فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ١٨٧

البُطْم

پاره‌اى گوشت .

البِضْعَة

البِضْعَة - مترادف ( البَضْعَة ) است .

البَضُوض

البَضُوض - ج بِضَاض : چاه كم آب .

البَضِيض

البَضِيض - مص ، - م بَضِيضَة : مترادف ( البَاضّ ) است .

البَضِيضَة

البَضِيضَة - دارائى و توانگرى ؛ « اخْرَجْتُ له بَضِيضَتي » : براى او آنچه از دارائى كه در دست داشتم خرج كردم .

بَطَّ

بَطَّ - - بَطَّاً الجرحَ : زخم را بريد .

البَطَّ

البَطَّ - ج بُطُوط و بِطَاط ( ح ) : مرغابى كه گردن و پاى آن كوتاه است .

البُطَاح

البُطَاح - ( طب ) : گونه‌اى بيمارى است كه پس از تب پديد مىآيد .

البُطَاحِيّ

البُطَاحِيّ - ( طب ) : گونه‌اى بيمارى است كه مانند ورم حجاب حاجز است .

البِطَارِخ

البِطَارِخ - تخم ماهى كه معمولًا از شكم ماهى رودخانه بيرون آورند و خورند . - اين واژه يونانى است -

البَطَّاريَّة

البَطَّاريَّة - ( ا ع ) : تعدادى توپ كه در جائى قرار دهند و براى زدن دشمن با خمپاره‌هاى آن آماده شوند ، طبقه‌ى كشتى ، - الكَهْربَائِيّة ( ف ) : باترى برقى . - اين واژه فرانسه است -

البَطَاطا

البَطَاطا - ( ن ) : سيب زمينى كه به آن ( القَلْقَاسُ الفَرَنْجِيَ ) گويند ؛ « البُطَاطَا الحُلْوةَ » :

سيب زمينى شيرين كه به آن ( القَلْقاسُ الهِنْدِي ) گويند : اين گياه گونه‌هاى بسيارى دارد مانند ( سُكَّرِيّ ) : شيرين و ( دَقِيقيّ ) :

آردى كه در سرزمينهاى گرمسيرى مىرويد ؛ « البُطاطَا الصينِيَّة » ( ن ) :

سيب زمينى چينى : اين گياه ريشه‌هاى باد كرده‌اى دارد و همانند سيب زمينى خورده مىشود و در كشورهاى گرمسيرى كشت مىشود .

البِطَاقة

البِطَاقة - ج بِطَاقات و بَطَائِق : نامه ، ورقه ؛ « بِطَاقَةُ الزِّيَارَة » : كارت ويزيت ؛ « بِطَاقَةُ الثَّوبِ » : نرخ فروش جامه كه در گوشه‌ى آن يادداشت كنند ؛ « بِطَاقَةُ الهُوِيَّة » كارت شناسائى . - اين واژه آرامى است -

البَطَّال

البَطَّال - بيكار ، آنكه شغل و حرفه‌اى ندارد .

البِطَالَة

البِطَالَة - بيكارى ، تعطيلى ، فرصت .

البِطَان

البِطَان - ج أَبْطِنَة و بُطُن : كمربند كه زير شكم ستور بندند ، پارچه‌اى كه با آن شكم اسب را براى جلوگيرى از مگس بپوشانند ؛ « فُلَانٌ عَرِيضُ البِطَان » : فلانى توانگر و آسوده خاطر است .

البِطَانَةِ

البِطَانَةِ - ج بَطَائِن : راز پنهان ؛ « بِطَانَةُ الثَّوبِ » :

آسترى جامه ؛ « بِطَانَةُ الرَّجُلِ » : خانواده و نزديكان مرد .

البَطَّانِيَّة

البَطَّانِيَّة - ج بَطَّانِيَّات : پتو ، لحاف .

بَطُؤَ

بَطُؤَ - - بُطْأً و بِطَاءً و بُطُوءًا ( بطأ ) : دير كرد . اين واژه ضد ( اسْرَعَ ) است .

بَطَّأَ

بَطَّأَ - تَبْطِيئاً و تَبْطِئَةً عليه بالامر : كار او را بتأخير انداخت .

البَطْبَاط

البَطْبَاط - ( ن ) : گياهى است كه در تمامى سال سبز است و داراى شكوفه‌هاى سفيد يا گلى رنگ است .

بَطْبَطَ

بَطْبَطَ - بَطْبَطَةً البَطُّ : مرغابى صدا در آورد ، سوت زد ، به زير آب فرو رفت ، - الرَّجُلُ :

سست رأى شد .

