قابوس نامه ( فارسى ) — الصفحة ٢٨١

تعليقات

ص 22 س 3 وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ : سورهء 2 ( البقرة ) آية 192 : خود را به دستهاى خويش به هلاكت ميفگنيد .

ص 24 س 4 هميدون : مركب از : هم ( پيشوند ) + ايدون بمعنى همچنين : رك . ص 276 همين كتاب : « ايدون » و سبك‌شناسى 2 / 300 - 301 .

ص 24 س 7 مضاعف شهوت شفقتى استاده است : استادن ( - ايستادن ) درين جا بمعنى وجود - داشتن و قرار داشتن است .

ص 24 س 12 أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ : سورهء 4 ( النساء ) آيهء 62 :

« فرمان بريد خداى را و فرمان بريد پيغامبر را و خداوندان فرمان از شما » ( ترجمهء تفسير طبرى 1 / 301 ) .

ص 25 س 5 آفريدگار به حق پدر و مادر بسيار همىگيرد : گرفتن درين جا بمعنى مؤاخذه كردن است .

ص 25 س 5 فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً : سورهء 17 ( الاسرى ) آيهء 24 :

« مگو مر ايشان را سخن سرد و روى ترش مكن و بانگشان ور ( - بر ) مزن و بگو مر ايشان را گفتارى نيكو و لطيف » ( ترجمهء تفسير طبرى 4 / 895 ) .

ص 25 س 11 أنا سيد ولد آدم و لا فخر : من سرور فرزندان آدمم ولى مفاخره نمىكنم اين خبر بدين صورت ضبط شده است : « أنا سيد ولد آدم يوم القيامة و لا فخر و بيدى لواء الحمد و لا فخر و ما من نبى يومئذ آدم فمن سواه الا تحت لوائى و أنا اول شافع و اول مشفع و لا فخر » ( الجامع الصغير 1 / 90 ) ؛ نيز : « أنا سيد ولد آدم يوم القيامة و اول من ينشق عنه القبر و اول شافع و اول مشفع » ( ايضا ) .

ص 26 س 5 بالجد لا بالكد : در نفثة المصدور آمده است : و الجد يغنى عنك لا الجد ( ص 38 س 5 - 6 ) يعنى « و بخت ترا بىنيازى بخشد نه كوشش و جد و جهد . مناسب است با مضمون مثل : جدك ترا بىنيازى بخشد نه كوشش و جد و جهد . مناسب است با مضمون مثل : جدك لا كدك ( محاضرات الادباء ج 1 ص 214 ، مجمع الامثال ج 1 ص 156 ، جمهرة الامثال ص 79 ، رك . فصل المقال ص 230 و 231 . راغب اصفهانى را در محاضرات الادباء ج 1 ص 214 ذيل عنوان « تفضيل الجد على الجد » و بحترى را در حماسهء خود ص 157 و 158 . . . درين باب اشاراتى مفيدست » ( دكتر يزدگردى ، نفثة المصدور 194 ) .

ص 26 س 12 الأدب صورة العقل : يعنى فرهنگ و ادب ، نشان و روى خردست .

ص 27 س 7 الشرف بالعقل و الأدب لا بالاصل و النسب : نظير : الشرف بالفضل و الادب : على عليه السلام ( امثال و حكم 1 / 253 ) .

ص 28 س 11 از سخن كار فزاى خاموشى گزين : كار فزاى ( - كارافزاى ) يعنى آنچه موجب زحمت و كار شود و ديگرى را به زحمت افگند ؛ انورى گفته است :