فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٤٥١

الزَّاهِيَة

كرد ، - عبه : از آن چيز تجاوز كرد و گذشت ؛ « زَادَ عنِ المعدّل » : از حدّ ميانه گذشت .

الزَّاد

الزَّاد - ج أزْودَة و أزْوَاد [ زود ] : توشه ى سفر .

زارَ

زارَ - - زِيَارَةً و مَزَارَةً و زَوْراً و زُوَاراً و زُوَارَةً [ زور ] ه :

براى ديدار وى بسوى او رفت ، - زِوَاراً الفَرسَ : دهان اسب را با لبيشه بست .

الزَّارَة

الزَّارَة - [ زور ] : جلگه ى نيزار و پر از آب و گياه ، گروه شتران ، چينه دان مرغ .

الزَّارَّة

الزَّارَّة - [ زرّ ] ( ح ) : گونه اى حشره كه روى شتر و خر و مانند آنها نشيند .

زارَعَ

زارَعَ - مُزَارَعَةً [ زرع ] : بر روى زمين كِشت كرد ، - فُلاناً : با فلانى بر سر كِشت زمين در برابر قسمتى از محصول معامله كرد به شرط اينكه بذر از مالك باشد .

الزَّرِع

الزَّرِع - ج زارِعُون و زُرَّاع : فا ، كشاورز .

الزَّارُوب

الزَّارُوب - كوچه ى تنگ و دراز . فصيح اين واژه ( الزَّقَب ) است اين واژه آرامى است و در زبان متداول رايج است .

الزَّارُوقَة

الزَّارُوقَة - مترادف ( الزَّرَّاقَة ) است و در زبان متداول رايج است .

الزَّاعِب

الزَّاعِب - « سيلٌ زَاعِبٌ » : سيل افزون و خروشان كه درّه را پر كند .

زاغَ

زاغَ - - زَوْغاً [ زوغ ] : به بيراهه رفت ، - البَصَرُ :

چشم تكان خورد و منحرف شد ، - الشيءَ :

آن چيز را خم كرد ، - النَّاقَةَ : عنان ماده شتر را گرفت ، - زوغاً و زَوَغَاناً : كج و خم شد .

زاغَ

زاغَ - - زَيْغاً و زَيَغَاناً و زَيْغُوغَةً : مايل شد ، كج شد ، - تِ الشَّمْسُ : خورشيد منحرف شد ، - البَصَرْ : چشم خسته شد .

الزَّاغ

الزَّاغ - ج زِيغَان [ زيغ ] ( ح ) : كلاغى است كوچك كه پرهاى روى پشت و شكم آن سفيد است ؛ گونه ى ديگرى از اين كلاغ وجود دارد كه به آن ( الزَّاغُ الجِيفيّ ) گويند و مردارخوار است .

زاف

زاف - - زَوْفاً [ زوف ] : به تمرينهاى ورزشى و نرمش بدن پرداخت ، - الرجُلُ : آن مرد سست راه رفت ، - تِ الْحَمَامَة : كبوتر بالها و دم خود را باز كرد و بر روى زمين كشيد ، - الطَّائِرُ فى الْهَوَاءِ : پرنده در هوا پرواز كرد و اوج گرفت ، - الماءُ : حُباب آب بر آمد .

زافَ

زافَ - - زُيُوفاً [ زيف ] تِ الدراهِمُ عليه :

درهمهاى مردود و تقلبى به او باز گردانيده شد ، - زُيُوفاً وَزَيْفاً الدَّرَاهِمَ : آن درهمها را ناروا و ناسره گردانيد ، - زَيْفاً الحَائِطَ : آن مرد از روى ديوار بر جست ، - زيفاً و زَيَفاناً :

در راه رفتن تكبر و ناز كرد و به اين سوى و آن سوى خم شد .

الزَّافِرَة

الزَّافِرَة - ج زَوَافِر : پشت گردن و پائين آن ، مهتر بزرگ ، لشكر ، گروه ، كمان ، آن قسمت از تير كه بى پر است ، زيرك و دانا ؛ « زَافِرَةُ الرجُلِ » : خويشاوندان و ياران مرد ؛ « زَافِرَةُ البِنَاءِ » : ستون ساختمان .

الزَّافِنَة

الزَّافِنَة - « الناقةُ الزافِنَةُ » : ماده شتر لنگ .

الزَّاقِي

الزَّاقِي - ج زَوَاق [ زقو و زقي ] : پرنده ى پُر صدا ، خروس .

الزَّاقِيَة

الزَّاقِيَة - ج زَوَاق : مؤنث ( الزَّاقِي ) است .

الزَّاكِي

الزَّاكِي - ج زُكَاة [ زكو ] : فا ، مرد پاكيزه و نيكو .

