فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٦٠١
العِدَّة
گرفتگى پديد آمد .
عَجَّمَ
عَجَّمَ - تَعْجِيماً [ عجم ] الكتابَ : كتاب را اعراب گذارى و نقطه گذارى نمود تا ابهام آن بر طرف شود .
العُجْم
العُجْم - غير عرب - مرادف ( العَجْم ) است .
العَجْم
العَجْم - ته دم ، انتهاى دم كه به بدن چسبيده است .
العَجَم
العَجَم - نژاد غير عرب ، هستهء خرما ، هستهء مَويز و غيره ؛ « لَيْسَ لِهَذَا الرُّمَّان عَجَمٌ » : اين انار بىدانه است .
العَجْمَاء
العَجْمَاء - ج عَجْمَاوَات : مؤنّث ( الأَعْجَمَ ) است ، جانور ، حيوان .
العُجْمَة
العُجْمَة - خوب سخن نگفتن ، ريگ و شِن درشت ، ابهام .
العِجْمَة
العِجْمَة - به معناى ( الْعُجْمَة ) است .
العَجَمَة
العَجَمَة - واحد ( العَجَم ) است به معناى هستهء خرما يا هستهء هر ميوه ، نخل كه از هستهء خرما سبز شده باشد .
العَجَمِيّ
العَجَمِيّ - منسوب به ( العَجَم ) است ، آنكه از نژادى غير عرب باشد .
عَجَنَ
عَجَنَ - - عَجْناً الدقيقَ : آرد را با مُشت خود به هم زد و آن را خمير نمود ، - عَلَى الْعَصَا : بر عصا تكيه داد ، - الرَّجُلُ : آن مرد به علت پيرى يا بيمارى دو دست خود را بر زمين نهاد و برخاست .
العُجُن
العُجُن - افراد سست و بىحال از مردان و زنان .
العَجْوَة
العَجْوَة - [ عجو ] : خرماى بسته بندى شده ، هستهء خرما . اين كلمه در زبان متداول رايج است .
العَجُور
العَجُور - ( ن ) : نوعى خَربُزه ، بطيخ .
العَجُوز
العَجُوز - زن سالمند ، ج عُجُز و عَجَائِز : مىكهنه ، بلاى سخت ، مرگ ، كشتى ، راه ، ديگ ، آتش ، كمان ، - ( ن ) : نخل ، - ( ح ) :
ماده شتر ؛ « رَجُلٌ عَجُوزٌ » : مردى ناتوان ؛ « أَيَّامُ العَجُوزُ » : سرماى پيره زن كه از ششم تا دوازدهم اسفند ماه هر سال است و در زبان متداول به آن ( المُسْتَقرضات ) گويند .
العَجُول
العَجُول - ج عُجُل [ عجل ] : شتابان ، پُر شتاب .
العَجِيب
العَجِيب - مرادف ( العُجَّاب ) است به معناى شگفتى .
العَجِيبَة
العَجِيبَة - ج عَجَائِب : اسم است براى آنچه كه مورد تعجب قرار گيرد ، معجزه .
العَجِيل
العَجِيل - ج عِجَال : شتابگر ، شتابان .
العَجِين
العَجِين - ج عُجُن : خمير آرد ، زن صفت ( مخنّث ) .
العَجِيْنَة
العَجِيْنَة - يك پيمانه خمير ، مخنّث ، زن صفت .
عَدَّ
عَدَّ - - عَدَّا و تَعْدَاداً [ عدّ ] الشيءَ : آن چيز را شمرد ، حساب كرد ؛ « عَدَدْتُ زَيْداً صَادقاً » :
گمان كردم زيد راستگو است .
العِدّ
العِدّ - ج أَعْدَاد [ عدّ ] : آب جارى دائم ، بسيارى و فزونى ، همتا و همسان ؛ « هُوَ عِدُّك » : او همتاى تو است .
عَدَا
عَدَا - - عَدْواً و عَدَواناً و عُدُوّاً و تَعْدَاءً و عَداً [ عدو ] : روان شد و دويد ، - عَدْواً و عُدْوَاناً عليه : بر او حمله كرد ، - الأمرَ و عَنِ الأَمْرِ : از آن كار گذشت و آن را رها كرد ، - فلاناً عَنِ الاْءمر :
فلانى را از آن كار بازداشت و منصرف كرد ؛ « مَا عَدَا مِمَّا بدا » : چه چيز باعث شد كه از من روى گردانى ، - عَدْواً و عُدُوّاً و عَدَاءً و عُدْواناً و عِدْواناً و عُدْوَى عليه : بر او ستم كرد .
