فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٥٩٥

عالَى

العاطِر

العاطِر - ج عُطُر : آن كه از عطر و بوى خوش بسيار استفاده كند .

العاطِف

العاطِف - ج عُطُف و عَطَفَة : فا ، پوشش ، ششمين اسب مسابقه ، و در نزد علماى نحو حرف عطف است مانند واو عطف .

العاطِفَة

العاطِفَة - ج عاطِفَات و عَوَاطِف : مؤنث ( العَاطِف ) است ، عاطفه و محبّت .

العاطِل

العاطِل - فا ؛ « رَجُلٌ عَاطِلٌ » : مرد بد اخلاق و بىادب ؛ « عاطِلٌ عَنِ العَمَلِ » : مرد بى كار كه توانايى كار را دارد ؛ « امْرَأَةٌ عاطِل » : ج عَوَاطِل و عُطَّل و اعْطَال : زنى كه زيور آلات ندارد .

العاطِلَة

العاطِلَة - ج عاطِلَات و عَوَاطِل : مؤنث ( العَاطِل ) است ؛ « امْرَأَةٌ عاطِلَةٌ » : زن هر جائى اين تعبير در زبان متداول رايج است .

العاطُوس

العاطُوس - آنچه كه باعث عطسه شود .

العاطُوف

العاطُوف - ج عَوَاطِيف : تلهء چوبى يا دام كه در آن چوبى كج به كار رفته باشد .

عاظَلَ

عاظَلَ - مُعَاظَلَةً [ عظل ] في الكلام : كلام را در هم بر هم و پيچيده گفت ، - الشَّاعِرُ فِى القَافِيةَ : شاعر در بيتهاى شعر خود رعايت تناسب را با يكديگر ننمود و تضمينى به كار برد ، - بِالْكَلامِ : سخن را پياپى برگردانيد و گفت .

عافَ

عافَ - - عَوْفاً [ عوف ] الطائِر : پرنده به طرف آب يا چيزى دور زد تا بر آن فرود آيد .

عافَ

عافَ - - عَيْفاً و عِيَافاً و عَيَفَاناً [ عيف ] الطعامَ و غيرَه : غذا را دوست نداشت و نخورد ، - - عيفاً تِ الطَّيْر : پرنده دور زد و به طرف چيزى رفت ، - عِيَافَةً الطير : پرنده‌ها را از خود دور كرد و با پرواز آنها فال بد و يا خوب زد .

عافَى

عافَى - مُعَافَاةً و عِفَاءً و عافِيَةً [ عفو ] اللَّه فلاناً :

خداوند او را از بلاها و بيماريها حفظ كرد .

العافِي

العافِي - ج عُفِيّ [ عفو ] : فا ، آمرزنده و بخشنده ، كهنه ، آنكه موى بلند دارد ، - عُفَاة و عُفِيّ و عافِيَة : راهنما ، ميهمان ، هر خواستار بزرگى و يا روزى ، آنچه از غذا كه بعنوان كرايهء ديگ عاريتى در ته آن باقى گذارند .

العافِيَة

العافِيَة - [ عفو ] : مص ، - ج عافيات و عوافٍ :

اسم است از ( عَافَى ) ، بهبودى كامل ، هر خواستار روزى .

عاقَ

عاقَ - - عَوْقاً [ عوق ] ه عن كذا : او را از آن كار منصرف نمود و به عقب راند .

عاقَ

عاقَ - - عَيْقاً [ عيق ] : مرادف ( عاقَ يَعُوق ) است .

عاقَّ

عاقَّ - مُعَاقَّةً [ عقّ ] أَباه : پدر خود را آزار داد و با او مخالفت كرد .

العاقّ

العاقّ - ج عاقُّون و عَقَقَة و أَعِقَّة : فرزندى كه با پدر خود مخالفت مىكند .

عاقَبَ

عاقَبَ - مُعَاقَبَةً [ عقب ] ه : به دنبال او آمد ، - ه فِى الرَّاحِلَة : با هم بطور متناوب بر ستور سوار شدند ، - عِقَاباً و مُعَاقَبَةً ه بِذَنْبِه وَعَلى ذنْبه : از او مؤاخذه نمود و او را كيفر داد .

العاقِب

العاقِب - فا ، آنكه در پيشوايى نفر دوّم باشد ، نايب مهتر ، قائم مقام مهتر .

العاقِبَة

العاقِبَة - ج عَوَاقِب : مؤنث ( العَاقِب ) است ، نسل ، پايان هر چيزى ، پاداش خوب .

