رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى ) — الصفحة ٢١

ابن سينا

زود هنگام او مانع از تحقّق اين خواست او شد و يكى از شاگردان او محمد بن يوسف ايلاقى بخشى از كليات قانون را مختصر كرده و آن را به نام الفصول الايلاقية موسوم ساخته است . پس از آنكه برخى از دانشمندان همچون ابن تلميذ متوفّى 560 كتاب قانون را كتاب درسى قرار دادند توجّه دانشمندان به آن جلب شد و شروح و حواشى و تلاخيصى بر كتاب نگاشته گرديد كه گذشته از آنچه كه قطب الدّين شيرازى در آغاز شرح كليات قانون ياد كرده ، مىتوانيم از كتاب‌هاى زير نام ببريم :

1 - حواشى بر كتاب قانون از ابو جعفر عمر بن على بن البذوخ مغربى متوفى 575 .

2 - مختصر كتاب القانون از ابو نصر سعيد بن ابى الخير مسيحى متوفى 589 كه آن را الاقتضاب ناميده است .

3 - تعاليق كتاب القانون كمال الدين مظفر بن ناصر الحمصى متوفى 615 .

4 - شرح الكليات من كتاب القانون قطب الدين مصرى ابراهيم بن محمد سلمى متوفى 618 .

5 - اختصار الكليات من كتاب القانون رفيع الدين ابو حامد عبد العزيز الجيلى متوفى 641 .

6 - شرح الكليات من كتاب القانون ابن القف كركى متوفى 685 . « 1 » مهمترين شرح‌هاى قانون همان بوده كه قطب الدّين شيرازى در دسترس داشته و آن عبارت بود از شرح ابن جميع متوفى 594 و فخر رازى متوفى 606 و سامرى متوفى 681 و ابن نفيس متوفى 687 .

در شبه قارهء هند و پاكستان كتاب قانون مورد پذيرش پزشكان و داروشناسان قرار گرفت و شروح و حواشى و تعليقاتى بر آن نگاشته گرديد كه پروفسور ظلّ الرّحمن همه آنها را در طى كتابى كه ترجمهء فارسى آن در كنگرهء همدان به

( 1 ) مختصر تاريخ الطّبّ العربى ، ج 1 ، ص 559 .