گنجينه بهارستان ( مجموعه رساله در علوم قرآن و روايى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٤

باب در بيان آنچه ياء از آن حذف كرده‌اند واكتفا به كسره كه پيش از وى است كرده در غير معنى ندا

وابن انبارى از يائات محذوفه از رسم پنج ياء را با نظاير ذكر نكرده : در طه بالواد المقدّس « 1 » ، وهمچنين در والنّازعات « 2 » ، ودر قصص الواد الأيمن « 3 » ، ودر شعراء معي ربّى سيهدين « 4 » ، ودر ق يوم يناد « 5 » . وفرقى نيست ميان اينها ومذكورات فبم تبشّرون در حجر « 6 » ، وتشاقّون در نحل « 7 » هركه آنها را كسره دهد با اينها ملحق سازد . ونزد فاتح « 8 » خارج باشد .

وهر اسم منادى مضاف به ياء متكلّم از وى ساقط است در رسم مثل يا قوم ويعباد فاتّقون « 9 » ، يا عباد الّذين آمنوا در اوّل زمر « 10 » الّا در دو كلمه يكى در عنكبوت يا عبادي الّذين آمنوا إنّ أرضى « 11 » ، ويكى در زمر يا عبادي الّذين أسرفوا « 12 » . ودر يك حرف اختلاف است يا عباد لا خوف در زخرف « 13 » در مصاحف أهل حجاز به ياء است ودر مصاحف عراق بىياء .

واز اين جمله كه مذكور شده هجده كلمه آن است كه ياء از جهت ملاقاة ساكن محذوف شده ، اوّل آن سوف يؤت اللّه « 14 » ، وآخرش يا عباد الّذين آمنوا اوّل زمر « 15 » .

ودر غير مذكورات از يائاتى كه ملاقى ساكنند ثبوت مقرّر است مثل فسوف يأتي اللّه « 16 » وأنّى أوفى الكيل « 17 » ويؤتى الحكمة « 18 » وفما « 19 » تغنى النّذر « 20 » وإلّا آتى الرّحمن « 21 » وبهادى العمى در نمل « 22 » ولا نبتغي الجاهلين « 23 » وأيدي النّاس « 24 »

( 1 ) . آية 12 . ( 2 ) . آية 16 . ( 3 ) . آية 30 . ( 4 ) . آية 62 . ( 5 ) . آية 41 . ( 6 ) . آية 54 . ( 7 ) . آية 27 . ( 8 ) . همه قرّاء به جز نافع تشاقّون به فتح نون خوانده‌اند . ( 9 ) . زمر / 16 . ( 10 ) . آية 10 . ( 11 ) . آية 56 . ( 12 ) . آية 53 . ( 13 ) . آية 68 . ( 14 ) . نساء / 146 . ( 15 ) . آية 10 . ( 16 ) . مائده / 54 . ( 17 ) . يوسف / 59 . ( 18 ) . بقره / 269 . ( 19 ) . س : - ف . ( 20 ) . قمر / 5 . ( 21 ) . مريم / 93 . ( 22 ) . آية 81 . ( 23 ) . قصص / 55 . ( 24 ) . فتح / 20 .