فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٤٠٣
الدِّينَارِيّ
تندر ؛ « مكانٌ دَوِيٌّ » : جاى غير بهداشتى ؛ « ما فِى الدَّار دَوِيٌّ » : در خانه كسى نيست .
الدُّوَيبَة
الدُّوَيبَة - [ دبّ ] : اسم تصغير ( الدّابَّة ) است .
الدُّوَيْدَة
الدُّوَيْدَة - [ دود ] : اسم تصغير ( الدُّودَة ) است .
الدُّوَيْك
الدُّوَيْك - كوزه‌ى كوچك . اين واژه در زبان روز متداول است ؛ « دُوَيْكُ الجَبلِ » :
گُل بخور مريم است ؛ « دُوَيْكُ الجَبلِ » ( ح ) :
هُدْهُد يا مرغ سليمان يا شانه‌سر .
الدُّوَيْلَات
الدُّوَيْلَات - [ دول ] : دولتهاى كوچك .
دُوَيْنَ
دُوَيْنَ - تصغير ( دُونَ ) است .
الدِّيَاجِي
الدِّيَاجِي - [ دجو ] : تاريكيها .
الدَّيَّار
الدَّيَّار - [ دور و دير ] : صاحب دير يا ساكن آن .
الدَّيَامِيس
الدَّيَامِيس - [ دمس ] : اماكن گود در زير زمين كه روشنائى در آن نفوذ نكند .
الدَّيَّان
الدَّيَّان - [ دين ] : از نامهاى خداوند متعال است ، قاضى ، داور ، حاكم ، محاسب .
الدِّيَانة
الدِّيَانة - ج دِيَانَات [ دين ] : اسم است بر آنچه كه مورد عبادت خداوند قرار گيرد ، ملت و مذهب ؛ « صاحبُ الدِّيانة » : بنيانگذار دين .
الدِّيبَاج
الدِّيبَاج - ج دَبَابِيج [ دبج ] : پارچه يا جامه‌ى ابريشمى . اين واژه فارسى است .
الدِّيبَاجة
الدِّيبَاجة - الكلمة فارسيَّة الأصل : واحد ( الدِّيبَاج ) است ، روش خوب ، چهره ؛ « دِيبَاجَةُ الوَجْهِ » : زيبائى چهره ؛ « دِيبَاجَةُ الكِتَابِ » :
مقدمه‌ى كتاب . اين واژه فارسى است .
الدَّيْبَاجَتانِ
الدَّيْبَاجَتانِ - دو گونه‌ى انسان .
الدَّيْبُوب
الدَّيْبُوب - [ دبّ ] : مترادف ( الدّبوب ) است به معناى سخن چين .
الدِّيَة
الدِّيَة - [ ودي ] : مص ، - ج دِيَات : ديه ، خونبها .
الدَّيْجُوج
الدَّيْجُوج - ج دَيَاجِيج [ دجّ ] : شب تاريك .
الدَّيْجُور
الدَّيْجُور - ج دَيَاجِير و دَيَاجِر [ دجر ] : تاريكى ؛ « النُّور و الدَّيْجُور » : روشنائى و تاريكى ، خاك تيره كه بگونه‌ى خاكستر باشد .
ديَّخَ
ديَّخَ - تَدْيِيخاً [ دوخ ] البلادَ : بر كشور تسلَّط يافت و بر مردم آن چيره شد .
دِيدَ
دِيدَ - [ دود ] : مترادف ( دَادَ ) به معناى كرم افتاده است .
الدَّيْدَان
الدَّيْدَان - [ ددن ] : مترادف ( الديْدَن ) است .
الدَّيْدَب
الدَّيْدَب - [ ددب ] : ديده‌بان ، دليل ، راهنما ، رقيب ، پيشرو لشكر يا پيش قراول . اين واژه فارسى است .
الدَّيْدُبان
الدَّيْدُبان - مترادف ( الديْدَب ) است . اين واژه فارسى است .
الدَّيْدَن
الدَّيْدَن - [ ددن ] : روش و خوى و عادت .
دِيرَ
دِيرَ - [ دور ] بهِ : سرگيجه او را فرا گرفت .
الدَّيْر
الدَّيْر - ج أَدْيِرَة و أَدْيَار و دُيُورة [ دور و دير ] : اقامتگاه راهبان يا راهبه‌ها ، دير ، اين واژه سريانى است .
الدَّيْرَانِيّ
الدَّيْرَانِيّ - نسبت به ( الديْر ) بر خلاف قياس است ، صاحب دير يا ساكن آن .
الدِّيرَة
الدِّيرَة - [ دور ] : شن گرد .
