فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٥٩٣

العارَة

العاتِي

العاتِي - ج عُتَاة و عُتِيّ [ عتو ] : فا ، متكبّر ؛ « لَيْلُ عاتٍ » : شبى تاريك .

عاثَ

عاثَ - عَيْثاً و عُيُوثاً و عَيَثَاناً [ عيث ] الشيءَ : آن چيز را تباه كرد ؛ « عَاثَ الذِّئبُ فِى الْغَنَم » :

گرگ به گلهء گوسفند زد ؛ « عاثَ فِى الأَرضِ فَسَاداً » : هر جا كه رفت زيان وارد كرد ، - فى مالِه : درمان خود اسراف و آن را تباه كرد .

عاجَ

عاجَ - - عَوْجاً و مَعَاجاً [ عوج ] بالمكان : در آن مكان اقامت نمود ، - فُلاناً بِالْمَكان : در آن مكان او را اقامت داد ، - السَّائِر : رَونده از رفتن باز ماند ، - الى او عَلَى الْمَكان : بدانجا اظهار تمايل و توجه نمود ، - الَيْه : به او ميل نمود ، - الْبَعيرَ : بر سر شتر مهار افكند ، - فُلانٌ عَمَّا عَزم عليه : فلانى از آنچه كه تصميم گرفته بود منصرف شد .

عاجَ

عاجَ - - عَيْجاً [ عيج ] بالشيءِ : آن چيز را آماده و مجهز كرد .

العاج

العاج - [ عوج ] : عاج ( دندان فيل ) .

العاجَة

العاجَة - [ عوج ] : يك قطعه عاج .

العاجِز

العاجِز - ج عَوَاجِز : فا ، ناتوان ؛ « امْرَأَةٌ عَاجِزٌ » : زن ناتوان ، - ج عَجَزَة : كسى كه نيروى بدنى او تحليل رفته و قادر به كار نباشد ؛ « مَأْوىَ العَجَزَة » : خانهء سالمندان و ناتوانان ؛ « إِسْعَافُ العَجَزَة » : يارى به سالمندان و ناتوانان .

عاجَلَ

عاجَلَ - مُعَاجَلَةً [ عجل ] ه بضربة : در زدن ضربه بر او پيشدستى كرد ، - ه بِذَنْبِه : او را به گناهى كه مرتكب شده بود مجازات نمود و به او امان نداد .

العاجِل

العاجِل - شتابگر ، شتاب كننده بر ضد ( آجل ) است « عَاجِلًا اوْ آجِلًا » : زود يا دير ؛ « فِى الْقَرِيبِ العَاجل » : در آيندهء نزديك .

العاجِلة

العاجِلة - مؤنث ( العَاجل ) است ، دنيا .

العاجِم

العاجِم - ج عُجَّم : آنكه چيزى را آزمايش و يا امتحان كند .

العاجِمَة

العاجِمَة - مؤنث ( الْعَاجِم ) است ، - ج العَوَاجِم : دندان .

العاجِن

العاجِن - ج عُجُن من الرجال : آنكه هنگام برخاستن از زمين به علت ضعف يا كبر سن از دو دست خود كمك گيرد .

عادَ

عادَ - - عَوداً [ عود ] ه : او را باز گردانيد ، - الشَّيْءَ : آن چيز را از گونه اى به گونه اى ديگر درآورد ، - فلاناً بالمَعْروف : با او كارى خوب انجام داد ، - عَوْداً و عِيَاداً الشَّيْءَ :

مجدداً مورد رسيدگى قرار داد ، - الأَمرُ كَذَا :

وضع به همان صورت اوّلى درآمد ؛ « عَادَ فُلان شيخاً » : فُلانى پير شد . ، - عَوْداً و عَوْدةً و مَعَاداً لِكذا أَوالى كذا : به سوى آن رفت و يا از آن برگشت ، - أَدْراجَه : از جائى كه آمده بود برگشت ، - تِ المِيَاه الَى مَجَارِيها : وضع به حال طبيعى برگشت ؛ « لَم يَعُدْ . . . » : باقى نماند ؛ « لَمْ يَعُدْ يَسْتَطيعُ صَبْراً » : صبر و شكيبايى او تمام شد ؛ « لَمْ يعُد له طَاقَةٌ به » :

ديگر طاقت در او نماند ، - عَوْداً و عِيَاداً و عِيادَةً و عُوَادَةً الْمَريضَ : از بيمار ديدن و عيادت كرد .

