تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١

5 - آب چاه

و سبع لموت الطير و الفارة اذا تفسخت او انتفخت و بول الصبي و اغتسال الجنب و خروج الكلب منها حيّاً و خمس لذرق الدجاج و ثلث للفارة و الحية و دلو للعصفور و شبهه و بول الرضيع و عندي انّ ذلك كلّه مستحبّ

و براى پاره‌اى از نجاسات هفت دلو بايد كشيد كه عبارتند از :

1 - اگر پرنده‌اى كه به اندازه كبوتر يا بزرگتر از آن است درون چاه بميرد .

2 - براى موشى كه درون چاه مرده و سپس ميته او باد كرده و يا از هم پاشيده شود .

3 - براى بول پسر بچه‌اى كه از دو سال بيشتر و از سن بلوغ كمتر دارد .

4 - براى غسل كردن جنب درون آب چاه البته فقط براى حدث جنابت منظور است و الّا اگر ظاهر بدن آلوده به نجاست ديگرى هم باشد بايد احكام آن رعايت شود .

5 - براى افتادن سگ درون چاه و سپس زنده بيرون آمدن آن [ چون نجس العين است ] .

و براى برخى از نجاسات بايد پنج دلو كشيد كه عبارتست از : فضله مرغ خانگى اگر درون چاه بيفتد .

براى بعضى از نجاسات سه دلو لازم است كه عبارتند از :

1 - موش اگر درون چاه بميرد ولى هنوز باد نكرده و از هم پاشيده نشده .

2 - براى مارى كه درون چاه بميرد .

و براى بعضى نجاسات يك دلو لازم است كه عبارتست از : گنجشك و هر پرنده‌اى كه كوچكتر از كبوتر باشد و نيز براى بول بچه شير خوار .

نظريهء دوّم : از زمان جناب علّامه ره تا به امروز همهء فقها متفقند بر اينكه آب چاه در حكم آب قليل نبوده بلكه به منزلهء آب جارى است و لذا به مجرّد ملاقات با نجس متنجس نمىشود بلكه هرگاه يكى از اوصاف سه‌گانهء آن متغير شود نجس