گنجينه بهارستان ( مجموعه رساله در علوم قرآن و روايى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٨

باب در بيان همزاتى كه واقعند در رسم بر غير قياس

ودر قصص أن يهديني « 1 » .

ودر يس وأن اعبدوني « 2 » .

ودر ص أولى الأيدي « 3 » .

ودر زمر أفمن يتّقى « 4 » ولو أنّ اللّه هداني « 5 » .

ودر دخان فأسر بعبادي « 6 » .

ودر الرّحمن فيؤخذ بالنّوصى « 7 » .

ودر صفّ لم تؤذونني « 8 » وبرسول يأتي « 9 » .

ودر منافقون لولا أخّرتنى « 10 » .

ودر والفجر فادخلي في عبادي « 11 » .

از اين جمله دوازده لام الفعل است وباقي زائد . واللّه أعلم .

باب در بيان همزاتى كه واقعند در رسم بر غير قياس

باب در بيان همزاتى كه واقعند در رسم بر غير قياس

اوّلا طريق كتابت همزه بر قياس بيان كنيم تا مخالف قياس معلوم شود .

بدان‌كه همزه را صورتي معيّن نمىباشد الّا در حالت ابتدأ أعنى در اوّل كلمه كه صورتش الف است مثل : أحد وإن وأجيب « 12 » ، واگرچه حرفى يا بيشتر بر وى زيادت كرده باشند مثل لأحد « 13 » « 14 » ، فإن وسأنبّئك « 15 » وفأنت وأفأصفيكم « 16 » ولبإمام « 17 » .

بلكه صورت وى حرفى است كه همزه را به آن تخفيف مىكنند وحينئذ در وسط خواهد بود يا در طرف ، وبر هر تقدير يا ساكن باشد يا متحرّك .

( 1 ) . آية 22 . ( 2 ) . آية 61 . ( 3 ) . آية 45 . ( 4 ) . آية 24 . ( 5 ) . آية 57 . ( 6 ) . آية 23 . ( 7 ) . آية 41 . ( 8 ) . آية 5 . ( 9 ) . آية 6 . ( 10 ) . آية 10 . ( 11 ) . آية 29 . ( 12 ) . بقره / 186 . ( 13 ) . س : بأحد . ( 14 ) . ص / 35 ؛ ليل / 19 . ( 15 ) . كهف / 78 . ( 16 ) . اسراء / 40 . ( 17 ) . حجر / 79 .