عاد

عاد - نام مردى از عرب قديم ، يك قبيلهء عربى قديمى .

عادَّ

عادَّ - عِدَاداً و مَعَادَّةً [ عدّ ] الشيءُ القومَ : با هم بطور مساوى مشاركت كردند ، - ه : او را به جنگ خواند .

عادَى

عادَى - عِدَاءً و مُعَادَاةً [ عدو ] فلاناً : با او دشمنى كرد ، - الشَّيْءَ : آن را دور كرد ، - بين الصَّيْدَين : با يك تير دو نشان زد .

العادَة

العادَة - ج عادَات و عَاد و عِيد و عَوَائِد [ عود ] :

عادت ، اخلاق هميشگى شخص ؛ « على عادَتِه » : به عادت هميشگى ؛ « حَسبُ الْعَادَة » :

طبق معمول ؛ « جَرَتِ الْعَادَةُ بِان » : عادت بر اين بود كه . . .

عادَلَ

عادَلَ - عِدَالًا و مُعَادَلَةً [ عدل ] ه : با آن برابر شد ، - ه فِى المَحْمِل : با او سوار هودج شد ، - بين الشَّيئَيْن : آن دو چيز را با هم برابر نمود ، - فِى الأَمْرِ : آن كار را انجام نداد ، - بَيْنَ الأَمْرَيْن : دو امر برايش پديد آمد و ندانست بر كداميك شكيبائى كند .

العادِل

العادِل - ج عُدُول : مُنصف ، دادگر ، مشرك .

العادِي

العادِي - ج عُدَاة [ عدو ] : فا ، تجاوزگر ، دشمن ، ستمكار ، دزد ، شير كه انسان را شكار مىكند ؛ « عَادِي العَوادِي » : سختترين كارها كه انسان را از امور خود باز دارد .

العادِيّ

العادِيّ - ج عادِيَّات [ عود ] : امر طبيعى و معمول ، چيزى قديمى .

العادِيَة

العادِيَة - ج عَوَادٍ [ عدو ] : مؤنث ( العَادِي ) است ، گروهى كه آماده براى جنگ مىباشند ، اسبهاى غارت كننده ، دورى ، كارى كه تو را از كار ديگر باز مىدارد ، تندى و خشم ؛ « عَادِيَةُ السمِّ » : زيان زهر .

عاذَ

عاذَ - - عَوْذاً و عِيَاذاً و مَعَاذاً و مَعَاذَةً [ عوذ ] بفلانٍ من كذا : به او پناهنده شد ؛ « اعُوذُ باللَّه مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجيم » : پناه به خدا مىبرم از شيطان رجيم ، - بالشيءِ : ملازم آن چيز شد .

العاذِر

العاذِر - فا ، عذر خواه ، اثر زخم .

العاذِق

العاذِق - ج عاذِقون و عُذَّاق : فا ، كشاورز كه به امور نخل خرما رسيدگى كند .

العاذِل

العاذِل - ج عُذَّل و عُذَّال و عَذَلَة و عَاذِلُون :

سرزنش كننده ، ملامت كننده .

العاذِلَة

العاذِلَة - ج عَوَاذِل و عَاذِلَات : مؤنث ( الْعَاذِل ) است .

العَاذِيَة

العَاذِيَة - [ عذو ] من الأَراضي : زمينهاى خوب و پر بركت .

عارَ

عارَ - - عَوْراً [ عور ] ه : او را كور كرد ، - الشَّيءَ : آن چيز را از بين بُرد و ضايع كرد .

عارَ

عارَ - عَيْراً [ عير ] : آن مرد آمد و شد كرد ، - الْفَرَسُ : اسب راه خود را گرفت و رفت و چيزى جلوى آن را نگرفت ، - تِ القَصِيدةُ :

آن شعر ميان مردم متداول شد ، - فُلَاناً : از او عيبجويى كرد .

عارَّ

عارَّ - مُعَارَّةً و عِرَاراً [ عرّ ] الظليمُ : شتر مرغ بانك زد .

العار

العار - ج أَعْيَار [ عير ] : عيب ، هر چه كه انسان را از قول و فعل مورد عيبجويى قرار دهد .

العارّ

العارّ - [ عرّ ] من الجمال : شتر پيس .

العارَة

العارَة - ج عَوَار [ عور ] : امانت ، آنچه به