فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ١٧٨
البُدَّة
بزرگ بين ؛ « فُلانٌ يَمْشِي البَخْتَرِيَّة » : فلانى به روش متكبران راه مىرود .
بَخَرَ
بَخَرَ - - بَخْراً تِ القِدْرُ : بخار ديگ آشكار شد .
بَخِرَ
بَخِرَ - - بَخَراً الفمُ : دهان بد بوى شد .
بَخَّرَ
بَخَّرَ - تَبْخِيراً : بخار بيرون آورد ، - هُ و بَخَّرَ عَلَيْهِ : او را با دود بخور خوشبو كرد ، او را بخور داد .
بَخَسَ
بَخَسَ - - بَخْساً هُ : آن را كم كرد ، كاهش داد ؛ « لا تَبْخَسْ اخَاكَ حَقَّهُ » : حق برادرت را كم نكن ، به او ستم كرد .
البَخْس
البَخْس - ناقص ، كم ؛ « بِثَمَنٍ بَخْسٍ » : به بهائى اندك و ناچيز .
بَخَشَ
بَخَشَ - - بَخْشاً الشيءَ : آن چيز را سوراخ كرد . اين واژه در زبان متداول رايج است .
بَخْشَشَ
بَخْشَشَ - بَخْشَشَةً : به او عطا كرد ، بخشيد .
اين واژه در زبان متداول رايج و از فارسى گرفته شده است .
البَخْشِيش
البَخْشِيش - بخشش و عطا و كرم . اين واژه فارسى است .
بَخَصَ
بَخَصَ - - بَخْصاً عينَهُ : چشم او را در آورد ، - الرَّجُلُ : گوشت روى چشم آن مرد متورم شد و باد كرد .
البَخَص
البَخَص - گوشت زير پلك پائين چشم كه بهنگام نگريستن آشكار مىشود .
بَخَعَ
بَخَعَ - - بَخْعاً هُ : او را نااميد برگردانيد ، او را شرمنده كرد . اين تعبير در زبان متداول رايج است .
بَخِعَ
بَخِعَ - - بُخُوعاً و بَخَاعَةً بالحقِّ : به حق اقرار و اعتراف كرد و به آن تن در داد .
بَخَّعَ
بَخَّعَ - تَبْخِيعاً هُ : او را بسيار ملامت و نكوهش كرد . اين واژه در زبان متداول رايج است .
بَخَق
بَخَق - - بَخْقاً عينَهُ : چشم او را كور كرد ، از كاسه در آورد .
بَخِقَ
بَخِقَ - - بَخَقاً تْ عينُهُ : چشم او به گونه‌ى بسيار بدى كور شد .
بَخِلَ
بَخِلَ - - بَخَلًا : بخيل شد ، - عليهِ و عنهُ : بر او بخل ورزيد و چيزى به او نداد .
بَخُلَ
بَخُلَ - - بُخْلًا : مترادف ( بَخِلَ ) است .
بَخَّلَ
بَخَّلَ - تَبْخِيلًا هُ : وى را بخيل شمرد .
البُخْل
البُخْل - بخل ورزيدن و خسيس بودن ، اين واژه ضد ( الجُودُ وَالسَّخَاء ) است .
البُخُل
البُخُل - مترادف ( البُخْل ) است .
البَخُور
البَخُور - ج أَبْخِرَة و بَخُورات : ماده‌ايست چسبنده كه بهنگام سوختن بوى خوشى از آن بر مىآيد ؛ « بَخُور مَريم » و « بَخورُ الأَكْراد » و « بَخُور البَرّ » و « بَخُور السُّودَانِ » و « بَخورُ البَرْبَر » ( ن ) : نام گياهانى است عشبى كه براى زينت كشت مىشوند .
البَخِيت
البَخِيت - خوش شانس ، خوش اقبال .
البَخِيل
البَخِيل - ج بُخَلَاء : بخيل . اين واژه ضد ( السَّخِيّ وَالكَرِيم ) است .
بَدَّ
بَدَّ - - بَدّاً رِجْلَيْه : دو پاى خود را از هم دور داشت ، - الرَّجُلَ عَن الشّيءِ : آن مرد را از آن چيز دور كرد .
البُدّ
البُدّ - قسمت ، عوض ، گريز ، چاره ؛ « لَا بُدَّ مِن هَذا » : ناگزير از اين چيز است ؛ « اذا لم يَكُنْ بُدٌ مِنْ انْ » : اگر چاره‌اى نباشد كه . . . ؛ « مِنْ كُلِّ بُدّ » : در هر حال .
