گنجينه بهارستان ( مجموعه رساله در علوم قرآن و روايى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٢

دربارهء رسالهء حاضر

است . طاهر أصفهاني پس از مقدّمه وذكر دلايل كتابت اين رساله ، به بيان رسم كلمات قرآن مىپردازد . اين بخش بيشترين حجم كتاب را به خود اختصاص داده است . در بخش خاتمه ، كه داراى دو فصل است ، وى نخست به برخى دقائق در ضبط وعلامتگذارى كلمات قرآن اشاره مىكند وسپس به بحث پيرامون معنى لحن در قرآن كريم مىپردازد .

مهمترين مطالب موجود در اين رساله به ترتيب آنچه در آن آمده به شرح زير است :

1 . در آن‌دوره ( قرون 8 و 9 ) مصاحف از نظر رسم وضبط وعدّ آيات وتعيين انتهاى آيات وأخماس وأعشار ، داراى اغلاط بسيارى بودند .

2 . در آن‌دوره ، استادان فن وعالمان هريك سعى در تصحيح اين اغلاط داشتند .

3 . قرائت رايج در أفغانستان آن روز وبلكه معظم ممالك عجم ، قرائت عاصم به هر دو روايتش بوده است .

4 . ضبط رايج در أفغانستان آن روز مانند ضبط هندى ، كه امروزه در منطقهء شبه‌قارهء هند رايج مىباشد بوده است . در اين شيوه بر روى مصوّتهاى بلند ( حروف مد ) علامت سكون قرار مىدهند . طاهر با اين شيوه به سختى مخالفت مىكند .

5 . اين كتاب به همراه قصيدة طاهره نوشته شده وتقديم حاكم هرات شده است .

6 . طاهر در اين رساله بارها از صحابه به ويژه عثمان تعريف مىكند .

7 . وى در فصل اوّل خاتمه ، به برخى ظرائف در ضبط كلمات مصحف اشاره مىكند .

از جمله آنكه حروف مد را علامت سكون ننهند ، واشكال فتحه وكسره را از حروف خود دور نيندازند ، واگر دو حرف مثلين يا متجانسين به‌هم رسند واوّل ساكن باشد حروف اوّل را از علامت سكون عارى دارند وشدّه‌اى بر سر حرف دوّم نهند ، ودر منوّن منصوب علامت نصب را بر سر الف نهند نه حرفى كه پيش از وى است و . . .

8 . علائم مدّ متّصل ومدّ منفصل هردو استحساني است وبه ترك آن شناعتى لازم نمىآيد .

أصفهاني اين رساله را به نام شاهرخ بهادر خان تيمورى ( 779 - 850 ه . ق ) پادشاه