) - براى توضيح بالقوه برهان بودن شكل سوّم ، و خارج بودن حدّ اوسط در شكل دوّم - يادداشت 349 و متن مربوط به آن .
( 457 ) - يعنى برهانى كه نتيجه‌ى آن كلّى است از برهانى كه نتيجه‌ى جزئى مىدهد افضل است ؛ و برهانى كه نتيجه‌ى آن يك گزاره‌ى موجبه است از برهانى كه نتيجه‌ى سالبه مىدهد افضل است ؛ و برهان مستقيم از برهان خلف افضل است .
در اين فصل ، كه فصل هفتم از مقاله‌ى سوّم برهان شفاء است ، ابن سينا مطالب فصل‌هاى 24 ، 25 ، 26 ، و 27 از مقاله‌ى اوّل انولوطيقا الاواخر ارسطو را تلخيص و گاهى ترجمه‌وار گزارش كرده است .
در بخش اوّل اين فصل ، ابن سينا ، دلايل هشت‌گانه‌ى ارسطو در افضليّت برهان كلّى بر برهان جزئى را بدون تصرّف در كلمات و حتّى مثال‌هاى وى نقل كرده است ؛ - انولوطيقا الاواخر ، مقاله‌ى اول ، فصل 24 . اين بخش 17 پاراگراف اول اين فصل را تشكيل مىدهد .
در بخش بعد در خصوص افضليّت برهان ايجابى بر برهان سلبى بحث كرده است ؛ مواد اين بخش از فصل 25 مقاله‌ى اوّل انولوطيقا الاواخر گرفته شده است . در اين بخش ، ابن سينا ، تقيّد كم‌ترى به آوردن عين الفاظ ارسطو از خود نشان داده است . اين بخش 11 پاراگراف بعدى را تشكيل مىدهد .
در بخش سوّم ، درباره‌ى افضليّت برهان مستقيم بر برهان خلف بحث مىكند ؛ مواد اين بخش از فصل 26 از مقاله‌ى اوّل انولوطيقا الاواخر مأخوذ است . اين بخش شامل 4 پاراگراف بعدى است .
در بخش چهارم ، كه شامل 2 پاراگراف است ، در خصوص اوصاف علمى بحث مىكند كه از علوم ديگر از نظر استقصاء اشدّ است . اين اوصاف عبارت‌اند از :
( 1 ) جمع بين برهان لمّ و برهان انّ ، و
( 2 ) بيش‌تر مجرّد بودن علم ، و
( 3 ) بيش‌تر بسيط بودن موضوع علم ؛
و مواد اين بخش از فصل 27 از مقاله‌ى اول انولوطيقا الاواخر ارسطو اخذ شده است .
در آخر اين پاراگراف اين فصل ( پاراگراف 574 ) ، ابن سينا عدم موافقت ضمنى خود را با عقايد ارسطو در خصوص مطالب اين فصل ، آشكار مىكند .
( 458 ) - انولوطيقا الاواخر ، مقاله‌ى اول ، فصل 24 .
( 459 ) - براى اين مثال و توضيح مربوط به آن - يادداشت 453 پيش از اين و متن مربوط به آن .
( 460 ) - استدلال اين پاراگراف در خصوص افضل بودن برهانى جزئى از برهان كلّى ، حول محور يك عقيده‌ى