قابوس نامه ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٠

تعليقات

ظاهرا اين كتاب را در برابر كتاب ديگر جالينوس - كه هم‌اكنون از ان سخن خواهد رفت - تشريح كوچك خوانده‌اند .

ص 179 س 11 تشريح بزرگ : خارج از مجموعهء سته عشر ، جالينوس كتاب مفصلى در تشريح داشته است ( -

de l , Anatomie

) ( رك . الفهرست 417 ، ابن ابى اصيبعة 1 / 141 ) و اين همان كتابى است كه ترجمهء آن بنام « التشريح الكبير » به حبيش بن الحسن الاعسم الدمشقى نسبت داده شده و هم بنام حنين بن اسحق . اين كتاب را « م . سيمون چاپ كرده

( M . Simon : Sieben Bucher Anatomie des Galen )

و برگشتراسر

G . Bergstrasse

طى تحقيق و مطالعهء دقيق كه در مقدمهء همان كتاب كرده انتساب اين ترجمه را به حبيش مدلل ساخته است » ( تاريخ علوم عقلى 1 / 348 ) .

ص 179 س 12 كتاب النبض : ( يا

du pouls

) از مجموعهء سته عشر جالينوس كه حنين آن را ترجمه كرده است ( رك . الفهرست 417 ؛ تاريخ علوم عقلى 1 / 66 ) ؛ نيز رك . ص 404 همين كتاب .

ص 179 س 13 بقراط :

Hippocrate

بزرگترين طبيب عهد قديم است كه از حدود 460 تا حدود 355 قبل از ميلاد زيسته و در جزيرهء كوس

Cos

يونان به دنيا آمده بوده است . پدرش ايراقليس

Heracleide

نام داشت . بقراط « پدر طب يونانى و نخستين كسى است كه به اين فن جنبهء علمى كامل داد و با تأليفات متعدد خود اساس پزشكى را در عالم نهاد . اگر چه پيش ازو در دبستان علمى ايتاليايى (

l'Ecole Italique

) و ساير دبستانها كه در كنيد

Cnide

و كوس

Cos

و رودس

Rhodes

و كروتون

Croton

و سيرن

Cyrene

تشكيل يافت تا حدى به مقدمات علم طب نظم و ترتيبى داده شده بود ليكن همهء پيشرفتهاى اين دبستانها مقدمه‌اى براى كارهاى ابقراط بود و اوست كه بايد حقا وى را بنيان‌گذار طب در دنياى قديم دانست و اوست كه قرنها بعد در يونان و روم و اسكندريه و ممالك خاور نزديك و ميانه و مدارس عيسوى ايران و در تمام تمدن اسلامى و دورهء قرون وسطى و تجدد ( رنسانس ) اروپا نفوذ و اثر بين و آشكارى در همهء طبيبان داشته است و تفاسير متعدد بر آثار او نوشته‌اند و به همين سبب است كه مسلمين نيز از ميان اطباى يونانى بيش از همه به دو توجه كرده‌اند . از آثار وى كه به عربى درآمده اين كتابها را نام مىبريم :

كتاب عهد ابقراط

le Serment

، كتاب الفصول

les Aphorismes

كتاب تقدمة - المعرفة

les Pronostics

كتاب الكسر

Des Fractures

، كتاب الاهوية و المياه و البلدان

le Liver des airs , des eaux et des lieux

كتاب طبيعة الانسان

Le traite de la nature de l'homme

، كتاب البحران

Des crises

، كتاب