فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى ) — الصفحة ١٦٠

أَهْلًا و سَهْلًا

بيهوده گفت .

أَهَرَّ

أَهَرَّ - إهْرَاراً [ هرّ ] الكلبَ : سگ را راند و دور كرد ، - بِالغَنَمِ : گوسفندان را به آب فرا خواند .

الإهْرَاق

الإهْرَاق - [ هرق ] : ريختن ؛ « اهراقُ الدّماءِ » :

خون ريختن .

أَهْرَأَ

أَهْرَأَ - إهْرَاءً [ هرأ ] الكلامَ و في الكلامِ : سخن بسيار و نادرست گفت ، - هُ البَرْدُ : سرما بر او سخت شد به اندازه‌اى كه نزديك بود ويرا بكشد يا او را كشت ، - فلانُ فلاناً :

فلانى فلان را كشت ، - اللحمَ : گوشت را خوب پخت .

أَهْرَبَ

أَهْرَبَ - إهْرَاباً [ هرب ] الرجُلُ : با ترس و لرز يا بدون ترس كوشيد و فرار كرد ، از آن سرزمين دور شد ، تمام وقت خود را صرف آن كار كرد ، - فلانٌ فلاناً : او را ناگزير به گريختن كرد ، - تِ الرّيحُ : باد خاك از زمين پراكند .

أَهْرَتَ

أَهْرَتَ - إهْرَاتاً [ هرت ] اللحمَ : گوشت را بسيار و خوب پخت .

الأَهْرَت

الأَهْرَت - [ هرت ] : آنكه دهان فراخ دارد .

الأَهْرَد

الأَهْرَد - [ هرد ] : « رجُلٌ أَهْرَدُ الشدقِ » : مرد فراخ دهان .

الأَهْرَس

الأَهْرَس - [ هرس ] : سخت و سنگين ، - ( ح ) : شير شكار شكن و پرخور .

أَهْرَعَ

أَهْرَعَ - إهْرَاعاً [ هرع ] الرجُلُ : آن مرد شتاب كرد ، - القَومُ رِمَاحَهُم : آن قوم نيزه‌هاى خود را راست و استوار كردند .

أُهْرِعَ

أُهْرِعَ - [ هرع ] الرجُلُ : آن مرد كم خرد شد ، با عجله شتابان شد ؛ « اقبل الشَّيْخُ يُهرَعُ » : آن پيرمرد با سرگردانى مىشتابيد ، از فرط خشم يا ناتوانى يا ترس يا سرما به لرزه افتاده بود .

أَهْرَفَ

أَهْرَفَ - اهْرَافاً [ هرف ] تِ النخلةُ : درخت نخل خرماى خود را زود رسانيد ، - الرَّجُلُ :

دارائى و ثروت آن مرد افزون گرديد .

أَهْرَقَ

أَهْرَقَ - إهْرَاقاً [ هرق ] الماءَ : آب را ريخت .

أَهْرَمَ

أَهْرَمَ - إهْرَاماً [ هرم ] هُ الدهرُ : روزگار او را پير كرد ، او را ناتوان كرد .

اهْرَوْرَقَ

اهْرَوْرَقَ - اهْريرَاقاً [ هرق ] الدمعُ و المطُر : اشك و باران روان شدند .

أَهْزَأَ

أَهْزَأَ - إهْزَاءً [ هزأ ] : به سختى سرما درآمد ، - ابِلَهُ : شتران خود را سرما داد و كشت ، - تْ بهِ دَابَّتُهُ : ستور او با شتاب وى را برد .

أَهْزَجَ

أَهْزَجَ - إهْزَاجاً [ هزج ] الشاعرُ : شاعر در بحر هَزَج شعر گفت همچنانكه گويند « ارْمَلَ وَارْجَزَ » : يعنى با رَمَل و رَجَز شعر گفت .

الأَهْزَع

الأَهْزَع - [ هزع ] : آخرين تير كه در تيردان باشد چه خوب يا چه بد .

أَهْزَقَ

أَهْزَقَ - إهْزَاقاً [ هزق ] في الضحك : بسيار خنديد .

أَهْزَلَ

أَهْزَلَ - إهْزَالًا [ هزل ] فلاناً : فلانى را ناتوان كرد ( لغتى است در هَزَلَهُ ) ، او را شوخ يافت ، - القَومُ : دارائى آن قوم كم شد ، مال و دام خود را از تنگى و سختى بستند .

الأُهْزُوجَةِ

الأُهْزُوجَةِ - ج أَهَازِيج [ هزج ] : آهنگهاى گوناگون مانند ترانه ، آواز ، سرود .

