فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٣١٣

الحَاصِب

الحَارِد

الحَارِد - خشمگين .

الحَارِزَة

الحَارِزَة - ( ف ) : ابزار قطع كننده‌ى تيار برقى .

الحَارِس

الحَارِس - ج حُرَّاس و حَرَسَة و حَرَس و أَحْرَاس :

نگهبان ، پاسدار ؛ « الحارِسُ القَضَائِيّ » :

پليس قضائى و تأميناتى ؛ « حارسُ الليل » :

نگهبان و كشيك شب كه از خانه‌ها و اماكن مختلف تجارى پاسدارى مىكند ؛ « حارِسُ المرْمَى » : دروازه‌بان در بازيهاى فوتبال يا بسكتبال ؛ « حارِسُ السَّمَاء وَحَارِسَ السِّمَاك » ( فك ) نام دو ستاره‌ى آسمانى است .

حارَفَ

حارَفَ - مُحَارَفَةً و حِرَافاً [ حرف ] هُ : با او معامله كرد ؛ - « فَقَدْ عَلِمُوا فى الْغَزْوِ كَيفَ نُحارف » :

دانستند كه در جنگ چگونه رفتار مىكنيم ، - الجُرحَ : اندازه‌ى زخم را با ميله‌ى جراحى مقايسه كرد ، - الرَّجُلَ : آن مرد را پاداش نيك يا كيفر بد داد .

الحَارِك

الحَارِك - ( ع ا ) : قسمت بالاى شانه ؛ « رَجَعَ عَلى الحارك » : فوراً برگشت . اين تعبير در زبان متداول رايج است .

حازَ

حازَ - - حَوْزاً و حِيَازَةً [ حوز ] الشَّيءَ : آن چيز را گرد آورد و كنار نهاد ، بر آن چيز دست يافت ، - حَوْزاً الرجُلُ : آن مَرد با نرمى راه رفت .

حازَ

حازَ - - حَيْزاً [ حيز ] الإبلَ : شتران را با نرمى راند .

حازَبَ

حازَبَ - حِزَاباً و مُحَازَبَةً [ حزب ] هُ : به حزب او درآمد ، وى را كمك و يارى كرد .

الحَازِب

الحَازِب - ج حَوَازِب : امر سخت ؛ - « نَزَلَت بِهِ حَوَازِب الخُطوب » : پيشامدهاى سخت بر او فرود آمد .

الحَازَّة

الحَازَّة - [ حزّ ] : واحد ( حَوَازُّ القَلْب ) است .

الحَازِر

الحَازِر - « نبيذٌ أو لَبَنٌ حازِرُ » : شراب يا شيرى كه تُرش شده باشد .

الحَازِم

الحَازِم - ج حَزَمَة و حُزَّم و أَحْزَام : مَردى كه در كارهاى خود هوشيار و دور انديش باشد .

الحَازُوقَة

الحَازُوقَة - [ حزق ] ( طب ) : نفس عميق كشيدن به هنگام بيمارى سخت اين واژه در زبان متداول رايج است .

الحَازي

الحَازي - [ حزو ] : فا ، آنكه با نگاه بر اعضاى بدن پيشگوئى كند . مانند فالبين يا كفبين .

حاسَ

حاسَ - - حَوْساً [ حوس ] الذئبُ الغنَم : گرگ به ميان گلهء گوسفند درآمد و آنها را پراكنده كرد ، - الجزَّارُ الإهابَ : سلَّاخ پوست را از تنِ حيوان ذبح شده كند و درآورد ، - تِ المرأَةُ ذَيْلَهَا : آن زن دامن كشان راه رفت .

حاسَى

حاسَى - مُحَاسَاةً [ حسو ] الرجُلَ المرقَ : به آن مَرد سوپ يا شور با اندك اندك خورانيد .

حاسَبَ

حاسَبَ - مُحَاسَبَةً و حِسَاباً [ حسب ] هُ : با او حساب كرد ، - على نفسِهِ : با نفس خود محاسبه كرد و با احتياط رفتار نمود .

الحَاسِب

الحَاسِب - ج حَسَبَة : فا دانشمند حسابدان ، ستاره‌شناس .

الحَاسَّة

الحَاسَّة - ج حَوَاس [ حسّ ] : نيروى درك كننده كه از جملهء حواس پنجگانه باشد .

