تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٠

( 9 - كتاب امر به معروف و نهى از منكر )

بشروط اربعة ان يعرف ما المعروف و ما المنكر و ان يجوز تاثير الانكار و ان لا يظهر امارة الاقلاع و انتفاء المفسدة

معروف و منكر هم عقلًا و هم شرعاً واجب است .

امّا دليل نقلى : از قرآن به دو آيهء فوق اكتفا مىكنيم و از سنت هم روايات بيشمارى داريم و كافى است خوانندهء محترم به تحرير الوسيله ج 1 مبحث امر به معروف و نهى از منكر مراجعه فرمايد و از اجماع هم كه اين مطلب ميان تمام فرق اسلامى بالاتفاق واجب است و كسى منكر آن نيست .

و امّا دليل عقلى : تفصيل آن در كتب كلاميه آمده ولى اجمال مطلب اينكه :

امر به معروف و نهى از منكر از مصاديق لطف هستند « صغرى » و هر لطفى واجب است « كبرى » پس امر به معروف و نهى از منكر واجبند .

2 - همانطور كه مىدانيم واجبات اسلامى يا عينى است و يا كفائى : امر به معروف و نهى از منكر جزء واجبات كفائيه هستند يعنى با قيام من به الكفاية از عهدهء ديگران ساقط مىشود .

3 - امر به معروف و نهى از منكر با چهار شرط واجب مىشوند :

الف : شخص آمر و ناهى ابتدا خودش بايد معروف را بشناسد تا بتواند بدان امر كند و منكر را بشناسد تا از آن نهى كند و الّا واجب تعلّم است .

ب : احتمال بدهد كه امر و نهى او در شنونده و متخلّف مؤثّر افتد و بطريق اولى اگر ظن يا قطع به تأثير داشته باشد پس اگر قطع به عدم تأثير دارد امر و نهى واجب نيست .

ج : آثار و نشانه‌هاى ندامت و پشيمانى در شخص متخلّف نسبت به ارتكاب جرم هويدا نباشد و به عبارت ديگر اصرار بر ارتكاب گناه همچنان باقى باشد پس اگر آثار ندامت در چهره‌اش نمايان ديد وجوب امر يا نهى از او ساقط است .

د : مفسده‌اى هم در ميان نباشد يعنى آمر يا ناهى ايمن باشد از اينكه با اين