أَهْشَلَ

أَهْشَلَ - إِهْشَالًا [ هشل ] الرجُلُ : ستور يا شتران غصبى را برگردانيد .

أَهْضَبَ

أَهْضَبَ - إهْضَاباً [ هضب ] القومُ : آن قوم بر روى تپه‌ها و زمينهاى بلند و قله‌هاى كوه درآمدند .

أَهْضَلَ

أَهْضَلَ - إهْضَالًا [ هضل ] تِ السماءُ : آسمان باران فرو ريخت ، - تِ الدَّلْوُ : دلو بر بدنه‌ى چاه خورد و آب از آن ريخت .

الأَهْضَم

الأَهْضَم - م هَضْمَاء ، ج هُضْم [ هضم ] : آنكه ثنايا ( دندانهاى پيشين ) وى درشت باشد ، آنكه شكم وى لاغر و كمر و پهلوى او نيكو و خوش اندام باشد ؛ « اهْضَمُ الكَشْحَينِ » : كمر باريك و فرورفته شكم .

الأَهْضُوبَة

الأَهْضُوبَة - ج أَهَاضِيب [ هضب ] من المطر :

يك بار باران درشت .

الأَهْفَاء

الأَهْفَاء - [ هفو ] : مردمان احمق .

أَهَلَ

أَهَلَ - - أَهْلًا و أُهُولًا الرجلُ : آن مرد ازدواج كرد ، - امْرَأةً : زنى را به همسرى خود برگزيد .

أَهِلَ

أَهِلَ - - أَهَلًا بهِ : با او همدم شد و انس گرفت .

أُهِلَ

أُهِلَ - المكانُ أو البلدُ : آن مكان با مردم خود آباد شد .

أَهَّلَ

أَهَّلَ - تَأْهِيلًا بهِ : به او عبارت « اهْلًا وَسَهْلًا » : خوش آمديد گفت ، - هُ لِلأَمر : او را براى آن كار شايسته گردانيد ، وى را شايسته‌ى آن كار يافت .

أَهَلَّ

أَهَلَّ - إهْلَالًا [ هلّ ] اللَّهُ السحابَ : خداوند ابر را به باريدن واداشت ، - الهِلَالُ : هلال در آمد و نمايان شد ، - الشّهرُ : هلال ماه در آمد و آشكار شد ، - القَومُ الْهِلالَ : آن قوم بهنگام ديدن هلال صداى خود را بلند كردند ، - الشَّهْرَ : هَلال ماه را ديد ، - الرَّجُلُ : آن مرد به هلال نگاه كرد ، - الصَّبِيُّ : كودك بلند گريست ، - المُلَبِّي : لبيك گو صداى خود را با لَبَّيك بلند كرد ، - فلانٌ بِذِكْرِ اللَّهِ : با صداى بلند نام خدا را بر زبان جارى كرد ؛ « اهَلَّ بِالتَّسْمِيَةِ على الذَّبِيحَةِ » : هنگام ذبح قربانى بِسم اللَّه گفت ، - السيفُ بِفُلانٍ :

فلانى را با شمشير كُشت ، - العَطْشَانُ : تشنه زبان خود را در دهان چرخانيد تا آب دهانش گرد آيد .

أُهِلَّ

أُهِلَّ - [ هلّ ] الهلالُ : هلال نمايان و ديده شد ، - الشَّهْرُ : هلال ماه درآمد .

الأَهْل

الأَهْل - ج أَهْلُون و أَهَالٍ و آهَال و أَهْلَات و أَهَلَات :

فاميل و خويشاوندان ؛ « اهْلُ الرَّجُلِ » : همسر مرد ؛ « اهلُ البيت » : افراد ساكن در خانه ؛ « اهلُ الأَمرِ » : اولياء امر ؛ « اهلُ الْخِبْرة » :

كارشناسان ، متخصصين ، آزمودگان ؛ « اهلُ الوِجَاهةِ » : بزرگان و صاحب نظران ؛ « اهْلُ الْمَذْهَبِ » : همكيشان ؛ « اهْلُ الوبَر » :

چادر نشينان ؛ « اهْلُ المَدَر اوِ الحَضَر » :

شهرنشينان ؛ « اهْلٌ لِكذا » : شايسته‌ى آن چيز است .

أَهْلًا و سَهْلًا

أَهْلًا و سَهْلًا - نصب اين دو تعبير بنا بر مفعوليت است و در خوش آمد گوئى به كار مىرود و تقدير آن چنين است :

« صَادَقْتَ اهْلًا لا غُرَبَاء و وَطِئْتَ سَهْلًا لَا وَعْراً » و نيز