فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ٢٩٠
الجَدْر
با آن فخر فروشى كند . اين واژه در زبان متداول رايج است .
الجَخَّاف
الجَخَّاف - بسيار متكبّر و فخر كننده .
الجَخَّة
الجَخَّة - اسم است از ( جَخَّ ) . اين واژه در زبان متداول رايج است .
جَخَفَ
جَخَفَ - - جَخْفاً و جَخَفاً و جَخِيفاً : بيش از آنچه كه دارد افتخار كرد .
جَخِفَ
جَخِفَ - - جَخْفاً و جَخَفاً و جَخِيفاً : مترادف ( جَخَفَ ) است .
الجَخِيف
الجَخِيف - مرد متكبر ، صداى درون شكم انسان ، ارتش انبوه و بسيار ، مطلق هر چيز بسيارى .
جَدَّ
جَدَّ - - جِدّاً : كوشش كرد ، - في الأَمر : در آن كار شتاب كرد ، تحقيق كرد ، اهتمام ورزيد ، - جَدّاً بِهِ الأَمرُ : آن امر براى او سخت شد ، - الشَّيءَ : آن چيز را بُريد ، - في أَعْيُنِ القوم : در چشمان آن قوم بزرگ جلوه كرد ، - جِدَّةً الثوبُ : آن جامه نوشد ، - جَدّاً : خوش شانس و اقبال شد ، - جَدَداً الثَّدي أو الضرْعُ :
پستان خشكيده و بى شير شد .
جُدَّ
جُدَّ - خوش بخت شد ؛ « جُدِدْتَ يا فُلان » :
فلانى تو خوشبخت شدى .
الجُدّ
الجُدّ - [ جدّ ] : محل بريدن چيزى ، كناره و لبهء هر چيزى ، كنار دريا ، شانس ، آنكه داراى بهترين شانسها است ، آبِ كم در گوشهء بيابان ، چاه پُر آب ، چاه كم آب .
الجَدّ
الجَدّ - مص ، پدر بزرگ چه از ناحيه‌ى پدر و چه از ناحيه‌ى مادر ، ج أَجْداد و جُدُود و جُدُودَة ، بخت يا شانس « عَثَرَ جَدُّهُ أو تَعِسَ جَدُّهُ » :
بدبخت شد ، هر چيزى كه داشت از دست داد و نابود شد ، بَهره ، رزق و روزى ، كنار رودخانه ، الأَعْلَى : بزرگ خاندان .
الجِدّ
الجِدّ - مص ، كوشش ، اجتهاد . اين واژه ضد ( الْهَزْل ) است به معناى جدّى ، آنچه كه در آن مبالغه شود ؛ « عذابٌ جدٌّ » : عذاب بسيار سخت ، « فُلانٌ عالِمٌ جدُّ عالِم » : فلانى پُر دانش است ؛ « عَظيمٌ جِدّاً » : بسيار بزرگ و تنومند . در اين تعبير نصب كلمهء جِداً بنا بر مصدر بودن است ؛ « جِدُّ باهِظٍ » : چيز بسيار گران .
جَدَا
جَدَا - - جَدْواً [ جدو ] عليه : به او عطا كرد ، - فُلاناً : از فلانى عطا خواست ، از او نيازى خواست كه برآورده شود .
جدى
جدى - - جَدْياً [ جدي ] : عطا و كَرَم خواست .
الجَدَا
الجَدَا - [ جدو ] : بخشندگى و كَرَم ، باران بسيار و فراگير .
الجُدَاء
الجُدَاء - [ جدو ] ( ع ح ) : حاصل ضرب .
الجَدَاء
الجَدَاء - [ جدو ] : عَطا و كَرَم ، سود و منفعت ؛ « فلانٌ قليلٌ الجَدَاء عَنكَ » : فلانى از تو بى نياز نيست .
الجَدَّاء
الجَدَّاء - [ جدّ ] من النوق : ماده شترى كه پستانش خشك شده باشد ؛ « سَنَةٌ جَدَّاء » :
سال خشك و بى بركت .
الجُدَّاد
الجُدَّاد - [ جدّ ] : هر چيزى كه در هم گِرِه خورده باشد مانند نخ يا شاخهء درخت .
الجِدَار
الجِدَار - ج جُدْر و جُدُر : ديوار ، - عِنْدَ العامّة :
زمين اطراف خانه . اين واژه در زبان متداول رايج است .
