فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ١٦١

أَو

گفته مىشود « اهلًا بِكَ » : خوش آمدى ، از ديدنت خوشحالم .

أَهْلَبَ

أَهْلَبَ - إهْلَاباً [ هلب ] تِ السماءُ القومَ : آسمان آن قوم را با اندكى شبنم يا مانند آن خيس كرد ، - الفرسُ : اسب به دويدن ادامه داد .

الأَهْلَب

الأَهْلَب - [ هلب ] : پر مو ، بىمو ؛ « عامٌ اهْلَبُ » :

سال پر باران ، سال پر بركت ؛ « عيشٌ اهْلَبُ » :

زندگى فراخ و خوش ؛ « ذَنَبٌ اهْلَبُ » : دمِ بريده .

أَهْلَجَ

أَهْلَجَ - إهْلَاجاً [ هلج ] الشيءَ : آن چيز را پنهان كرد .

أَهْلَسَ

أَهْلَسَ - إهْلَاساً [ هلس ] : با سستى خنديد ، - المَرَضُ فُلاناً : بيمارى فلاني را آب و لاغر كرد ، - الحَدِيثَ : سخن را پنهان كرد ، - الى فُلانٍ : رازى به فلانى گفت .

أَهْلَكَ

أَهْلَكَ - إهْلَاكاً [ هلك ] هُ : او را نابود كرد ، - المَالَ : اموال خود را فروخت .

الأَهْلَك

الأَهْلَك - [ هلك ] : « أَهْلَكُ الناسِ » : آنكه بيشتر در معرض هلاك و نابودى قرار گيرد .

الأُهْلُوب

الأُهْلُوب - ج أَهَالِيب [ هلب ] : فن ، هنر ، روش ، اسلوب .

الأُهْلُول

الأُهْلُول - [ هلّ ] : واحد ( الأَهَالِيل ) است .

الأَهْلِيّ

الأَهْلِيّ - حيوان اهلي ، اين واژه ضد ( البرَّيّ ) است ، آنچه كه ويژهء اهل خانه باشد ؛ « الإنْتَاجُ الأَهْلِيّ » : محصول مَحلَّى ؛ « حربٌ اهْلِيَّة » : جنگ داخلى .

الأَهْلِيَّة

الأَهْلِيَّة - شايستگى ، صلاحيت در كار ؛ « كامِلُ الأَهْلِيَّة » : واجد شرايط ؛ « عَدِيمُ الأَهْلِيَّة » : فاقد شرايط .

الإهْلِيلَج

الإهْلِيلَج - هليله ، ميوه‌ايست ريز به شكل بيضى در گونه‌هاى متعدد ، معروفترين آن هليله‌ى كابلى است . - اين واژه فارسى است -

الإهْلِيلِج

الإهْلِيلِج - به معناى ( الإهْلِيلَج ) است .

الإهْلِيلَجِيّ

الإهْلِيلَجِيّ - منسوب به ( الإهْلِيلج ) است ، و در اصطلاح مهندسان : آنچه كه به شكل هليله ( دايره‌ى بيضى ) باشد .

أَهَمَّ

أَهَمَّ - إهْمَاماً [ همّ ] الأَمرُ فلاناً : آن امر فلانى را سرگردان و اندوهگين كرد ؛ « اهَمَّهُ الأمْرُ حتّى هَمَّهُ » : آن كار او را چندان اندوهگين كرد كه لاغر شد ، - الشيْخُ : آن پير سالخورده مشرف به مرگ شد .

أَهْمَتَ

أَهْمَتَ - إهْمَاتاً [ همت ] الكلامَ أو الضحكَ :

سخن يا خنده را پنهان ساخت .

أَهْمَجَ

أَهْمَجَ - إهْمَاجاً [ همج ] الفرسُ : اسب در دويدن كوشيد ، - الشيءَ : آن چيز را پنهان كرد .

أَهْمَدَ

أَهْمَدَ - إهْمَاداً [ همد ] فى المكان : در آن مكان اقامت گزيد ، - فلانٌ : فلانى بر چيزى كه نميخواست ساكت شد ، - تْ اصْوَاتُ الْقَوم :

سر و صداى آن قوم خاموش شد ، - القَحْطُ الأَرْضَ : زمين گياه خود را خشك و نابود كرد ، - فى السَّيْرِ : در رفتن شتاب كرد ، - القَومُ فى الطَّعَامِ : آن قوم يكباره به سوى غذا شتافتند ، - الكَلْبُ : سگ سخت زوزه كشيد .

أَهْمَعَ

أَهْمَعَ - إهْمَاعاً [ همع ] الدمعُ و نحوُهُ : اشك و مانند آن سرازير شد ، - الطلُّ : شبنم بر روى درختان افتاد .

