فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٤٧١

السَّامِن

السَّاقُور

السَّاقُور - گرما ، آهنى داغ كه با آن ستوران را داغ و نشان كنند .

السَّاقِي

السَّاقِي - ج سُقَاة و ساقُون و سُقَّاء و سُقِيّ [ سقي ] :

فا ، ساقي .

السَّاقِيَة

السَّاقِيَة - ج سَوَاقٍ و سَاقِيَات : مؤنث ( السَّاقي ) است ، جوى آب .

ساكَتَ

ساكَتَ - مُسَاكَتَةً [ سكت ] ه : او را ساكت و خاموش كرد .

السَّاكِر

السَّاكِر - فا ، آرام ، ساكن ؛ « لَيلٌ سَاكِرٌ » :

شبى آرام و بدون باد .

السَّاكِرَة

السَّاكِرَة - مؤنث ( السَّاكِر ) است .

السَّاكِع

السَّاكِع - فا ، مرد غريب ، بيگانه .

السَّاكِف

السَّاكِف - فا ، چوب قسمت بالاى درب كه لنگه ى درب در آن مىگردد .

ساكَنَ

ساكَنَ - مُسَاكَنَةً [ سكن ] ه في دارٍ واحدة : در يك خانه با هم سكونت كردند .

السَّاكِن

السَّاكِن - ج سُكَّان و ساكِنُون : آنكه مقيم در خانه باشد .

السَّاكُوت

السَّاكُوت - بسيار ساكت و خاموش .

السَّاكُوتة

السَّاكُوتة - مترادف ( السَّاكُوت ) است .

سالَ

سالَ - - سُوَالًا و سَوَالًا [ سول ] : اين واژه مخفف ( سَأَلَ ) به معناى پرسيد مىباشد .

سالَ

سالَ - - سَيْلًا و سَيَلَاناً و مَسِيلًا و مَسَالًا [ سيل ] الماءُ :

آب روان شد ، - تْ غُرَّةُ الْفَرَسِ : سفيدى پيشاني اسب فراخ شد .

السَّالّ

السَّالّ - ج سُلَّان و سَوَالّ [ سلّ ] : فا ، آبراهه ى باريك در ميان دره ، دزد .

السَّالِب

السَّالِب - من النساء : زنِ فرزند مرده يا زنيكه بچه ى خود را ناتمام افكنده باشد ، - ج سُلَّاب وَسَالِبُون : آنكه شمشير كِشد .

السَّالِبة

السَّالِبة - ج سَالِبَات و سَوَالِب : مؤنث ( السَّالِب ) است براى آنكه شمشير بدست گيرد .

السَّالِح

السَّالِح - فا ، آنكه با خود سلاح حمل كند ، مرد مسلَّح .

السَّالِخ

السَّالِخ - فا ، اين واژه بر مار نر سياه اطلاق مىشود و مؤنث آن را ( اسْوَدة ) گويند مانند ( أرْنَبَة ) و گفته نميشود ( سَالِخَة ) و نيز مثنّى نميشود و بلكه در مفرد و مثنّى يكسان گويند ( اسْوَد سبالِخُ ، اسْوَدَان سَالِخٌ ) و در جمع گويند ( اسَاوِد سالِخَة و سَوَالِخ و سُلَّخ و سُلَّخَة ) ، جربى است كه در شتر پديد مىآيد و باعث بركنده شدن پوست آن مىشود .

السَّالِس

السَّالِس - مرد نرم خوى و دنباله رو .

سالَفَ

سالَفَ - مُسَالَفَةً [ سلف ] ه في الأَمر : در آن كار با وى برابر شد ، ه في الأَرْضِ : با وى در مسافرت همراه شد ، - الجَمَلُ : شتر به جلو رفت .

السَّالِف

السَّالِف - ج سَلَف و سُلَّاف : فا ، گذشته ، پيشرو ؛ « كان ذلك في سَالِفِ الأَيّامِ » : آن امر در زمانهاى گذشته بود ، - ج سَوَالِف : موى سر در قسمت جلوى گوش .

السَّالِفَة

السَّالِفَة - ج سَوَالِف : گذشته ، داستان و حكايت از زمانهاى گذشته ، پهنه ى گردن ؛ « سَالِفَةُ الفَرَسِ » : جلوى گردن اسب .

السَّالِقَة

السَّالِقَة - ج سَوَالِق من النساء : زنى كه بهنگام اندوه و مصيبت صداى خود را بلند كند و بر صورت خود لطمه زند .

