قابوس نامه ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٨

تعليقات

اسدى طوسى نيز گفته است :

مشو يار بدخواه و همكار بد * كه تنها كسى به كه با يار بد

( شواهد از دكتر مهدى محقق ، مجلهء دانشكدهء ادبيات ج 9 ش 1 ص 37 ، 64 ، 84 )

هست تنهايى به از ياران بد * نيك چون بايد نشيند بد شود

( مولوى ، امثال و حكم 1 / 41 )

دورى ز كسى كزو نياسايى به * در صحبت او عمر نفرسايى به

از همنفسى كه رنج دل‌خواهى برد * حقا كه هزار بار تنهايى به

( امثال و حكم 1 / 42 )

جايى ديگر در قابوسنامه ( ص 140 - 141 ) آمده است : « تنهايى دوستر دار از هم‌نشين بد چنان كه من گويم ، شعر :

اى دل رفتى چنان كه در صحرا دد * نه انده من خورى و نه انده خود

هم جالس بد بودى تو رفته بهى * تنهايى به بسى ز هم جالس بد

عبارت مذكور در فوق منسوب به ابو ذر است ( الجامع الصغير 2 / 186 ؛ احياء علوم الدين 2 / 172 ) نيز رك . « اتحاف السادة المتقين ج 6 ص 203 كه بحث مفيدى دربارهء اين روايت و انتساب آن به حضرت رسول ( ص ) دارد . » ( بديع الزمان فروزانفر ، احاديث مثنوى 41 ) .

ص 67 س 11 توبهء نصوح : توبهء راست و درست و از روى صداقت كه توبه كننده از توبهء خود باز نگردد .

ص 67 س 13 پادزهر : يا پازهر مركب از پاد (

Paiti

) + زهر - ضد زهر و نوشدارو .

اين كلمه به زبان عربى نيز راه يافته و در عربى « بادزهر » و « بازهر » شده ، چنان كه درين شعر :

كانما الزيتون حول النهر * بين رياض زخرفت بالزهر

عقد زمرد هوى من نحر * او خرز خرطن من بازهر

( الاشتقاق و التعريب ص 6 )

اين كلمه از زبان عربى به زبان فرانسه هم بگونهء

Bezard

راه يافته :

( Lammens , Les mots francais derives de i'Arabe , 51 )

رك . دكتر محمدى :

« چند نكته دربارهء دگرگونيهاى كلمات فارسى در عربى » الدراسات الادبية 6 / 1 - 2 ( 1343 ) ص 10 .

ص 68 س 1 خود همه مأكولات مطعمة و مشربة كه خورى : در نسخهء اساس اين دو كلمه « مطعمة و مشربة » به همين صورت مشخص شده است ، ظاهرا درين جمله يعنى :

از خوردنى و آشاميدنى .