فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٣٧٨
الخَيْلِيَّات
خلاف شود .
خَيَّبَ
خَيَّبَ - تَخْيِيباً [ خيب ] هُ : او را نااميد كرد .
الخَيْبَة
الخَيْبَة - [ خيب ] : نوميدى از آنچه كه خواهند .
الخَيْدَع
الخَيْدَع - [ خدع ] : خدعه‌گر ، آنكه دوستى او مورد اعتماد نباشد ، گرگ حيله‌گر ، سراب ، روش مخالف با مقصود تا به آن پى نبرند .
خَيَّرَ
خَيَّرَ - تَخْيِيراً [ خير ] الشيءَ على غيرِهِ : آن چيز را بر ساير چيزها برترى داد ، - هُ فى الأَمْرِ او بين الأَمْرَيْنِ : او را در آن كار يا ميان دو كار مخيّر كرد . تا هر كدام را كه بخواهد برگزيند .
الخَيْر
الخَيْر - ج خِيَار و أَخْيَار و خُيُور : خوبى ، نكوئى .
اين واه ضدّ ( الشرّ ) است ، مطلق مال ؛ « الخَيرُ العامّ » : رفاه عمومى و مصالح و منافع مردم يك كشور ؛ « لِخَيْرِك » : بنفع تو ؛ « اعمالُ الْخَير » : كارهاى خير و نيكو ؛ « صباحُ الخَيْرِ » :
بامدادى خوش ، ج أَخْيار و خِيَار : بسيار نيكوكار و بخشنده ؛ « خِيَارُ النّاسِ » و « اخْيَارُ النّاسِ » : بهترين و برگزيده‌ترين مردم .
خَيْر
خَيْر - اسم تفضيل و مخفف ( أَخْير ) است ، مؤنث اين واژه ( خَيْرَة ) است ؛ « هو خَيْر لك » :
آن چيز براى تو بهتر و زيبنده‌تر است ؛ « هو خيرٌ منك » : او از تو بهتر است ؛ « خَيرُ الناسِ » : بهترين و برگزيده‌ترين مردم .
الخِير
الخِير - [ خير ] : بخشندگى ، شرافت ، بزرگى ، اصل ، هيأت .
الخَيِّر
الخَيِّر - [ خير ] : كريم و بخشنده .
الخَيْرَات
الخَيْرَات - خوبيها ، سودها ، نعمتها .
الخَيْرَة
الخَيْرَة - ج خَيْرَات [ خير ] : زن بسيار بخشنده ، زن نيكوكار ، كار نيك .
الخِيْرَة
الخِيْرَة - [ خير ] من الشيء أو القوم : بهترين چيزى يا بهترين كس از قوم .
الخِيَرَة
الخِيَرَة - [ خير ] من الشيء أو القوم : مترادف ( الخِيرَة ) است .
الخَيِّرَة
الخَيِّرَة - مؤنث ( الخَيِّر ) است .
الخَيْرِيّ
الخَيْرِيّ - منسوب به ( الخَير ) است .
الخِيْرِيّ
الخِيْرِيّ - [ خير ] ( ن ) : گياهى است زرد رنگ .
الخَيْرِيَّة
الخَيْرِيَّة - بخشندگى و نيكى ، مؤنث ( الخَيْرِيّ ) است ؛ « جمعيَّةٌ خَيْرِيةٌ » : انجمن نيكوكارى و كمك به مردم نيازمند .
الخَيْزُرَان
الخَيْزُرَان - ج خَيَازِر [ خزر ] ( ن ) : گياهى است از رسته‌ى نجيليها ، حجم آن بزرگ است و بسرعت مىرويد از چوب ساقه‌هاى اين درخت صندلى مىسازند ، خيزران ، هر چوب نرمى ، نيزه‌ها .
الخَيْزُرَانة
الخَيْزُرَانة - واحد ( الخَيْزُرَان ) است ، فرمان كشتى .
الخَيْزَلَى
الخَيْزَلَى - [ خزل ] : مترادف ( الخَوْزَلى ) است .
خَيَّسَ
خَيَّسَ - تَخْيِيساً [ خيس ] هُ : او را خوار كرد ، او را زندانى كرد ، او را كوچك و تحقير كرد .
الخَيْس
الخَيْس - [ خيس ] : مص ، دروغ گوئى ، غم و اندوه ، گمراهى ، خير .
الخِيس
الخِيس - ج أخْيَاس [ خيس ] : درخت پرشاخه و برگ ، جنگل و بيشه‌ى شير .