البَطَّة

البَطَّة - ( ح ) : واحد ( البَطَّ ) است ، - ( ع ا ) ماهيچه‌ى ساق پاى ، ظرفى است بسان قارورة ، دبه .

بَطَحَ

بَطَحَ - - بَطْحاً هُ : او را بر روى بر زمين افكند ، آن را گسترد .

بَطَّحَ

بَطَّحَ - تَبْطِيحاً البيتَ : در آن خانه شن ريزه ريخت و آن را هموار كرد .

البَطْحَاء

البَطْحَاء - ج بِطَاح و بَطَائِح و بَطْحَاوَات : دشت ، زمين پهن و گسترده ، سيلگاه فراخ كه در آن شن و ماسه و سنگريزه باشد .

البَطْحَة

البَطْحَة - مسافت ، دبّه‌ى كوچك ، اندازه و قامت .

بَطِرَ

بَطِرَ - - بَطَراً : بر اثر فراخى نعمت شگفت زده شد ، بر اثر فراخى نعمت آن را در غير راه خود صرف كرد و گمراه شد ، - النِّعْمَةَ : كفران نعمت كرد ، - الحَقَّ : حق را قبول نكرد ، - الشَّيْءَ : آن چيز را نپذيرفت و بى جهت مكروه داشت .

البَطِر

البَطِر - آنكه كفران نعمت كند و آن را سبك شمارد .

البَطْرَشِيل

البَطْرَشِيل - پارچه‌ى بلندى كه كاهن بهنگام خدمت در كليسا بر گردن و سينه‌ى خود مىاندازد .

البَطْرَشِين

البَطْرَشِين - مترادف ( البَطْرَشِيل ) است .

البَطْرَك

البَطْرَك - مترادف ( البَطْرِيَرْك ) است .

البَطْرِيَرْك

البَطْرِيَرْك - ج بَطَارِكة : رئيس كل اسقفها در طوايف و تيره‌هاى مسيحى .

البَطْرِيَرْكيَّة

البَطْرِيَرْكيَّة - مقام و منصب ( البَطْرِيَرْك ) است ، جايگاه بَطْرِيَرْكى .

البِطْرِيق

البِطْرِيق - ج بَطَارِق و بَطَارِقة : فرمانده‌ى روميان ، - ( ح ) : پنگوئن كه از تيره پرده داران است و در مناطق شمالى و سرد زندگى مىكند .

بَطَشَ

بَطَشَ - - بَطْشاً بهِ : بر او سخت گرفت و حمله‌ور شد ، - عَلَيْهِ : بر او چيره شد و غلبه يافت ؛ « فلانٌ يَبْطُشُ فِى الْعِلْمِ بِبَاعٍ بَسِيطٍ » : او با شتاب بر دانش دست مىيابد و فرا مىگيرد .

البَطْش

البَطْش - نيرومندى ، ستم .

البَطْشَة

البَطْشَة - حمله‌ى ناگهانى ، صدمه .

بَطَّطَ

بَطَّطَ - تَبْطِيطاً : درمانده و خسته شد .

بَطَلَ

بَطَلَ - - بُطْلًا و بُطُولًا و بُطْلاناً : آن حكم باطل شد ، تباه شد ، ضايع شد ، - بَطَالَةً فى كَلَامِهِ :

سخنان شوخ آميز گفت ، - الفَاعِلُ من العَمَلِ :

كارگر از كار بيكار شد .

بَطُلَ

بَطُلَ - - بَطَالَةً و بُطُولَةً : دلير و شجاع شد .

بَطَّلَ

بَطَّلَ - تَبْطِيلًا هُ : آن را باطل كرد ، از كار انداخت .

البُطْل

البُطْل - دروغ ، باطل ؛ « ذَهَبَ بُطْلًا » : ضايع شد ، به هدر رفت .

البَطَل

البَطَل - ج أَبْطَال ، م بَطَلَة ج بَطَلَات : دلير ، برنده‌ى مسابقه‌ى ورزشى ؛ « بَطَلُ العِلْم » :

قهرمان دانش ؛ « بَطَلُ الروَايةِ » : قهرمان داستان ، قهرمان فيلم يا هنر پيشه‌ى اول .

البُطْم

البُطْم - ( ن ) : درختى است از رسته‌ى ( البُطْمِيَّات ) همانند درخت پسته و داراى برگهاى ريز كه در آن ماده‌ى ( تربِنْتين )