فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٣٢١
الحَدْس
السَّحَابَ : باد ابر را با خود برد ، - هُ على كذا :
فلانى را در پى كارى فرستاد .
حَدَى
حَدَى - - حَدْياً [ حدي ] القارئُ : خواننده در حالى كه نشسته بود و به جلو و عقب تكان مىخورد قرائت مىكرد .
حَدَّى
حَدَّى - تَحْدِيَةً [ حدي ] الشيءَ : آن چيز را از روى عمد به انجام رسانيد .
الحُدَاء
الحُدَاء - [ حدو ] : راندن شتران با آواز ساربان ؛ « ما امْلَحَ حُداءَهُ » : چقدر آواز آن ساربان دلچسب است .
الحَدَّاء
الحَدَّاء - [ حدو ] : اسم مبالغه است در ( الحَادِي ) .
الحُدَّاث
الحُدَّاث - گروه روايت كننده و سخنگو .
الحَدَاثة
الحَدَاثة - مص ، جوانى ، تازگى ، - مِنَ الأمرِ : آغاز هر كارى .
الحَدَاجة
الحَدَاجة - ج حَدَائِج : هودج ويژه‌ى زنان كه بر پشت شتر بندند .
الحُدَاد
الحُدَاد - ج أَحِدَّة [ حد ] : بُرنده ؛ « سِكَّينٌ حُدَاد » : كارد قاطع و برنده .
الحِدَاد
الحِدَاد - [ حدَّ ] : سوگوارى و پوشيدن جامه‌ى سياه براى مرده ، جامه‌هاى سياه سوگوارى ؛ « لَبِسَ الحِدَادَ » : جامه‌هاى سياه پوشيد .
الحَدَّاد
الحَدَّاد - ج حَدَّادُون [ حدّ ] : آهنگر ، آنكه ابزار و آلات آهنى سازد ، فروشنده‌ى آهن ، دربان و يا زندانبان .
الحِدَادة
الحِدَادة - [ حدّ ] : آهنگرى .
الحِدَام
الحِدَام - خشم ، كينه .
الحَدَأَة
الحَدَأَة - ج حَدَأ و حِدَاء [ حدأ ] : تيشه‌ى دو سر ؛ - حِدأ و حِدَاء و حِدْآن ( ح ) : نام پرنده‌ايست . شكارى كه در زبان متداول بر آن ( الحِدَّاية ) و ( الشُّوحة ) گويند ، زغن .
حَدِبَ
حَدِبَ - - حَدَباً الرجُلُ : آن مرد گوژپشت شد ، - عليه : به او مهربانى كرد .
حَدَّبَ
حَدَّبَ - تَحْدِيباً [ حدب ] هُ : او را گوژپشت كرد ، - الشيءَ : آن چيز را مقعّر كرد .
الحَدَب
الحَدَب - زمين بلند ، تپه ، موج آب و بلندى آن ، اثر و نشانه بر روى پوست ، - ( ن ) : نام گياهى است ؛ « مِنْ كلِّ حَدَبٍ و صَوب » : يا « مِن كُلِّ صَوْبٍ و حَدَبٍ » : از هر سوى و هر جهت .
الحَدِب
الحَدِب - ج حُدْبٌ : مرد گوژپشت .
الحَدْبَاء
الحَدْبَاء - مؤنث ( الأحْدَب ) است به معناى زن گوژپشت ، سال سخت ، كارهاى شاق و سخت ، نعش يا تابوت .
الحَدَبَة
الحَدَبَة - گوژپشتى ، قوز ، جاى قوز بر روى كمر ؛ « فى ظهره حَدَبة » : بر پشت او قوز و برجستگى است ، - من الأرضِ : پشته ، تپه .
الحِدَة
الحِدَة - [ وحد ] : مص ؛ « بَقِي على حِدَتِهِ » : در وضع يا خوى خود باقى ماند .
الحِدَّة
الحِدَّة - [ حدّ ] : خشم ، غرور و تعصّب ، پر توان يا تيز و برنده بودن چيزى .
حَدَثَ
حَدَثَ - - حُدُوثاً الأمرُ : آن امر واقع شد ، - حَدَاثةً و حُدُوثاً : تازه و نو شد . اين واژه ضد ( قَدُمَ ) است .