السَّالِك

السَّالِك - فا ، و در زبان متداول بر ميانگين خوب و بد اطلاق مىشود .

سالَمَ

سالَمَ - مُسَالَمَةً [ سلم ] ه : با او آشتى و مصالحه كرد .

السَّالِم

السَّالِم - فا ، پوست ميان چشم و بينى ؛ « الفِعْلُ السَّالِم » : فعلى كه حروف اصلى آن از علَّه و همزه و تضعيف خالى باشد ، فعل سالم .

سامَ

سامَ - - سَوْماً و سُوَاماً [ سوم ] السلْعةَ : كالا را عرضه و بهاى آن را ذكر كرد ، - المُشْتري السَّلْعَةَ : خريدار خواست تا كالا را بخرد و بهاى آن را بداند ، - ناقَتَه على الْحَوْض : شتر خود را بر سر آب حوض برد ، - البَيْضَةَ :

سفتى تخم مرغ را با دندان آزمايش كرد .

اين تعبير در زبان متاول رايج است ، - فُلاناً الأَمْرَ : آن كار را به فلانى تكليف كرد ، - ه خَسفاً : او را خوار و زبون كرد ، - تِ المَاشِيةُ : ستور به چراگاه رفت ، - الطيرُ على الشيءِ : پرنده بر آن چيز فرود آمد ، - تِ الريحُ : باد پياپي وزيد ، - الرَّئِيسُ أُسْقُفاً و نحوَ ذلك : رئيس اسقفى و مانند آن را برگزيد .

السَّام

السَّام - [ سوم ] : مرگ ، خيزران .

السَّامّ

السَّامّ - [ سمّ ] : زهر آلود ، سمى ؛ « يَومٌ سَامٌّ » :

روزى كه باد سوزان و گرم بوزد ؛ « سَامُّ ابْرَصَ » مثناى آن « سَامَا ابْرَص » و جمع آن « ابَارِص و سَوَامُّ ابْرصَ » ( ح ) : چلپاسه كه نام ديگر آن ( ابُو بُرَيص ) است .

سامَى

سامَى - مُسَامَاةً [ سمو ] الرجُلَ : با آن مرد فخر فروشى و رقابت كرد .

سامَتَ

سامَتَ - مُسَامَتَةً [ سمت ] ه : با او روبرو شد .

السَّامَة

السَّامَة - [ سوم ] : مرگ ، خيزران ، پاره اى از طلا يا نقره ، - ج سِيَم : گودال كنار چاه .

السَّامَّة

السَّامَّة - [ سمّ ] : مؤنَّث ( السَّامّ ) است ، خواص مردم ؛ « عَرفَ ذلكَ السَّامَّة و العَامَّة » : آن چيز را خواص و عوام مردم دانستند .

سامَحَ

سامَحَ - مُسَامَحَةً [ سمح ] ه في الأمر و بالأمر : با او به نرمى و آسانى برخواسته ى وى موافقت كرد ، - ه بذَنْبه : از گناهى كه كرده بود چشم پوشى كرد ، - ه اللَّه : خداوند او را آمرزيد .

سامَرَ

سامَرَ - مُسَامَرةً [ سمر ] ه : با او شب نشينى كرد و برايش داستان گفت .

السَّامِر

السَّامِر - فا ، ج سُمَّر و سُمَّار ، اسم جمع است به معناى شب زنده داران ، جشن شب نشينى و تفريح .

السَّامِرَة

السَّامِرَة - مؤنَّث ( السَّامِر ) است ، اسم جمع است به معناى شب زنده داران .

السَّامِط

السَّامِط - فا ؛ « ماءٌ سَامِطٌ » : آب جوشى كه چيزى در آن خوب شسته شود .

السَّامِع

السَّامِع - ج سُمَّاع و سَمَعَة و سامِعون : آنكه با گوش خود صدا را درك كند ؛ « ما يَطْلُبُه السَّامِعُون » : برنامه ايست راديوئى ويژه ى درخواست كنندگان سروده‌ها و آوازها و آهنگهاى موسيقى .

السَّامِعَانِ

السَّامِعَانِ - دو گوش .

السَّامِعَة

السَّامِعَة - گوش .

السَّامِق

السَّامِق - من النبات : درخت بلند و دراز .

السَّامِن

السَّامِن - بسيار فربه ، - ج سِمَان : پُر گوشت و چربى اين واژه ضد ( المَهْزُول ) است .