زالَ

زالَ - - زَوْلًا و زَوَالًا وَزَوَلَاناً و زُؤُولًا و زُوُولًا و زَوِيلًا [ زول ] : نابود شد ، دور شد ، - تِ الشَّمْسُ : خورشيد از ميان آسمان رو به پائين رفت و مايل شد ، - عَنِ الوُجودِ : از بين رفت و اثرى از آن نماند ، - تِ الخَيْلُ بِرُكْبَانِها :

اسبان سواران خود را برداشتند و به راه افتادند ، - زَوْلًا : جنبيد ؛ « أرَى النّجومَ تَزُولُ و لَا تغيبُ » : ستاره گانرا مىبينيم كه در حركت و جنبش مىباشند .

زالَ

زالَ - - زَيْلًا [ زيل ] ه عن مكانِه : او را از جاى خود دور كرد ؛ « مَا زِلْتُ أفْعَلُ » : همچنان كار مىكردم ؛ « زِلْتُ افْعَلُ » : به معناى ( مَا زِلْتُ افْعَلُ ) : بتقدير حرف نفى است و كاربرد كمى دارد ؛ « ما زالَ قائماً » : همچنان ايستاده بود ؛ « لَا يزالُ فى حَاجَةٍ اليه » : همچنان نيازمند به وى مىباشد .

الزَّالَّ

الزَّالَّ - ج زَوالّ [ زلّ ] من الدراهم : درهم كم وزن - سكَّه ى كه عيار آن كم باشد .

الزَّالِج

الزَّالِج - فا ، آنكه از مشكلات نجات يافته باشد ، آنكه بسيار نوشنده باشد ؛ « سُهْمٌ زَالِجٌ » : تيرى كه بر روى زمين لغزد و سپس بسوى هدف رود .

زامَّ

زامَّ - مُزَامَّةً [ زمّ ] فلاناً : با او معارضه كرد و جلوى وى را گرفت .

زامَلَ

زامَلَ - مَزَامَلَةً [ زمل ] الرفيقَ : معادل دوست خود در كجاوه بر روى شتر سوار شد بدينگونه كه او در يك طرف محمل و دوستش در طرف ديگر آن نشست .

الزَّامِل

الزَّامِل - آنكه دنبال رو ديگرى باشد ، ستورى كه از فرط نشاط لنگان راه رود .

الزَّامِلَة

الزَّامِلَة - ج زَوَامِل : مؤنث ( الزَّامِل ) است ، شتر و جز آن از ستوران كه باربر آن نهند .

الزَّامِن

الزَّامِن - « زَمَنٌ زَامِنٌ » : روزگارى سخت .

زَانَ

زَانَ - - زَيْناً ه : آن را آراست اين واژه ضد ( شَانَه ) مىباشد ، - الشىءَ : آنچه را نيكو كرد و آراست .

الزَّان

الزَّان - [ زين ] ( ن ) : گونه اى درخت زيبا از تيره ى بلَّوطيهاست . از چوب اين درخت استفاده مىشود و از دانه‌هاى آن روغن نباتى خوبى بدست مىآيد . اين درخت گونه‌هاى بسيارى دارد كه براى آرايش باغچه كِشت مىشود .

زانَى

زانَى - مُزَانَاةً و زَنَاءً [ زني ] : زنا كرد .

الزَّاني

الزَّاني - ج زُنَاة [ زني ] : زناكار .

الزَّانِيَة

الزَّانِيَة - زناكار . . . تاء براى مبالغه است ، - ج زَوانٍ : مؤنث ( الزَّانِي ) است .

الزَّاهِد

الزَّاهِد - ج زُهَّد و زُهَّاد و زَاهِدُون : فا ، آنكه دنيا را براى آخرت رها كند ، بدخوى ، پرهيزگار .

الزَّاهِر

الزَّاهِر - فا ، رنگ روشن و درخشان ، گياه زيبا .

الزَّاهِرِيَّة

الزَّاهِرِيَّة - تكبر و تبختر ؛ « هو يَمْشي الزَّاهِرِية » : او خرامان راه مىرود .

زاهَقَ

زاهَقَ - مُزَاهَقَةً [ زهق ] الحقُّ الباطلَ : حق باطل را ، نيست و نابود كرد .

الزَّاهِق

الزَّاهِق - باطل ، بيهوده ، نابود شونده ، چاه گود .

الزَّاهِقَة

الزَّاهِقَة - « بِئرٌ زَاهِقَةٌ » : چاه بسيار گود .

الزَّاهِي

الزَّاهِي - [ زهو ] : زيبا روى درخشان .

الزَّاهِيَة

الزَّاهِيَة - مؤنث ( الزاهِي ) است .