حَدَّثَ
حَدَّثَ - تَحْدِيثاً هُ كذا و بكذا : او را از چيزى خبر داد ، - عن فلان : از فلانى حديث روايت كرد ، - نَفْسَه أن : به خاطرش خطور كرد يا انديشيد ، - نَفْسَه ب : خود را با اميد و آرزو سرگرم كرد ، - تْهُ نَفْسُهُ ( ب ) : به چيزى احساس كرد .
الحَدَث
الحَدَث - ج أَحْدَاث : بدعت در دين ، امر واقع ، پيشامد ، هر امرى كه در ميان مردم معروف و شناخته نباشد ؛ « احْداثُ الدَّهْرِ » : حوادث روزگار ، - ج احْداث و حُدثان : جوان .
الحَدُث
الحَدُث - خوش سخن ، خوش بيان .
الحَدِث
الحَدِث - مترادف ( الحَدُث ) است .
الحِدْثَان
الحِدْثَان - آغاز و ابتداى هر كارى ؛ - « حِدْثانُ الدهِر » : حوادث و پيشامدهاى سخت روزگار .
الحَدَثَان
الحَدَثَان - « حَدَثَانُ الدهرِ » : حوادث و سختيهاى روزگار .
حَدَجَ
حَدَجَ - - حَدْجاً البعيرَ : بر پشت شتر هودج بست ، - الأحْمالَ : بارها را بست ، - الإبلَ :
شتر را با ابزار آهنين داغ كرد ، - بِبَصَرِه : به او تيز نگريست ، - هُ : او را زد ، - بِالسَّهم : به او تير انداخت . - هُ بِالذَّنْبِ : او را به گناه نسبت داد .
حَدَّجَ
حَدَّجَ - تَحْدِيجاً ببصرِه : با چشم خود تيز نگريست .
الحِدْج
الحِدْج - ج حُدُج و حُدُوج و أَحْدَاج : بار ، هودج يا كجاوه كه براى زنان بر روى شتر بندند .
الحَدَج
الحَدَج - ( ن ) : حنظل سفت و نارس .
حَدَّدَ
حَدَّدَ - تَحْدِيداً [ حدّ ] الأرضَ : براى زمين مرز و حدودى تعيين كرد ، - الأمْرَ : آن امر را شناسانيد ، - بَصَرهُ : با دقت نگريست ، - السكِّينَ : چاقو را تيز كرد ، - الزَّرعُ : كِشت به علت تأخير باران دير روئيد ، - عليه : بر او خشم گرفت ، - اليه و لهُ : قصد يا آهنگ آن را كرد .
حَدَرَ
حَدَرَ - - حَدْراً و حُدُوراً : فرود آمد ، - الشيءَ :
آن چيز را از بالا به پائين فرود آورد ، - القراءَةَ و فى القراءَة : در خواندن شتاب كرد ، - اللَّثامَ عن حَنَكِه : نقاب را از چانه و چهره‌ى خود كج كرد ، - تِ العينُ الدمعَ :
چشم اشك ريخت ، - الدّواءُ بطنَهُ : دارو شكم او را روان كرد ، - حُدُوراً الجِلْدُ :
پوست ورم كرد ، - الجلدَ : پوست را متورّم كرد ، - حَدْراً و حُدُوراً و حَدَارَةً الرّجُلُ : آن مرد چاق و فربه شد .
حَدُرَ
حَدُرَ - - حَدْراً و حَدَارَةً و حُدُوراً الجلدُ : پوست ورم كرد ، - الرّجُلُ : آن مرد درشت و فربه شد .
الحَدَر
الحَدَر - زمين نشيبدار ، جائى كه از آن سرازير مىشوند ، لوچى چشم .
الحَدْراء
الحَدْراء - مؤنث ( الأَحْدَر ) است .
الحَدْرَة
الحَدْرَة - ( طب ) : جوش يا دانه كه در زير پلك درآيد ، گل مژه ، - من العُيُون : چشم سفت و پر گوشت .
حَدَسَ
حَدَسَ - - حَدْساً في الأمر : در آن امر خيال و گمان كرد ، - فى السيرِ : در راه خود شتاب كرد ، - فى الأرض : بدون راهنمائى و ناآگاه به سياحت پرداخت .
الحَدْس
الحَدْس - مص ، سرعت انتقال در فهم حقيقت و استنتاج .