العاقَّة

العاقَّة - ج عَوَاقّ و عاقَّات [ عقّ ] : مؤنث ( العَاقّ ) است .

عاقَدَ

عاقَدَ - مُعَاقَدَةً [ عقد ] ه : با او پيمان بست .

العاقِد

العاقِد - ج عَقَدَة : فا ؛ « جاءَ عَاقِداً عُنُقَه » : آن مرد در حالى كه گردن خود را كج گرفته بود آمد ؛ « الزّهرُ العاقِد » : شكوفه درخت كه پس از بسته شدن ميوه شود .

العاقِدَة

العاقِدَة - ج عَوَاقِد و عاقِدَات : مؤنث ( العَاقِد ) است .

عاقَرَ

عاقَرَ - مُعَاقَرَةً [ عقر ] الشيءَ : پيوست آن چيز شد ؛ بر آن چيز معتاد شد ، - الْخَمْرَ : به شراب خوردن معتاد شد ، - ه : از يكديگر روى گرداندند و به يكديگر دشنام دادند .

العاقِر

العاقِر - ج عُقَّر و عَوَاقِر : زن نازا ؛ « رَجُلٌ عاقِرٌ » : مردى كه داراى فرزند نمىشود .

العاقِف

العاقِف - ج عَوَاقِف : ؛ « شاةٌ عاقِفٌ » :

گوسفندى كه در اثر بيمارى پاهايش كج شده باشد .

عاقَلَ

عاقَلَ - مُعَاقَلَةً [ عقل ] ه : در عقل و خرد بر او چيره شد .

العاقِل

العاقِل - ج عُقَلَاء و عاقِلون و عُقَّال : فا ، مرد خردمند ، درك كننده ، فهميده ، حكيم و دانا ، و نيز بر زن اطلاق مىشود ، بز كوهى ، آنكه ديهء مقتول را پرداخت كند .

العاقِلَة

العاقِلَة - مؤنث ( العَاقل ) است ، نيروى خرد ؛ « عاقِلَةُ الرَّجُلِ » : بستگان و فاميل پدرى مَرد .

العاقُور

العاقُور - آنچه كه پشت را زخمى كند .

العاقُول

العاقُول - ج عَواقِيل : جاى عميق و پر نماى دريا ، امواج دريا ، سراشيبى دره يا رودخانه ، زمينى كه در آن نشانه اى از راهنمايى نباشد ، مشكلات كارها .

عاكَسَ

عاكَسَ - مُعَاكَسَةً و عِكَاساً [ عكس ] الكلامَ :

سخن را برگردانيد ، - ه : موى پيشانى يكديگر را گرفتند ، - ه : با او مخالفت كرد .

عاكَفَ

عاكَفَ - مُعَاكَفَةً [ عكف ] ه : ملازم آن شد .

العاكِف

العاكِف - ج عاكِفُون و عُكَّف و عُكُوف :

اقامت كننده ، مقيم .

عالَ

عالَ - - عَوْلًا [ عول ] الميزانُ : ترازو كم نشان داد ، - فِى الميزان : در ترازو خيانت كرد ، - تِ الْفَريضَةُ : حساب ماليات و سهميه آن زياد شد و به همان نسبت منافع كم شد ، - امرُ القوم : كار مردم سخت و پريشان شد ، - الشّيءُ فلاناً : كار بر او سنگين و نيازمند شد ، - فِى حُكْمِه : در حُكم ستم كرد و از حق روى گردان شد ، - عَوْلًا وَعِيالَةً الرَّجُلُ :

آن مرد عيالمند شد ، - عَوْلًا و عِيَالَةً و عُؤُولًا الرَّجُلُ : آن مرد بىچيز شد ، - الرجُلُ عيالَه :

به عيال و خانوادهء خود نفقه داد ، - اليَتيمَ :

كفالت يتيم را عهده گرفت و مخارج او را تأمين نمود .

عالَ

عالَ - - عَيْلًا [ عيل ] الميزانُ : ترازو كم نشان داد ، - فى الميزانِ : در وزن كردن خيانت كرد ، - عَيْلًا و عَيْلَةً و عُيُولًا و مَعِيلًا الرَّجُلُ : آن مرد عيالمند شد ، نيازمند و بىچيز شد ، - عَيلًا و معيلًا ه الشّيْءُ : آن چيز او را نيازمند و ناتوان كرد ، - فى مَشْيِه : در راه رفتن به طرف چپ و راست تكان خورد و فخر فروشى كرد .

عالَى

عالَى - مُعَالاةً [ علو ] الشيءَ : آن چيز را بالا