فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٣٩٦

الدَّلْو

الدَّلَالَة

الدَّلَالَة - ج دَلَائِل : ارشاد و راهنمائى ، برهان .

الدِّلَالة

الدِّلَالة - [ دلّ ] : حق دلَّالى ، حرفه‌ى دلال ، حق ارشاد و راهنمائى .

الدَّلَام

الدَّلَام - سياهى ، سياه .

الدُّلْب

الدُّلْب - ( ن ) : درختى است بزرگ از تيره‌ى دُلبيّات كه در كنار رودخانه‌ها و مجارى آب كشت مىشود . گاهى ارتفاع اين درخت به 30 متر مىرسد .

الدَّلْبُوث

الدَّلْبُوث - أو سَيْفُ الغراب ( ن ) : گياهى است از رسته‌ى سوسنيها كه در منطقه‌ى مديترانه بسيار كشت مىشود برگ اين درخت بسان شمشير است و رنگ آن مخملي يا بنفشه‌ايست و در باغچه‌ها و پاركها كشت مىشود .

الدَّلَّة

الدَّلَّة - [ دلّ ] : مترادف ( الإدْلَال ) است به معناى ناز و كرشمه و گستاخى .

دَلَجَ

دَلَجَ - - دُلُوجاً : آب از چاه كشيد و آن را در حوض خالى كرد .

الدَّلَج

الدَّلَج - آخرين ساعتِ شب .

الدَّلَجَان

الدَّلَجَان - مترادف ( الدَّلَج ) است .

الدُّلْجَة

الدُّلْجَة - اسم است از ( ادْلَج القَومُ ) .

الدَّلْجَة

الدَّلْجَة - اسم است از ( ادْلَجَ القَومُ ) .

الدَّلَجَة

الدَّلَجَة - مترادف ( الدَّلَج ) است .

دَلَحَ

دَلَحَ - - دُلُوحاً : با بار سنگين كه بر دوش داشت گامهاى خود را كوتاه برداشت .

دَلْدَلَ

دَلْدَلَ - دَلْدَلَةً [ دلدل ] أعضاءَهُ أو رأسَهُ : اعضاء بدن يا سر خود را بهنگام راه رفتن تكان داد .

الدُّلْدُل

الدُّلْدُل - [ دلدل ] : امرى عظيم و بزرگ ، - ( ح ) : قنفذ يا خار پشت تيرانداز .

الدُّلْدُول

الدُّلْدُول - ( ح ) : مترادف ( الدُّلْدُل ) است .

دَلَّسَ

دَلَّسَ - تَدْلِيساً [ دلس ] البائعُ : فروشنده‌ى كالا عيب و نقص آنچه كه مىفروشد را به خريدار نگفت ، - المُحدِّثُ : در كلام خود بجز گروگذار سخن گفت .

الدَّلْس

الدَّلْس - خدعه ، نيرنگ ، چرب زبانى و چاپلوسى .

الدَّلَس

الدَّلَس - تاريكى ، - ( ن ) : مفرد ( الأَدْلَاس ) است .

الدُّلْسة

الدُّلْسة - تاريكى .

دَلَصَ

دَلَصَ - - دَلِيصاً : درخشنده شد ، برق زد ، اين واژه ضد ( خَشُنَ ) است .

دَلِصَ

دَلِصَ - - دَلَاصةً : تراشيده و نرم شد .

دَلَّصَ

دَلَّصَ - تَدْليصاً الشيءَ : آن چيز را نرم كرد ؛ « دَلَّصَ السيلُ الحجرَ » : سيل سنگ را تراشيد تا اينكه نرم و صاف شد ، - الدرعَ : زره را نرم كرد ، - الجبينَ : موى روى پيشانى را زدود يا كند .

الدَّلِص

الدَّلِص - زمين هموار ، - ج دِلَاص : نرم ، ضدّ ( الخَشِن ) است .

الدَّلْصَاء

الدَّلْصَاء - مؤنث ( الأَدْلَص ) است .

الدَّلِصَة

الدَّلِصَة - زمين هموار .

دَلَعَ

دَلَعَ - - - دَلْعاً و دُلُوعاً لسانُهُ : زبان او از دهانش بيرون آمد ، - - دَلْعاً لِسَانَهُ : زبان خود را از دهان بيرون آورد .

دَلَّعَ

دَلَّعَ - تَدْلِيعاً هُ : در تربيت و تأديب او سستى كرد . اين واژه در زبان روز متداول است .