أَهْمَلَ

أَهْمَلَ - إهْمَالًا [ همل ] هُ : آن را رها كرد و از روى عمد يا سهو به كار نبرد ، - امْرَهُ :

محكم كارى نكرد ، - الحرفَ : حرف را بىنقطه نوشت . اين تعبير ضد ( أَعْجَمَ ) است .

الأَهَميَّة

الأَهَميَّة - [ همّ ] : بودن شخص يا چيزى در مقامى برتر و بالاتر ؛ « عَدِيمُ الأَهَمِّيَّة » : ناچيز ، بى اهميت ؛ « عَلَّقَ اهَمِّيَّةً عَلَى » : به آن چيز اهميت داد ؛ « اهَمِّيَّةُ الأَمْر » : مهم بودن امر ؛ « هَذا امرٌ على جَانِبٍ كبيرٍ مِنَ الأَهَمِّيَّة » : اين امرى است كه اهميت به سزائى دارد .

أَهْنَفَ

أَهْنَفَ - إِهْنَافاً [ هنف ] : با سستى بسان ريشخند كننده خنديد ، - تِ الْمَرأةُ : به معناى ( هَاتَفَتْ ) صدا زدن است ، - الرَّجُلُ :

آن مرد شتاب كرد ، - الصَّبيُّ : كودك آماده‌ى گريستن شد .

أَهْوَى

أَهْوَى - إهْوَاءً [ هوي ] الشيءُ : آن چيز فرو افتاد ، - تِ العُقَابُ : عقاب بر روى شكار فرود آمد ، - الشيءَ : آن چيز را از بالا بر زمين انداخت ، - ت يَدِي لهُ : دستم بر ان چيز دراز شد .

الأَهْوَى

الأَهْوَى - [ هوي ] : اسم تفضيل است از ( هَوِيَ ) .

أَهْوَجَ

أَهْوَجَ - إهْوَاجاً [ هوج ] هُ : او را نادان يافت .

الأَهْوَج

الأَهْوَج - [ هوج ] : مرد دراز و احمق و نادان و شتابزده ، دليرى كه خود را بىپروا به جنگ افكند .

الأَهْوَس

الأَهْوَس - م هَوْسَى [ هوس ] : آنكه سبك مغز و كم عقل باشد ، بسيار خورنده ، پرخور .

الأَهْوَم

الأَهْوَم - [ هوم ] : آنكه داراى سرى بزرگ است .

الأَهْوَن

الأَهْوَن - [ هون ] : اسم تفضيل است ، صفتى است به معناى سست ، سبك ؛ « اهْوَنُ الشَّرَّين » : كمترين آن دو زيان يا آن دو شر .

الأُهْوِيَّة

الأُهْوِيَّة - [ هوي ] : هوا ، زمين فرو رفته .

الأَهْيَب

الأَهْيَب - [ هيب ] : اسم تفضيل است به معناى با هيبتتر .

الأَهْيَف

الأَهْيَف - ج هِيفٌ [ هيف ] : فرو رفته شكم و كمر باريك .

أَهْيَقَ

أَهْيَقَ - إهْيَاقاً [ هيق ] الظَّلِيمُ : شتر مرغ گردن دراز شد .

الأَهْيَق

الأَهْيَق - [ هيق ] : مرد گردن دراز .

الأَهْيَم

الأَهْيَم - م هَيْمَاء ، ج هِيم [ هيم ] : آنكه به بيمارى تشنگى دچار است ؛ « رَجُلٌ اهْيَمُ » :

مرد بسيار تشنه ؛ « ليلٌ اهْيَمُ » : شب تاريك كه در آن ستاره‌اى ديده نشود .

أَو

أَو - حرف عطف است و از معانى آن :

( 1 ) شك است مانند « بِتْنا يَوْماً اوْ يَوْمَيْن » ، ( 2 ) ابْهام است مانند « نَحنُ او انتم عَلَى الْحَقِّ » ، ( 3 ) إباحة و آن هنگامى است كه جمع بين هر دو جايز باشد مانند : « جَالِسِ الْعُلَمَاءَ أَوِ الزهَّاد » ، ( 4 ) تخيير و آن هنگامى است كه جمع بين هر دو ممكن نباشد مانند « سِرْ رَاكِباً اوْ مَاشِياً » ، ( 5 ) تقسيم مانند « الكَلِمَةُ اسْمٌ او فِعْلٌ او حَرْف » ، و گاهى به معناى ( الى ) مىآيد مانند « لأَلْزِمَنَّكَ اوْ تَفِينِي حَقِيّ » يعنى ( إلى انْ تَفِيِني ) ، و نيز به معناى إلَّا در استثنا مىآيد مانند « لأَقْتلنَّ العَدوَّ أو يَخْضَعَ » اي