قابوس نامه ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٤

تعليقات

چون يارى من يار همىخوار گرفت * زان خواست بدست من همى مار گرفت

( ابو الفرج رونى )

دولت تست آنكه هيچ مورد نيازرد ازو * ليك بدست كسان ارقم و ثعبان گرفت

( سلمان ساوجى )

« سر مار بدست دشمن بكوب كه از احدى الحسنين خالى نباشد كه اگر اين آمد مار كشتى و اگر آن از دشمن رستى » ( سعدى ، نقل از امثال و حكم 3 / 1385 )

ص 172 س 6 حكايت چنان كه شنيدم كه مردى گوسفندى رمه داشت : آقاى سعيد نفيسى نوشته‌اند : « 1 - محمد عوفى در باب شانزدهم از قسم سوم جوامع الحكايات و لوامع الروايات اين حكايت را . . . آورده . . . 2 - شرف الحكما سعد الدين كافى بخارايى شاعر قرن ششم در قصيدهء معروف خود همين مضمون را چنين نظم كرده است :

بد خواجه‌اى شبان كه گرفتى هميشه شير * آرى شبان ز شير گرفتن توانگرست

در كوزه‌هاى شير فزودى هميشه آب * بفروختى به خلق كه شير مطهرست

پيوسته شير خود را با آب مىفروخت * پنداشت كارها همه ساله برابرست

بنگر بدان شبان چه رسيد از بلاى حرص * اينك بگويمت كه دلت نيك غم خورست

سيلى درآمد و رمهء خواجه را ببرد * فرياد كرد خواجه كه چه شور و چه شرست

آواز داد هاتفش از گوشه‌اى و گفت * كاين خاك توده خانهء پاداش و كيفرست

آن قطره‌هاى آب كه در شير مىزدى * شد جمع و سيل گشت و چنين فتنه گسترست

3 - خسرو دهلوى در مطلع الانوار همين مضمون را سروده است :

داشت شبانى رمه در كوهسار * پير و جوان گشته ازو شيرخوار

شير كه از بز به سبو ريختى * آب در ان شير درآميختى

بردى از ان آب ملمع به شير * نقرهء چون شير ز برنا و پير

روزى از ان كوه به صحراى خاك * سيل درآمد رمه را برد پاك

آنكه جهان سوختهء شير كرد * سوخته شد ناگه از ان شير سرد

شير خنك از تف تابش بسوخت * جملهء آن شير ز آبش بسوخت

خواجه چو شد با غم و آزار جفت * كارشناسيش در ان كار گفت :

كان همه آب تو كه در شير بود * شد همه سيل و رمه را در ربود

» ( قابوس‌نامه 268 - 269 )

ص 172 س 7 صاين : ( - صائن عربى ) در لغت يعنى نگاه دارنده و حفظ كننده و درين جا بمعنى پرهيزگارست .

ص 172 س 12 رودكده : مركب از : رود + كده نظير و بمعنى رودخانه و بستر رود است ؛