الحَاسِد

الحَاسِد - ج حُسَّاد و حَسَدَة و حُسَّد : حسود ، آنكه همواره زوال نعمت ديگرى را آرزو كند .

الحَاسِر

الحَاسِر - فا ، آنكه بر سر عمّامه نداشته يا بى زِره باشد ؛ « حاسِرُ الرأسِ » : سر برهنه ؛ « حاسِرُ البَصَرِ » : آنكه به جز چيزهاى نزديك را به خوبى نبيند ، - ج خَسَّر و حَوَاسِر :

زن كه نقاب از چهره برداشته و صورت خود را برهنه كرده باشد .

الحَاسِم

الحَاسِم - قاطع .

حاسَنَ

حاسَنَ - مُحَاسَنَةً [ حسن ] هُ : در زيبائى بر او فزونى يافت ، با او ملاطِفت و رفتار نيك كرد .

الحَاسِن

الحَاسِن - زيبا روى ، خوشگل .

حاشَ

حاشَ - - حَوْشاً [ حوش ] الصيدَ : از كنار شكار آمد تا آن را به دام افكند ، - عليهِ الصَّيدَ : او را در شكار گرفتن يارى كرد ، - الإِبلَ :

شتران را جمعآورى كرد و راند .

حاشَا

حاشَا - [ حشي ] : ادات استثناء است مانند « ضَرَبتُ القومَ حَاشا زيداً » : آن قوم را زدم به جز زيد . اعراب اين جمله بدين گونه است :

حاشا فعل ماضى و فاعل آن وجوباً مستتر است بر خلاف اصل و تقدير آن هُوَ است . زيدا مفعول به . كه در اين صورت اين استثناء براى مبرّا بودن مستثنى از مشاركت مستثنى منه مىباشد از اين رو نميتوان گفت ( صلَّى الناسُ حاشا زيداً ) زيرا خارج از معناى تنزيه است . و گاهى اسم است براى تنزّه مانند ( حاشا اللَّه ) يا ( حاشا للَّهِ ) كه به معناى خدا نكند و ( معاذَ اللَّه ) مىباشد ، « حاشا لك أَن » :

تو دور تر از آنى كه .

حاشَى

حاشَى - مُحَاشَاةً [ حشو ] هُ : چيز كمى به او داد .

حاشَى

حاشَى - مُحَاشَاةً [ حشي ] : زيداً من القوم : زيد را از آن قوم مستثنى كرد .

الحَاشِد

الحَاشِد - فا ، آنكه آماده و هوشيار باشد ، خوشهء پُر بار درخت خُرما .

الحَاشِك

الحَاشِك - « نخلةُ حاشِكٌ » : درخت خرماى پُربار .

الحَاشِكَة

الحَاشِكَة - « ريحٌ حاشِكةٌ » : اين واژه مفرد ( الرَّياح الحَواشِك ) است . و آن را در رديف ( الحَواشِك ) بدست آوريد .

حاشَمَ

حاشَمَ - مُحَاشَمَةً [ حشم ] هُ : او را برانگيخت و خشمگين كرد .

الحَاشِيَة

الحَاشِيَة - ج حَوَاش [ حشي ] : حاشيهء كتاب و جامه و جُز آنها ، شرحى كه بر كتاب در حاشيهء آن نويسند ، خانوادهء مَرد و ياران او ، ناحيه .

حاصَ

حاصَ - - حَوْصاً و حِيَاصَةً [ حوص ] الثوبَ :

جامه را با كوك زدن درشت دوخت ، - بَيْنَهُما : ميان دو چيز را تنگ كرد ، - حَولهُ : به گِرد آن چيز گرديد .

حاصَ

حاصَ - - حَيْصاً و حَيْصَةً و حُيُوصاً و مَحِيصاً و حَيَصَاناً [ حيص ] عن كذا : از آن چيز عُدول كرد و روى گردان شد ؛ « مَن حاصَ عَنِ الشّر سلَّم » : هر كس از شر دورى كند سلامت ميماند .

حاصَّ

حاصَّ - مُحَاصَّةً [ حصّ ] الغُرَماءُ : آن چيز را ميان هم تقسيم كردند .

الحَاصِب

الحَاصِب - فا ، برف و تگرگ ، ابرى كه تگرگ بارد ، باد تندى كه به هنگام وزيدن با خود سنگريزه بردارد .