الجَدَارة
الجَدَارة - استحقاق ، واجد شرايط بودن .
الجِدَال
الجِدَال - دشمنى ؛ « لا جِدَالَ » : خلاف و دشمنى وجود ندارد .
الجَدَّال
الجَدَّال - آنكه بسيار جَدَل و دشمنى كند .
الجَدَالة
الجَدَالة - زمين ؛ « جَدَالَةُ الخَلْق » : سخن و مجادلهء خوب .
جَدَبَ
جَدَبَ - - جَدْباً المكانُ : آن زمين به علت نيامدن باران خشك شد ، - فلاناً : از فلانى عيب جويى كرد .
جَدُبَ
جَدُبَ - - جُدُوبَةً المكانُ : مترادف ( جَدَبَ ) است .
الجَدْب
الجَدْب - مص ، - ج جُدُوب : زمينى كه در آن گياه نباشد ، عيب ؛ « مكانٌ جَدْبٌ » : جاى خشك و بى گياه ؛ « أَرْضُون جَدْبٌ و أَرْضون جُدُوبٌ » : زمينهاى خشك و بى حاصل .
الجَدْبَاء
الجَدْبَاء - من الأراضي : شوره زار ، جاى خشك و بى گياه ، - مِنَ النسَاء : زن أَبلَه و نادان . اين تعبير در زبان متداول رايج است .
الجِدَة
الجِدَة - [ وجد ] : مص ، توانگرى ، توانايى .
الجُدَّة
الجُدَّة - ج جُدَد [ جدّ ] : علامت ، نشان ، راه و روش ؛ « رَكِبَ جُدَّةً الأمر أَو جَدَّةً مِن الأمر » : بر آن راه و روش اظهار نظر كرد .
الجَدَّة
الجَدَّة - ج جَدَّات [ جدّ ] : مادر بزرگ چه از ناحيهء پدر يا مادر .
الجِدَّة
الجِدَّة - [ جدّ ] : نو بودن چيزى ؛ « جِدَّةُ الثوب » :
نو بودن جامه ، كنار رودخانه ، گردنبند سگ .
الجَدَث
الجَدَث - ج أجْدَاث و أجْدُث : قبر
الجُدْجُدْ
الجُدْجُدْ - ج جَدَاجِد ( ح ) : جيرجيرك نام ديگر آن ( صرَّار الليل ) است .
الجَدْجَد
الجَدْجَد - ج جَدَاجد : زمين سفت و هموار .
جَدَحَ
جَدَحَ - - جَدْحاً السَّوِيقَ : آرد را با آب يا شير و مانند آن آميخت ؛ « جَدَحَ جُوَيْنٌ من سَويقِ غيره » : اين ضرب المثل براى كسى است كه از اموال مردم بذل و بخشش كند .
جَدَّدَ
جَدَّدَ - تَجْدِيداً الشيءَ : آن چيز را نو كرد ، آن چيز را زنده كرد ، به آن چيز نيرو و نشاط بخشيد ، - العَقْدَ : پيمان را از نو به معرض اجرا درآورد ، - البنَاءَ : ساختمان را ترميم و آراسته كرد .
الجَدَد
الجَدَد - ج أَجْداد [ جدّ ] : سرزمين سفت و هموار ؛ « مَن سلك الجَدَد أَمِنَ العثار » : آنكه زمين هموار را بپيمايد از رنج در امان است ، شِن و ريگِ ريز .
جَدَرَ
جَدَرَ - - جَدْراً : بر بدن او آبله درآمد ، - هُ : او را شايسته كرد ، - الرَّجُلُ : آن مَرد پُشت ديوار پنهان شد ، - الجِدارَ : ديوار را ساخت ، - جَدَارَةً النبتُ أو الشجرُ : گياه و درخت جوانه زد همانند آبله . اين تعبير مجازى است .
جَدُرَ
جَدُرَ - - جَدَارَةً بكذا : به چيزى شايسته و برازنده شد ، - النبتُ أو الشجرُ : گياه يا درخت جوانه زد .
جُدِرَ
جُدِرَ - در او بيمارى آبله پديد آمد .
جَدَّرَ
جَدَّرَ - تَجْدِيراً الحائطَ : ديوار را ساخت و بنا كرد .
جُدِّرَ
جُدِّرَ - مترادف ( جُدِرَ ) است .
الجَدْر
الجَدْر - ج جُدْران : ديوار ، - ج جُدُور ( ن ) :