الخِيسَة
الخِيسَة - ج خِيَس : بيشه‌ى شير .
الخَيْش
الخَيْش - [ خيش ] : پارچه‌ى بافته شده‌ى زير از كتان .
الخَيْشَة
الخَيْشَة - واحد ( الخَيْش ) است ، بار كتان .
الخَيْشُوم
الخَيْشُوم - ج خَيَاشِيم [ خشم ] : انتهاى بينى ، رگهاى داخل بينى ؛ « خَيَاشِيم الجِبَال » :
دماغه‌هاى كوهها .
خَيَّطَ
خَيَّطَ - تَخْيِيطاً [ خيط ] الشيْبُ في رأسهِ : پيرى همانند نخهاى سفيد در موى سر او پديد آمد .
الخَيْط
الخَيْط - ج خُيُوط و خُيُوطة و أخْياط [ خيط ] : نخ ، رشته ، - الأبيَض : سپيدى بامداد ، سپيده دم ، - الأسْوَد : سياهى شب ، - من الرقَبَة :
نخاع گردن ، - ج خِيطان ؛ « خَيْطُ باطِل » : هوا ، شعاع خورشيد ؛ « خيط التلْويح » : ريسمانى كه بر نوك چوب دام قرار دهند و اين از اصطلاحات شكارگران است .
الخِيط
الخِيط - [ خيط ] من النعام أو الجراد : گروه شتر مرغ يا ملخ .
الخَيْطَى
الخَيْطَى - [ خيط ] من النَّعام أو الجراد : مترادف [ الخِيط ] است .
الخَيْطَل
الخَيْطَل - [ خطل ] : كارى مهم ، عطار ، - ( ح ) : سگ ، - ( ح ) : گربه ، گروه ملخ .
خَيِفَ
خَيِفَ - - خَيَفاً [ خيف ] : يكى از دو چشم او آبى و ديگرى سرمه‌اى شد .
خَيَّفَ
خَيَّفَ - تَخْييفا تِ المرأَة بأولادها : آن زن فرزندان خود را با چشمان آبى و سرمه‌اى زائيد ، - القومُ : آن قوم به منزلى درآمدند ، - عن القِتَال : از جنگ روى گردانيد .
الخَيْفَاء
الخَيْفَاء - ج خِيف : مؤنث ( الأخيف ) است .
الخَيْفَة
الخَيْفَة - [ خيف ] : چاقو ، بيشه‌ى شير ، جايگاه شير .
الخِيفَة
الخِيفَة - ج خِيَف [ خوف ] : ترسيدن ، حالت ترسو .
خَيَّلَ
خَيَّلَ - تَخْيِيلًا [ خيل ] السحابُ : ابر با رعد و برق آماده‌ى باران شد ، - فيه الخَيْرَ : در او اثر خير پنداشت ، - عَن القَوم : از آن قوم ناتوان شد و ترسيد ، - الفَرَسَ : اسب را دوانيد . اين تعبير در زبان متداول رايج است ، - تَخييلًا و تَخَيُّلًا عليه : بر او تهمت زد ، او را متهم كرد .
خُيِّلَ
خُيِّلَ - [ خيل ] اليه و لهُ أَنَّهُ كذا : گمان كرد كه چنين يا چنان است .
الخَيْل
الخَيْل - ج خُيُول و أخْيَال [ خيل ] : گروه اسبان .
اين واژه مجازا بر اسب سواران اطلاق مىشود .
الخَيْلَاء
الخَيْلَاء - [ خيل ] : مؤنث ( « الأخْيَل » ) است .
الخُيَلَاء
الخُيَلَاء - [ خيل ] : خودپسندى و خودخواهى ، خود بزرگبينى .
الخِيَلاء
الخِيَلاء - [ خيل ] : مترادف ( الخُيَلاء ) است .
الخَيْلَان
الخَيْلَان - [ خيل ] : جانورى است دريائى كه نيمى از بدن آن انسان و نيمى ديگر ماهى است .
الخَيْلَة
الخَيْلَة - [ خيل ] : مترادف ( الخُيَلَاء ) است .
الخَيْلَع
الخَيْلَع - [ خلع ] : پيراهن بدون آستين ، نگرانى و ناراحتى دل كه از آن وسواس پديد آيد ؛ « رجُلٌ خَيْلَعٌ » : مرد سست و ناتوان .
الخَيْلِيَّات
الخَيْلِيَّات - ( ج ) : تيره‌اى از حيوانات چهار پايان كه سم آنها از يك ماده‌ى شاخى تشكيل شده از قبيل اسب و الاغ و استر و جز آنها .