فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٤١١

الذِّئِب

مردم پست و فرومايه .

الذَّنَبَة

الذَّنَبَة - ج ذَنَبَات : مترادف ( الذنَب ) است ، - مِنَ الْوَادي : جاى سيلگير از درّه ؛ « ذَنَبَاتُ الناس » : ولگردان و فرومايگان .

الذَّنُوب

الذَّنُوب - ج ذِنَاب و ذَنَائِب و أذْنِبَة من الخيل :

اسبى كه دم ستبر دارد ؛ « دَلْوٌ ذَنُوبٌ » : دلو دنباله‌دار .

ذِهْ

ذِهْ - اسم اشاره براى مؤنث نزديك است و ( هاء تنبيه ) بر سر آن مىآيد گفته مىشود ( هَذِهْ و هَذِهِ ) .

ذِهِ

ذِهِ - مترادف ( ذِهْ ) است .

الذَّهَاب

الذَّهَاب - رفتن ؛ « ذَهاباً و إيَاباً » : رفتن و برگشتن ؛ « تَذْكِرَة ذَهَابٍ و إيابٍ » : بليط مسافرت رفت و برگشت ، بليط دو سره .

ذَهَبَ

ذَهَبَ - - - ذَهَاباً و ذُهُوباً و مَذْهَباً : رفت ، راه رفت ، مرد ، - الأَمْرُ : آن كار يا امر گذشت ، - عَلَيَّ الشيءُ : آن چيز را فراموش كردم ، - بهِ : به همراه او رفت يا او را برد ؛ « ذَهَبَ بِخيالِهِ الى » : فكر و خيال او را به سوئي كشانيد ؛ « ذَهَبَ بِبَهَائِهِ » : پرتو و زيبائى آن را برد ؛ « ذَهَبَ فى المسألةِ الى كذا » : در آن مسأله بجائي رسيد و انديشيد ؛ « ذهب الى ابْعَدِ مِنْ » : به دور تر از چيزى رسيد ، از حدّى تجاوز كرد ؛ « ذَهَبَ كَلَامُهُ سُدًى » : سخن او باطل و بيهوده شد ؛ « ذَهَبَ ادراجَ الرِّيَاح » : از آن اثرى بجاى نماند ؛ « ذَهَبَ مذهَبَهُ » : به روش او عمل كرد ، به راه او رفت .

ذَهِبَ

ذَهِبَ - - ذَهَباً : در معدن يا كان زر طلاى بسيار يافت و شگفت زده شد .

ذَهَّبَ

ذَهَّبَ - تَذْهِيباً الشيءَ : بر روى آن چيز آب طلا كشيد .

الذَّهَب

الذَّهَب - مص ، - ج أَذْهَاب و ذُهُوب و ذُهْبان :

زر ، طلا . اين واژه مذكر است و گاهى مؤنث به كار مىرود ، - الأبيض : پلاتين يا طلاى سفيد ، - ج ذِهَاب و أذْهَاب و جج أذَاهِيب : زرده‌ى تخم مرغ .

الذِّهْبَة

الذِّهْبَة - توشه‌ى غذاى مسافر ، - ج ذِهَاب و أذهَاب و جج اذَاهِيب : باران كم و سبك يا تند و بسيار .

الذَّهَبَة

الذَّهَبَة - شمش طلا .

الذَّهَبِيّ

الذَّهَبِيّ - زرد درخشان ، رنگ طلائى ؛ « آيةٌ ذَهَبِيَّة » : حكمت ، سخن تاريخى .

ذَهَلَ

ذَهَلَ - - ذَهْلًا و ذُهُولًا الشيءَ و عنهُ : آن چيز را به علت كارى فراموش كرد ، به آن چيز سرگرم شد .

ذَهِلَ

ذَهِلَ - - ذُهُولًا : به گمراهى در آمد .

ذَهَنَ

ذَهَنَ - - ذَهْناً الأَمرَ : آن امر را دانست و فهميد ، - فلاناً : در ذهن و هوش بر فلانى چيره شد ، - الرجُلَ عَن الأمرِ : آن مرد را به فراموشى انداخت .

ذَهِن

ذَهِن - - ذَهَناً الشيءَ : آن چيز را فهميد .

ذَهُنَ

ذَهُنَ - - ذَهَانَةً : دل او آنچه كه در درون داشت حفظ كرد .

الذِّهْن

الذِّهْن - ج أَذْهَان : نيروى خرد و فهم ، نگهدارى مطالب درونى ، نيرو ، هوش ، پيه .

الذِّهْنِيّ

الذِّهْنِيّ - مترادف ( العَقْليّ ) است .

الذِّهْنِيَّة

الذِّهْنِيَّة - مترادف ( العَقْليَّة ) است .