عَدَا
عَدَا - [ عدو ] : كلمه اى كه از آن ( مُسْتَثْنى ) سازند كه گاهى با حرف ( ما ) ى مصدرى مىآيد و گاهى بدون آن ، اين كلمه به معناى ( خَلَا ) نيز در تمام احكام مىباشد ؛ « جَاءَ القَومُ عَدَا زَيْداً و عَدَا زَيْدٍ » كه نصب آن بنا بر مفعوليت و جرّ آن به تقدير اينكه ( عَدَا ) حرف جر است مىباشد ؛ « مَا عَدَا زَيْداً » نصب زيد در اينجا بنا بر مفعوليت « فِيما عَدَا ذَلِك » :
علاوه بر آن ، اضافه بر آن .
عَدَّى
عَدَّى - تَعْدِيَةً [ عدو ] الشيءَ : از آن چيز گذشت و تجاوز كرد ، - عَنِ الأَمْر : آن كار را رها كرد ، - الفِعْلَ : فعل را متعدى كرد .
العُدَى
العُدَى - [ عدو ] : جاهاى بلند ، اسم جمع است براى ( عَدُوّ ) .
العِدَى
العِدَى - [ عدو ] : جمع ( عَدُوّ ) است ، دورافتادگان ، غريبان ، لبهء دره .
العَدَاء
العَدَاء - [ عدو ] : مص ، يك دور دويدن اسب ، كارى كه تو را از چيزى باز دارد ؛ « عَدَاءُ الوادِي » : ميان دره .
العِدَاء
العِدَاء - [ عدو ] : يك دور دويدن اسب ؛ « عَدَا الْفَرَسُ عِداءً واحداً » : اسب يك دور يا يك تك دويد .
العَدَّاء
العَدَّاء - [ عدو ] : بسيار تند رو و خوب رونده .
العِدَاد
العِدَاد - [ عدّ ] : مصدر عادّ ، همتا ، بخشش ، روز حساب و كتاب ، هنگام مرگ ، جنّزدگى ، - مِنَ الْوَجَع : هنگام سختى درد ؛ « به مَرَضُ عِدادٍ » : او دردى دارد كه گاهى بر او سخت مىشود ؛ « هو فى عِدَادِهِم » : او يكى از آن گروه است .
العَدَّاد
العَدَّاد - [ عدّ ] : كنتر برق ، كنتر آب ، كيلومتر شمار ماشين .
العَدَالَة
العَدَالَة - دادگرى و انصاف ؛ « العَدَالة الاجتماعية » : عدالت اجتماعى .
العَدَّان
العَدَّان - ج عَدَادِين [ عدّ ] : زمان و عهد هر چيزى يا بهترين دورهء زمان آن ؛ « كانَ ذَلِكَ فى عَدَّانِ الشَّبَاب » : آن موضوع در زمان جوانى يا بهترين زمان آن بود ، - عِنْدَ الْعَامّة :
و در زبان متداول به معناى زمان آبيارى زمين از آب رودخانه يا باران است .
العِدَّان
العِدَّان - ج عَدَادِين : مرادف ( العَدّان ) است .
العَدَاوَة
العَدَاوَة - [ عدو ] : دشمنى و روى گردانى .
العِدَة
العِدَة - [ وعد ] : مص ، وعده ، قرار .
العُدَّة
العُدَّة - ج عُدَد [ عدّ ] : آمادگى ؛ « كونوا على عُدّةٍ » : آمادگى كامل داشته باشيد ، ذخيره و آمادگى در برابر حوادث زمان ؛ « عُدَّةُ الْفَرس » : زين اسب ؛ « عُدَّةُ البَنّاء وَالنَّجَّارِ وَغَيرِهِما » : ابزار و آلات بنايان و نجاران و جز آنها .
العِدَّة
العِدَّة - ج عِدَد
: گروه ؛ « عِنْدِي عِدَّة كُتُبٍ » : تعدادى كتاب دارم ؛ « عِدَّةُ الْمَرْأَةِ » :