الدَّلْعَة

الدَّلْعَة - اسم است از ( دَلَعَ ) . اين واژه در زبان روز متداول است .

الدِّلْغَان

الدِّلْغَان - گِل نرم و چسبنده . اين واژه در زبان روز متداول است .

دَلَفَ

دَلَفَ - - دَلْفاً و دَلَفاً و دُلُوفاً و دَلِيفاً و دَلَفَاناً : مانند مرد دست و پاى بسته راه رفت و گامهاى نزديك بهم برداشت ، - تِ الناقَةُ بِحِمْلِها :

ماده شتر با بار خود از زمين بلند شد و ايستاد ، - الجيشُ : ارتش به پيش رفت ، - السقْفُ : بام يا سقف چكه كرد .

الدَّلْف

الدَّلْف - چكيدن آب از سقف خانه و مانند آن .

الدَّلْف

الدَّلْف - دلير ، دلاور ، قهرمان .

الدُّلْفِين

الدُّلْفِين - ج دَلَافِين ( ح ) : ماهى بزرگ و پستاندارى است كه در تنومندى و درشتى ضرب المثل است اين واژه يونانى است و عربي آن ( الدُّخَس ) است .

دَلَقَ

دَلَقَ - - دَلْقاً السيفَ من غمدهِ : شمشير را از نيام كشيد ، - البعيرُ شِقْشِقَتَهُ : شتر از دهانش كف بيرون آورد ، - البابَ : درب را سخت باز كرد ، - عليهم الغارةَ : بر آنها حمله و غارت و چپاول كرد ، - الماءَ : آب را يكباره ريخت . اين واژه در زبان متداول رايج است .

الدَّلَق

الدَّلَق - ( ح ) : جانورى است از رسته‌ى سمورها در حجم گربه . اين جانور زرد رنگ است ولى شكم و گردن آن سفيد مىباشد . اين واژه فارسى است .

دَلَكَ

دَلَكَ - - دَلْكاً الشيءَ : آن چيز را سابيد و بر آن دست كشيد و غمزه زد ، - هُ الدهرُ :

روزگار او را آزموده كرد ، - وَجهَهُ بِالطَّيب : بر چهره‌ى خود عطر زد ، - الرّجُلَ حَقَّهُ : حق آن مرد را نداد و به او ستم كرد ، - غريمَهُ : به بدهكار مُهلت داد ، - الصانعُ الكلسَ : سنگ آهك را سابيد و صاف كرد . اين تعبير در زبان متداول رايج است ، - دُلُوكاً تِ الشمسُ :

خورشيد رو به غروبى رفت .

الدَّلَك

الدَّلَك - نرمى و سستى ؛ « فى رُكْبَتِهِ دَلَك » :

در زانوى او سستى است .

دَلَّلَ

دَلَّلَ - تَدْلِيلًا [ دلّ ] هُ : با او ناز و كرشمه كرد ، - المَرْأَةَ : آن زن را در فراخ زندگى قرار داد ، - الدَّلَّالُ على السّلعَةِ : دلَّال كالا را براى فروش اعلان كرد ، - الدَّلَّالُ على المَفْقُود : دلَّال مشخصات گمشده را وصف كرد و گفت ، - على كذا : آن چيز را بيان كرد ، بر آن چيز دليل آورد ، - الشيءَ : آن چيز را سبك و پراكنده كرد .

دَلِمَ

دَلِمَ - - دَلَماً : سياهى او بسيار شد ، - تِ

الشفَةُ

الشفَةُ - : لب نرم و فروهشته شد .

الدُّلَم

الدُّلَم - ( ح ) : فيل .

الدَّلْمَاء

الدَّلْمَاء - سياهى بسيار در نرمى ، شب آخر .

هر ماه قمرى كه بسيار تاريك است .

دَلَةَ

دَلَةَ - - دَلْهاً عنهُ : او را فراموش كرد .

دَلِهَ

دَلِهَ - - دَلَهاً و دَلْهاً و دُلُوهاً : دل او از غم و اندوه تپيد ، سرگردان و سرگشته شد .

دَلَّة

دَلَّة - تَدْلِيهاً هُ : او را سرگشته و سرگردان كرد .

الدَّلْهَم

الدَّلْهَم - [ دلهم ] : تاريك ، - ( ح ) : قطاى نر .

الدَّلْو

الدَّلْو - ج دِلَاء و أَدْلٍ و دُلِيّ و دِلِيّ و دَلًى [ دلو ] :