الذَّهُوب

الذَّهُوب - مترادف ( الذَّاهِب ) است .

الذُّهُول

الذُّهُول - سرگردانى سخت ، شگفتى شديد ، - عن : باز ايستادن از كارى .

الذَّهِيب

الذَّهِيب - آنچه كه روى آن آب طلا كشيده باشند .

ذُو

ذُو - مثنَّاهُ ذَوَانِ ج ذَوُون : اسم است به معناى دارنده ، و اعراب آن مانند اعراب اسمهاى پنجگانه است ؛ « ذُو عَقْلٍ » : باهوش ، خردمند ؛ « ذُو شَأنٍ » : با اهميت ، صاحب قدر و منزلت ؛ « ذُو القُرْبى » : خويشاوندان نزديك ؛ « ذو مالٍ » : توانگر ، پولدار ؛ « ذَوُو الشّأنِ » : اشخاص با نفوذ ، اولياء امر ؛ « ذَوَو الأَرْحَام » : خويشان و نزديكان ؛ « الذَّوُون » : نام پادشاهان قديمى در يمن .

ذَوَى

ذَوَى - - ذَوِيّاً [ ذوي ] النباتُ : گياه خشك و پژمرده و آب آن كم شد .

الذِّوَى

الذِّوَى - [ ذوي ] : ميشهاى كوچك يا گوسفندان ماده و خرد .

الذَّوَابِل

الذَّوَابِل - [ ذبل ] : صفت است براى نيزه‌ها ؛ « الرِّماحُ الذَّوَابِل » : نيزه‌هاى باريك ، نيزه‌ها .

الذَّوَات

الذَّوَات - جمع ( ذات ) است ، بزرگان قوم .

الذَّوَاة

الذَّوَاة - [ ذوي ] : پوست هندوانه يا خربوزه يا عنبه و مانند آنها .

الذَّوَّاد

الذَّوَّاد - [ ذود ] : دور كننده و حمايت كننده ، آنكه از راستى و درستى و حقيقت حمايت كند .

الذَّوَاق

الذَّوَاق - [ ذوق ] : مزه ، طعم ؛ « ذَوَاقُهُ طَيِّبٌ » :

مزه‌ى آن خوب است ، طبع و سرشت .

ذَوَّبَ

ذَوَّبَ - تَذْويباً السمنَ : روغن را داغ و ذوب كرد ، - الغُلامَ : بر سر آن پسر گيسو بست .

الذَّوْب

الذَّوْب - مص ، عسل خالص ؛ « ذوبُ الذّهَبِ » : آب طلا يا ذوب شده‌ى طلا و گداخته‌ى آن .

الذَّوَبَان

الذَّوَبَان - مص ، - ( طب ) : لاغرى سخت بگونه‌ى ذوب شدن اعضاء بدن ، انحلال ؛ « قابِل للذَّوَبانِ » : قابل ذوب .

ذَوَّدَ

ذَوَّدَ - تَذْويداً [ ذود ] عن حسبهِ : از حسب و نسب و شرف خود دفاع و حمايت كرد .

الذَّوْد

الذَّوْد - [ ذود ] : دفاع و حمايت ؛ « الذَّودُ عن حِيَاضِ الوَطَن » : دفاع از كشور .

الذَّوْق

الذَّوْق - [ ذوق ] : نيروى چشائى كه با آن مزه‌ى غذا را درك كنند ، طبع و سرشت ؛ « الذَّوْق السَّلِيم » : ذوق خوش ، خوب درك كردن امور .

الذَّوُون

الذَّوُون - جمع ( ذو ) است ، پادشاهان يمن كه در اول لقبهايشان ( ذو ) بوده است كه از آنها ( ذو يَزَن و ذُو نواس و ذُو رياش « بوده‌اند .

ذَوِيَ

ذَوِيَ - - ذَوِيّاً [ ذوي ] : مترادف ( ذَوَى ) است .

ذِي

ذِي - اسم اشاره براى مؤنث نزديك است و ( هاء تَنْبِيه ) بر سر آن مىآيد و گفته مىشود ( هَذي ) .

ذِي

ذِي - به معناى دارنده كه از اسماء خمسه در حال جَرّ است ؛ « كان ذَلِكَ من ذِى قَبْل » :

آن چيز از زمان گذشته بود .

ذَيَّاكَ

ذَيَّاكَ - اسم تصغير ( ذاك ) است .

الذَّيَّال

الذَّيَّال - [ ذيل ] : دُم دراز .

ذَيَّالِكَ

ذَيَّالِكَ - اسم تصغير ( ذَلِكَ ) .

الذِّئِب

الذِّئِب - ( ح ) : مترادف ( الذِّئْب ) است .