الدَّيْرِيّ
الدَّيْرِيّ - [ دور و دير ] : نسبت به ( الدَّير ) است ، آنچه كه ويژه‌ى ديرها باشد .
الدَّيْسَم
الدَّيْسَم - [ دسم ] : سياهى ، تاريكى ، - ( ن ) : گونه‌اى گياه است ، - ( ح ) : خرس يا بچه‌ى آن ، - ( ح ) :
روباه يا بچه‌ى آن .
الدَّيْفُور
الدَّيْفُور - [ دفر ] : ميوه‌ى انجير و مانند آن كه زودرس باشد . اين واژه در زبان روز متداول است .
الدِّيك
الدِّيك - ج دُيُوك و أدْياك و دِيَكة [ ديك ] ( ح ) :
خروس ؛ « دِيك الحَبش ، و الدِّيك الرومي » ( ح ) :
مرغ خانگى معروف به رومى يا لارى كه در حجم بزرگتر از مرغ معمولى است ؛ « الديك البَرِّيّ » ( ح ) : قرقاول ؛ « بَيْضَة الدِّيكِ » :
تخم خروس ضرب المثلى است براى كارى كه يك بار بوقوع افتد و ديگر اتفاق نيفتد .
الدَّيْلَم
الدَّيْلَم - [ دلم ] : بلا و پيشامد سخت ، گروه مورچگان يا ملخها در ته گودالها ، ارتش كه به علت بسيارى سربازان به گروه مورچه تشبيه شوند ، - ( ح ) : دُرّاج نر ، - ( ح ) :
گونه‌اى مرغ قطا يا سنگخواره .
دِيَم
دِيَم - [ دوم ] بهِ : سرگيجه او را فرا گرفت .
دَيَّمَ
دَيَّمَ - تَدْييماً تِ السماءُ : آسمان پياپي باريد .
الدِّيمَة
الدِّيمَة - ج دِيَم و دُيُوم : باران پياپي كه بدون رعد و برق باشد .
الدَّيْمَاس
الدَّيْمَاس - ج دَيَامِيِس و دَمَامِيِس [ دمس ] : گودال كه در زير زمين باشد ، گور ، گرمابه .
الدِّيمَاس
الدِّيمَاس - ج دَيَامِيس و دَمَامِيس [ دمس ] :
مترادف ( الديْمَاس ) است .
الدِّيمَاغُوجيا
الدِّيمَاغُوجيا - سياست برانگيختن و بجان هم انداختن مردم ، وضعى است سياسى در يك كشور كه نيرو و قدرت بدست مردم افتد و هرج و مرج پديد آيد . اين واژه يونانى است .
الدِّيمُوقراطيّ
الدِّيمُوقراطيّ - مترادف ( الدِّمُقْراطِي ) است .
الدِّيمُوقراطيَّة
الدِّيمُوقراطيَّة - مترادف ( الدِّمُقْراطِيَّة ) است .
الدَّيْمُومة
الدَّيْمُومة - [ دوم ] : مصدر ( دَامَ ) معناى دوام و استمرار است .
دَيَّن
دَيَّن - تَدْيِيناً [ دين ] هُ : او را رها كرد تا به دين خود عمل كند ، - هُ الشيءَ : آن چيز را به مالكيت او درآورد ، - هُ : به او قرض داد يا وام پرداخت . اين تعبير در زبان روز متداول است .
الدَّيْن
الدَّيْن - [ دين ] : مص ، - ج دُيُون و ادْيُن : وام يا بدهى كه در سر رسيد معينى پرداخت شود ، - المُمتَاز : بدهى كه مقدم بر ساير بدهيها بايد پرداخت شود ؛ « بِالدِّين » :
بدهكارى موقت كه نقدا پرداخت نشود و بدون تاريخ سر رسيد باشد .
الدِّين
الدِّين - ج أَدْيان [ دين ] : هر روشى كه با آن عبادت خداوند متعال شود ، دين ، مليّت و مذهب ، پرهيزگارى ، پارسائى ، سيرب ، چگونگى ، معصيت ، طاعت ، عادت ، پاداش و كيفر ، كشور و سلطان و حكم ، قضاوت ، اكراه ، چيره‌گى ، حساب ؛ « يومُ الدِّين » : داورى و حساب و كتاب .
الدَّيِّن
الدَّيِّن - دين دار ، متدين .
الدِّينار
الدِّينار - ج دَنانِير : گونه‌اى سكَّه‌ى زر كه در گذشته ضرب مىشده است . اين واژه لاتينى است ؛ « حَشِيشَةُ الدينَارِ » ( ن ) : به واژه‌ى ( حَشِيشَة ) رجوع شود .
الدِّينَارِيّ
الدِّينَارِيّ - يكى از نشانه‌هاى ورق بازى كه چهار گوش است .