البِدّ
البِدّ - همسان ، همتا ، نظير ؛ « هَذَا بِدُّه » :
اين همتاى اوست .
بَدَا
بَدَا - - بُدُوّاً و بَدَاءً و بَدْواً و بَدَاءَةً [ به دو ] : آشكار و نمايان شد ، - لهُ فى امرٍ : براى آن كار انديشه‌اى به يادش آمد ، - بَدَاوَةً و بِدَاوَةً : به سوى بيابان رفت ، در بيابان اقامت كرد و بيابانى شد .
البَدَاءَة
البَدَاءَة - [ بدأ ] : آغاز هر چيزى ، پيدايش هر چيزى .
البَدَاءَة
البَدَاءَة - [ به دو ] مص بَدَا ، - ج بَدَوات : رأى صادره ، انديشه‌ى پديد آمده .
البَدَائِه
البَدَائِه - [ بده ] : جمع ( البَدِيِهَة ) است ؛ « هَذَا مَعْلومٌ فى بَدائِهِ العُقُول » : اين چيز از بديهيات عقلى است كه شناخته شده مىباشد ؛ « لِفُلانٍ بَدَائِهُ في الْكَلامِ » : فلانى سخنان بديع و شگفت مىآورد .
البَدَائيّ
البَدَائيّ - [ بدأ ] : آغازين ، نخستين ، طبيعى ، فطرى .
البَدَاة
البَدَاة - ج بَدَوَات [ به دو ] : آرزو ، هوس ، دلسردى ، خاك ، قارچ .
البُدَاد
البُدَاد - نصيب و قسمت .
البَدَاد
البَدَاد - [ بدّ ] : جنگ تن به تن ؛ « لَقُوا بَدَادَهُم » : همتايان خود را ديدند .
بَدَارِ
بَدَارِ - اسم فعل است به معناى ( اسْرِعْ ) :
شتاب كن .
البَدَانَة
البَدَانَة - چاقى ، تنومندى .
البَدَاهَة
البَدَاهَة - ناگهان آمدن ، مترادف ( المُفَاجَأة ) است ، سرعت انديشيدن ؛ « بَدَاهَةً و بِالبَدَاهَة » : ناخودآگاه ، فرمانبردارى ، آغاز هر چيزى ؛ « لَحِقَهُ في بَدَاهَةِ جَرْيِهِ » : در آغاز حركت و دويدن به او رسيد و پيوست .
البَدَاوَة
البَدَاوَة - [ به دو ] : زندگى باديه نشينان كوچ كننده ، ضد ( الْحَضَارَة ) : شهرنشينى است ؛ « بَدَاوةُ الأَمْر » : آغاز آن كار .
البِدَاوَة
البِدَاوَة - - [ به دو ] : زندگى باده نشينان كوچ كننده ، بر خلاف شهريگرى و شهرنشينى است .
البِدَايَة
البِدَايَة - [ بدأ ] : آغاز ، ابتداء ؛ « فى بَدَايةِ الأَمْرِ » : در آغاز كار .
بَدَأَ
بَدَأَ - - بَدْءًا الشيءَ و بِهِ : آن كار را آغاز كرد ، پيش از همه به آن كار آغاز كرد ، - الشّيءَ :
آن چيز را ساخت ، پايه ريزى كرد ، - بِفُلانٍ : فلانى را بر ديگران مقدّم داشت ، - اللَّهُ الْخَلْقَ : خداوند خلق را آفريد .
بَدَّأَ
بَدَّأَ - تَبدِئةً هُ : او را وادار بر آغازيدن كرد ، - ه على : او را بر . . . مقدّم داشت و برتر كرد .
البَدء
البَدء - ج أَبْدَاء و بُدُوء : آغاز كار ، پيدايش ؛ « افْعَلُهُ بَدْءًا و بَدْءَ بَدْءٍ و اوَّلَ بَدْءٍ و بَادِئَ بَدْءٍ » :
قبل از هر چيزى به آن كار آغاز خواهم كرد ؛ « افْعَلُهُ عَوْداً و بَدْءًا او عَوداً الى بَدْءٍ » : آن كار را از آغاز تا پايان انجام مىدهم ؛ « مُنْذُ البَدْءِ » : از آغاز كار .
البَدْأَة
البَدْأَة - مترادف ( البَدْء ) است ، آغاز سفر به جائى ؛ « اكْتَرَيْتُ الْفَرَسَ لِلْبَدْأَةِ وَالرَّجْعَة » :
اسب را براى رفت و برگشت كرايه كردم .
البُدَّة
البُدَّة - ج بُدَد : سهميه ، شانس ، بخت .